Μήνυμα Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου 27 Μαρτίου 2016

Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου 2016

Ο εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου καθιερώθηκε το 1962 από το Διεθνές Ινστιτούτο Θεάτρου (Δ.Ι.Θ.). Γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 27 Μαρτίου από την παγκόσμια θεατρική κοινότητα. Το Εκτελεστικό Συμβούλιο του Δ.Ι.Θ. επιλέγει κάθε φορά από μια χώρα-μέλος του μια διεθνώς αναγνωρισμένη προσωπικότητα του θεάτρου για να γράψει μήνυμα, το οποίο διαβάζεται σε όλα τα θέατρα και μεταδίδεται από τα Μ.Μ.Ε. σε όλο τον κόσμο. Το μήνυμα για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου έχουν γράψει μεταξύ άλλων οι: Ζαν Κοκτώ, Άρθουρ Μίλλερ, Λώρενς Ολίβιε, Ζαν Λουί Μπαρώ, Πήτερ Μπρουκ, Πάμπλο Νερούδα, Ευγένιος Ιονέσκο, Λουκίνο Βισκόντι, Μάρτιν Έσλιν, Ιάκωβος Καμπανέλλης, Αριάν Μνουσκίν, Ρομπέρ Λεπάζ, Αουγκούστο Μποάλ, Τζούντι Ντεντς, Τζον Μάλκοβιτς, Ντάριο Φο, Brett Bailey κ.ά.
Φέτος το μήνυμα έγραψε ο Ρώσος σκηνοθέτης Ανατόλι Βασίλιεφ.
Το μήνυμα της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου διαβάζεται σε κάθε θέατρο πριν από την παράσταση της 27^ης Μαρτίου.

Η "Μήδεια" που σκότωσε το παιδί του Ευριπίδη

Αναμφισβήτητα ήταν η πιο πολυσυζητημένη θεατρική παράσταση του καλοκαιριού! Η «Μήδεια» του Ανατόλι Βασίλιεφ όταν παίχτηκε στην Επίδαυρο ξεσήκωσε πολλές αντιδράσεις. Το κοινό στην πλειονότητά του την αποδοκίμασε με πολλά και παρατεταμένα γιουχαΐσματα σε σχεδόν όλους τους χώρους όπου ανέβηκε... Και το ερώτημα είναι εύλογο: γιατί, άραγε, υπήρξαν τόσες πολλές αρνητικές αντιδράσεις σε ένα κλασικό έργο, το οποίο μάλιστα παρουσιάστηκε από εξαίρετους καλλιτέχνες, όπως η Λυδία Κονιόρδου, έχοντας την προσωπική σφραγίδα του σκηνοθέτη;

Την εν λόγω παράσταση είδαμε πριν από λίγες μέρες στο Αττικό Αλσος και πραγματικά μείναμε με το στόμα ανοιχτό. Η γνώριμη τραγωδία του Ευριπίδη (η οποία έχει ανεβεί στη χώρα μας από ιερά τέρατα του ελληνικού θεάτρου με σεβασμό στο αρχαίο κείμενο και στο νόημά του) είχε «πειραχτεί» κατά τέτοιο τρόπο από τον Βασίλιεφ που έβγαζε... γέλιο! Από πού να αρχίσουμε και πού να τελειώσουμε...

Κατ’ αρχάς, όλοι οι ηθοποιοί μιλούσαν με έναν περίεργο τρόπο που «έσπαγε» τις λέξεις και δημιουργούσε σύγχυση στο νόημα του λόγου τους. Κάποιοι άλλοι, όπως ο Νίκος Καραθάνος που υποδύεται τον Αιγέα, είχε μια εκφορά στον λόγο του που έκανε τον θεατή να υποθέτει ότι όλα αυτά τα έλεγε θέλοντας λες να κάνει πλάκα! Αλλά και τα λεγόμενά τους ήταν, αν μη τι άλλο, υπερβολικά, κάνοντας πολλές φορές τον θεατή να λυθεί στα γέλια. Για παράδειγμα, η Λυδία Κονιόρδου στον ρόλο της Μήδειας ακούγεται κάποια στιγμή εκνευρισμένη να λέει τη λέξη «κάθαρμα». Μήπως η μεταφράστρια είχε στον νου της το έργο «Μαρκησία του λιμανιού» του Νίκου Φώσκολου;

Η κυρία Κονιόρδου, που κατά τα άλλα είναι μια ηθοποιός που έχει παίξει κλασικούς ρόλους με μεγάλη επιτυχία, έκανε στη σκηνή ό,τι της είχε υποδείξει ο Ρώσος σκηνοθέτης. Το ίδιο φυσικά και οι υπόλοιποι ηθοποιοί και συντελεστέές της παράστασης. Αλλά κι εμείς τι φταίμε να τη βλέπουμε να κάθεται στη σκηνή σε στάση Βούδα ή να ρίχνει στο κεφάλι της πριονίδια και να κάνει ακροβατικά πάνω σε ένα ξύλινο τραπέζι; Οσο για τις σκηνές που κυνηγάει να δείρει τον Ιάσονα; Δεν το συζητάμε... Τύφλα να ’χει ο Αμερικανός Τζέρι Σπρίνγκερ, στις εκπομπές του οποίου υπάρχουν σκηνές απείρου κάλλους!

Η ερμηνεία των παιδιών της Μήδειας ήταν επίσης μία άλλου είδους... τραγωδία. Μαντιλοδεμένα σε στιλ Σπάιντερμαν και... κακοποιημένα από κάθε άποψη, μας έδωσαν την εντύπωση ότι βρίσκονται κυριολεκτικά εκτός τόπου και χρόνου!

Το αποκορύφωμα της σκηνοθετικής υστερίας ήταν τη στιγμή που εμφανίστηκαν στη σκηνή τρεις ηθοποιοί οι οποίοι υποδύονταν τον Αγγελο μιλώντας παράλληλα στα ελληνικά, τα γαλλικά και τα αγγλικά. Το απόλυτο κομφούζιο! Στη σκηνή αυτή οι περισσότεροι θεατές δεν άντεξαν και εξέφρασαν την αντίδρασή τους ποικιλοτρόπως. Δεν ήταν λίγοι κι εκείνοι που σε όλη τη διάρκεια της παράστασης αποχωρούσαν λέγοντας διάφορα...

Πάντως, η Λυδία Κονιόρδου ως καλλιτεχνική διευθύντρια του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας, που ανέβασε αυτήν την παράσταση, θεωρεί τη «Μήδεια» του Ανατόλι Βασίλιεφ «ένα ηρωικό εγχείρημα» και τον Ρώσο σκηνοθέτη «σπουδαίο δάσκαλο που ανέπτυξε τη δική του σχολή, ερεύνησε επί δεκαετίες τη θεατρική παιδεία διαμορφώνοντας μια νέα θεατρική, ποιητική γλώσσα που φωτίζει με τρόπο αποκαλυπτικό τα αρχαία κείμενα». Αβυσσος η ψυχή του σκηνοθέτη!

ΑΛΚΙΝΟΟΣ ΜΠΟΥΝΙΑΣ, Espresso, 28/09/2008

INFO
Τίτλος: «ΜΗΔΕΙΑ»
Συγγραφέας: ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ
Μετάφραση: ΕΦΗ ΦΕΡΕΝΤΙΝΟΥ
Σκηνοθεσία: ΑNATOLI VASSILIEF
Σκηνικά: ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΦΩΤΟΠΟΥΛΟΣ
Χορογραφία: CSABA HORVATH
Κοστούμια: CSAMBA ANTAL
ΔΙΑΝΟΜΗ ΜΕ ΣΕΙΡΑ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ: ΑΓΛΑΪΑ ΠΑΠΠΑ (Τροφός), ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΝΕΛΛΟΣ (Παιδαγωγός), ΛΥΔΙΑ ΚΟΝΙΟΡΔΟΥ (Μήδεια), ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΑΛΛΟΣ (Κρέων), ΝΙΚΟΣ ΨΑΡΡΑΣ (Ιάσων), ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΘΑΝΟΣ (Αιγέας)

Φωτογραφία 1

Φωτογραφία 2

Φωτογραφία 3

Φωτογραφία 4

Eνστάσεις για μία παράσταση

Της Χριστινας Κοψινη, Η Καθημερινή, Tρίτη, 16 Σεπτεμβρίου 2008

Ο,τι προβλήθηκε, από αυθεντίες της κριτικής θεάτρου κι από δασκάλους των αρχαίων κειμένων, ως προσβλητικές παρεμβάσεις του Αν. Βασίλιεφ, ήταν ακριβώς τα πλεονεκτήματα της παράστασης. Ο,τι θεωρήθηκε αιρετικό στην ερμηνεία του Ευριπίδειου κειμένου ήταν στοιχείο των προϊστορικών χρόνων. Γιατί η Μήδεια είναι μύθος της προϊστορικής Ελλάδας. Κι ο σκηνοθέτης, ξένος κι αυτός, στον οποίο αποδόθηκαν απίστευτες κατηγορίες, είχε υλικά συμβατά με τον μύθο. Χορευτικές κινήσεις που αναβιώνουν τα ταυροκαθάψια. Αναγωγές στο Μινωικό και σε πολιτισμούς του Αιγαιακού χώρου. Εικόνες και μουσικές που μοιάζουν ή είναι ρεμπετοαμανέδες από την Ανατολή, σάμπως η Μήδεια να μην ήταν μια ξένη από την Κολχίδα της Ανατολής.

Οι έντονες διαμαρτυρίες στην Επίδαυρο που έκαναν τον θίασο να λειτουργεί με εμφανές άγχος -κι αυτό φαινόταν- εκδηλώθηκαν τη στιγμή που ο οδυρμός της Τροφού διατυπώνεται ταυτοχρόνως σε τρεις γλώσσες, στην ελληνική, τη γαλλική και την αγγλική προκαλώντας ένα κομφούζιο. Μα αυτή είναι μια από τις πιο δυνατές και αξέχαστες στιγμές της παράστασης. Γιατί ο ξένος είναι πάντα και παντού ξένος. Σε όλες τις γλώσσες.

«Είμαστε μια κοινωνία που φοβάται το καινούργιο και δεν επιτρέπει στον ξένο να έχει άποψη γι’ αυτό που νομίζουμε ότι είναι δικό μας». Λόγια μιας εικοσάχρονης, που έχει ακόμη το προσόν, όπως όλοι οι νέοι, να μην κουβαλά τη δέσμευση της υπακοής σε φόρμες και συνταγές. Να βλέπει, να ακούει και να κρίνει.

Τα λόγια της, μετά την παράσταση στο Ηρώδειο, με έκαναν να αναζητήσω την περίφημη ανακοίνωση που εξέδωσε το υπουργείο Προεδρίας τον Αύγουστο του 1959 για τους Ορνιθες του Αριστοφάνη. «Ανακοινούται από το υπουργείο Προεδρίας της κυβερνήσεως ότι ματαιούται η δευτέρα παράσταση... Το χθες εμφανισθέν έργο ατελέστατα παρασκευασμένο απετέλεσε παραμόρφωση του πνεύματος του κλασσικού κειμένου. Ορισμέναι δε σκηναί αυτού παρουσιάσθησαν κατά τρόπο προσβάλλοντα το θρησκευτικό αίσθημα του λαού».

Η δεύτερη παράσταση του Κουν για την Κυριακή 30 Αυγούστου του 1953 από το Θέατρο Τέχνης ματαιώθηκε. Το έργο χαρακτηρίστηκε βέβηλο, αλλά ύστερα από χρόνια καθιερώθηκε ως ένα κλασικό αριστούργημα, όπως αποδεικνύουν οι ετήσιες παραστάσεις στις οποίες τηρούνται απόλυτα οι σκηνοθετικές οδηγίες του Κουν. Κι αυτό τα λέει όλα, έστω κι αν η Μήδεια του Βασίλιεφ δεν θεωρηθεί ποτέ αριστούργημα κλασικό.

Όμως, στον τρόπο που αντιμετωπίσαμε την Ευριπίδεια Μήδεια του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας, σε σκηνοθεσία Αν. Βασίλιεφ, συμπυκνώνεται το μεγαλύτερο πρόβλημά μας: ο φόβος. Φοβόμαστε τα πάντα. Αλλά περισσότερο απ’ όλα το καινούργιο. Έως ότου έλθει κάποια αυθεντία της πολιτιστικής ή της οικονομικής ζωής και δώσει πιστοποίηση. Τότε αλλάζουμε...

Και η παράσταση στο Ηρώδειο, το βράδυ της περασμένης Κυριακής, ήταν μια αποκάλυψη και για τους φόβους και για τον σωβινισμό μας

Νεοελληνική αμάθεια και Βασίλιεφ

ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΜΑΤΙΑ

Ή στραβός είν' ο γιαλός ή στραβά αρμενίζουμε. Που σημαίνει ότι τα πράγματα είναι, σώνει και καλά, ή άσπρα ή μαύρα. Τι απλοϊκότητες στη νεοελληνική μας συμπεριφορά που με τίποτα δεν αντέχει μια άλλη άποψη... Ανάμεσα στην υποσχόμενη, πριν την πρεμιέρα, πανδαισία της «Μήδειας» του Ανατόλι Βασίλιεφ και την «ιερή» αγανάκτηση του κοινού της Επιδαύρου, αλλά και μερικώς στο Θέατρο των Βράχων, πήγα και εγώ η χριστιανή το Σάββατο το βράδυ να παρακολουθήσω στο Ηρώδειο το ανοσιούργημα.

Τι να σας πω, βρε παιδιά, εμένα η παράσταση, με όλες τις επιμέρους αντιρρήσεις, μου άρεσε. Επί πλέον, βρήκα κορυφαία τη σκηνή όπου διαλαλούν οι ηθοποιοί σε διαφορετικές γλώσσες το δράμα. Γενικά, η άποψη του Βασίλιεφ να απεικονίσει το βαλκανικό περιβάλλον μετατρέποντας το δράμα σε άγριο πανηγύρι και το δέος σε σχόλιο της ελληναράδικης συμπεριφοράς, έχει ενδιαφέρον ως θέση ακόμη και αν ο σκηνοθέτης δεν κατάφερε να τη φτάσει στα άκρα.

Και μόνο ότι έβαλε στην ορχήστρα της Επιδαύρου αυτήν την αρένα-πάλκο και μόνο ότι ενέπλεξε το ρεμπέτικο με το χθες και το σήμερα είναι στοιχεία δυνατά. Αν τώρα, η παράσταση κατέληξε σε έναν μεταμοντερνίστικο αχταρμά όπου όλα μπαίνουν μέσα και ελάχιστα ολοκληρώνονται, με αποτέλεσμα το δράμα του Ευριπίδη να γίνει «στόρι», είναι μια άλλη ιστορία. Το παρακολουθείς και έχεις τις αντιρρήσεις σου, ξέροντας ότι είδες μια παράσταση με πολλά καλά στοιχεία και προθέσεις. Λίγο είναι;

Σε ένα τόπο όπου έχουμε την εμπειρία τριών κορυφαίων παραστάσεων «Μήδειας», του Χίρα στο Ηρώδειο, του Γουίλσον στους Δελφούς και του Στάιν στην Επίδαυρο, τα πράγματα συγκριτικά ζορίζονται. Εχουμε δει και έχουμε δει, όμως, και του κόσμου τις βλακείες. Φταίει, λέτε, ο στραβός Βασίλιεφ που δεν ξεπέρασε τον Γουίλσον ή το στραβό μας αρμένισμα με την Αργώ της αμάθειας που δεν δέχεται πολλά πολλά;

ΜΑΡΙΑ ΜΑΡΑΓΚΟΥ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 15/09/2008

Ξενοφοβία

Άσπρο-μαύρο

ΜΗΔΕΙΑ

Το είδαμε και αυτό. Μια μεγαλόπρεπη ανοιχτή παλάμη, κοινώς μούντζα, να σημαδεύει με όλη της τη δύναμη την Αλεξία Καλτσίκη στο Θέατρο Βράχων, την ώρα που η ηθοποιός άρχισε να ερμηνεύει τον ρόλο της στη «Μήδεια» σε σκηνοθεσία Ανατόλι Βασίλιεφ. Τι να συνέβη άραγε; Ο θεατρόφιλος(;) θεατής ενοχλήθηκε τόσο πολύ από τα ευρήματα του ρώσου σκηνοθέτη ή μήπως είχε πάει στο αθηναϊκό θέατρο πολύ καλά διαβασμένος; Διαβασμένος όχι ως προς την ουσία της κορυφαίας τραγωδίας, αλλά ως προς το τι συνέβη κατά την επεισοδιακή πρεμιέρα της στις 15 Αυγούστου στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου. Και ξαφνικά το γιουχάισμα ξανάγινε της μόδας. Γιουχάισμα, βροχή από «αίσχος» και κέρματα στην Επίδαυρο; Μούντζα στο Θέατρο Βράχων, για να μη μείνει και αυτό παραπονεμένο. Λες και κάθε κοινό που σέβεται τον εαυτό του και πηγαίνει να παρακολουθήσει τη συγκεκριμένη παράσταση είναι αποφασισμένο να γιουχάρει. Ειδάλλως δεν θα φανεί αρκούντως θεατρόφιλο. Και όταν τα φώτα άναψαν, μερίδα των ετοιμοπόλεμων (τηλε)θεατών έλεγε με θυμό: «αυτά συμβαίνουν όταν εμπιστευόμαστε τις μεγαλύτερες τραγωδίες μας σε ξένους». Μάλλον η μεγαλύτερη τραγωδία μας είναι ότι δεν θα απαλλαγούμε ποτέ από την ξενοφοβία. Διότι, με την ίδια ακριβώς λογική, θα έπρεπε να απαγορευθεί στους συμπατριώτες μας σκηνοθέτες να ανεβάζουν Σαίξπηρ, Τσέχοφ και άλλους μη έλληνες και συνεπώς... βαρβάρους συγγραφείς.

ΑΣΤΕΡΟΠΗ ΛΑΖΑΡΙΔΟΥ, Το ΒΗΜΑ, 14/09/2008

«Χάρηκα που συνάντησα αντίσταση στο πεδίο της Επιδαύρου»

Η ΠΟΛΥΚΡΟΤΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΟΥ ΑΥΡΙΟ ΚΑΙ ΚΥΡΙΑΚΗ ΣΤΟ ΗΡΩΔΕΙΟ

Ο Ανατόλι Βασίλιεφ απαντά «φιλικά» και «με αγάπη» σε όσους γιουχάισαν τη «Μήδειά» του

Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ

«Δεν σκοπεύω ούτε να αντιδράσω, ούτε να διαμαρτυρηθώ για όσα γράφτηκαν. Ούτε όμως κατηγορώ το κοινό για τη βιαιότητά του. Αυτό που θα 'θελα σήμερα να δώσω είναι μια φιλική απάντηση για την παράστασή μου. Με σεβασμό και αγάπη για όλους τους θεατές που ήρθαν να τη δουν».

«Η παράσταση ως αποτέλεσμα ομαδικής δουλειάς με άφησε ικανοποιημένο. Για την προσωπική μου συμμετοχή θα απαντούσα όχι. Θα ήθελα η παράσταση να είναι πιο περίπλοκη», λέει ο Βασίλιεφ (Π. Παπαδόπουλος, Λ. Κονιόρδου, Ν. Καραθάνος σε σκηνή της «Μήδειας»)

Ο Ανατόλι Βασίλιεφ χθες αραξοβόλησε από την Πάτμο στην Αθήνα. Τα γιουχαΐσματα και οι θορυβώδεις αποχωρήσεις στην επιδαύρια πρεμιέρα της «Μήδειας» του ΔΗΠΕΘΕ Πατρών και δικιάς του πρώτης ολοκληρωμένης σκηνικής προσέγγισης στο αρχαίο δράμα τον προβλημάτισαν όλο το διάστημα των διακοπών του. Σήμερα, με νηφαλιότητα, μπορεί και ερμηνεύει τους λόγους που η παράσταση, με Μήδεια τη Λυδία Κονιόρδου, άναψε φωτιά στις κερκίδες του θεάτρου.

Αύριο και την Κυριακή, η παράσταση στην ολοκληρωμένη τρίωρη και πλέον επιδαύρια εκδοχή της παρουσιάζεται στο Ηρώδειο.

• Ησασταν προετοιμασμένος για τις αντιδράσεις του κοινού στην Επίδαυρο ή σας πιάσαν... εξαπίνης;

«Κατ' αρχάς δεν περίμενα τη βιαιότητά τους. Οταν άκουσα τις κραυγές, ίσως, αισθάνθηκα μία ικανοποίηση. Η καρδιά του πολεμιστή είναι χαρούμενη όταν συναντά αντίσταση στο πεδίο της μάχης!»

Το είχα ξαναζήσει

• Εχετε ξαναζήσει κάτι ανάλογο;

«Σε πολλές πρεμιέρες παραστάσεών μου υπήρχε ένταση. Θυμάμαι το σκάνδαλο που προκλήθηκε στην πρεμιέρα της "Μασκαράτας" του Λέρμοντοφ στην "Κομεντί Φρανσέζ". Ενας θεατής φώναξε "βλέπουμε ρωσικά σκατά. Πρέπει να φύγουμε όλοι. Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να παρακολουθούμε ρωσικά σκατά!"».

• Πού αποδίδετε τη φασαρία που προκλήθηκε;

«Υπάρχει εξήγηση. Παρακολουθώντας κανείς φρικαλεότητες στην τηλεόραση δεν ταράζεται. Η καταστροφή και το κακό δεν τον αγγίζουν μέσα στην ασφάλεια του σπιτιού του. Δεν αντιδρά, λοιπόν, γιατί ξέρει ότι βλέπει ένα κουτί. Το θέατρο, η κατ' εξοχήν ζωντανή τέχνη, αυτό δεν το επιτρέπει. Ο θεατής γίνεται μέτοχος στο θεατρικό γεγονός. Ακόμα κι αν δεν θέλει, ακόμη κι αν δεν καταλαβαίνει, ακόμη κι αν αντιστέκεται. Ακριβώς σε αυτό το σημείο προκλήθηκε η έκρηξη του κοινού, που είναι πολύ πιο βαθιά απ' ό,τι φάνηκε».

• Τι εννοείτε;

«Αυτό που είδα στην Επίδαυρο ήταν η υποσυνείδητη αντίδραση σε ένα γεγονός που έκανε επίθεση στα κλισέ, τα στερεότυπα και την αίσθηση ασφάλειας που έχουμε. Οι θεατές διαμαρτυρήθηκαν γιατί υποχρεώθηκαν να συμμετέχουν στη βία του έργου. Κατά τη διάρκεια της ζωντανής δράσης στην αρένα-ορχήστρα υπάρχει μια ενέργεια σαν ακτινοβολία. Δημιουργείται ένα μαγνητικό πεδίο που φτάνει ώς το κοινό. Αυτή η ζωντανή ενέργεια πάντα είναι επικίνδυνη -πληγώνει το κοινό. Πιστεύω ότι στην αρχαία τραγωδία μεταξύ ορχήστρας και αμφιθεάτρου συνήθως ορθώνεται ένας τοίχος "σεβασμού". Αυτόν τον τοίχο με τη "Μήδεια" ήθελα να τον καταστρέψω».

«Από τη μέρα που είδα τους Δίδυμους Πύργους, άλλαξε η οπτική μου για τον κόσμο. Ηθελα, ως εκ τούτου, η καταστροφή που διηγείται ο Αγγελος να αφορά όλο τον κόσμο. Να γίνεται σε τρεις γλώσσες». Ετσι εξηγεί ο Βασίλιεφ τη σκηνοθετική του επιλογή, που έκανε το κοινό να ξεσπάσει

Δούλεψα με σεβασμό

• Θέλατε να προκαλέσετε, όπως γράφτηκε, το κοινό με την προσέγγισή σας;

«Εξι μήνες δουλεύαμε με μεγάλο σεβασμό. Δεν κάναμε τίποτα για να προκαλέσουμε. Θελήσαμε να βρούμε μια μοντέρνα απόδοση της τραγωδίας στο σύγχρονο κόσμο, που ξεπερνά τα ευρωπαϊκά και ελληνικά στερεότυπα. Θέλαμε να βρούμε ένα νέο μονοπάτι για το αρχαίο δράμα μέσα από τη μοντέρνα γνώση και τη σύγχρονη πολιτική συγκυρία. Ως Ρώσος μπόρεσα να αντλήσω στοιχεία από τη ρωσική κουλτούρα. Η παράδοσή μου είναι ανοικτή στην ευρωπαϊκή μενταλιτέ».

• Αυτός ο ευρωπαϊκός προσανατολισμός υπαγόρευσε την πολυγλωσσία της παράστασης, τους τρεις αγγελιαφόρους, που λένε ταυτόχρονα το ίδιο κείμενο σε τρεις γλώσσες;

«Από τη μέρα που πριν από 7 χρόνια, άνοιξα την τηλεόραση και αντίκρισα την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους άλλαξε η οπτική μου για τον κόσμο. Ως εκ τούτου, ήταν πολύ σημαντικό να έχω τρεις Αγγέλους και 3 γλώσσες στην παράσταση. Ηθελα η καταστροφή που αναγγέλλουν να αφορά όλο τον κόσμο. Τα αγγλικά τα μιλά όλος ο κόσμος σήμερα, τα γαλλικά είναι επίσημη γλώσσα στην Ευρώπη και τα ελληνικά είναι η γλώσσα του αρχαίου δράματος».

• Πέραν του ιδεολογικού, θεωρητικού σκέλους και στο αισθητικό κομμάτι προκλήθηκε μια σύγχυση. Ριγέ και κόκκινα κοστούμια συναντιούνται με τις μάσκες του Spiderman, που φορούν τα δύο παιδιά, μέσα στην τεράστια αρένα-σκηνικό. Τι σχέση έχει ο Spiderman με την τραγωδία του Ευριπίδη;

«Δεν ήταν μάσκες του Spiderman. Ηταν απλώς μάσκες. Η μαζική κουλτούρα, που κομμάτι της είναι κι ο Spiderman, για μένα δεν υπάρχει καν. Τα παιδιά της Μήδειας φοράνε μάσκες γιατί στο μύθο αναφέρεται ότι δεν έχουν ανθρώπινο πρόσωπο. Αν τα παιδιά είχαν πρόσωπα το έργο θα γινόταν ψυχόδραμα ή μελόδραμα. Με τη μάσκα επιτυγχάνεται η απαιτούμενη αποστασιοποίηση».

Σας βρήκα και με βρήκατε

• Τι σας οδήγησε στις αφοριστικές δηλώσεις σας για την Ελλάδα; Είπατε, μεταξύ άλλων, ότι η Αθήνα δεν πρέπει να κάνει θέατρο.

«Αν πω ότι η Μόσχα δεν είναι κατάλληλη πόλη για θέατρο θα ήταν καλύτερα για την Αθήνα; Είναι σημαντικό καμιά φορά τα πράγματα και τα προβλήματα να ονοματίζονται. Επειδή έχω διαπιστώσει ότι η Μόσχα δεν είναι κατάλληλη για θέατρο πριν από δύο χρόνια την εγκατέλειψα. Προτίμησα την εξορία».

• Θεατρικός κριτικός κατέληγε στο κομμάτι του για τη «Μήδεια»: «Ο Βασίλιεφ χάνει την Επίδαυρο και εμείς χάνουμε τον Βασίλιεφ». Συμφωνείτε;

«Δεν συμφωνώ. Θα έπρεπε να αλλάξει η φράση και να γίνει "Ο Βασίλιεφ βρήκε την Επίδαυρο και εμείς βρήκαμε τον Βασίλιεφ"».

• Θα ξανασκηνοθετήσετε στην Επίδαυρο; Θα θέλατε;

«Θα δούμε!» *

---

Θα ήθελα μια «Μήδεια» πιο περίπλοκη

• Εσείς είστε ικανοποιημένος από την παράσταση;

«Η παράσταση, ως αποτέλεσμα ομαδικής εργασίας, με άφησε πολύ ικανοποιημένο. Αν με ρωτάτε για το αν έμεινα προσωπικά ικανοποιημένος, θα απαντούσα όχι. Θα ήθελα να είχα συνεχίσει περισσότερο την εργασία μου στην τραγωδία. Να μου δινόταν η ευκαιρία να ολοκληρώσω ιδέες που είχα συλλάβει. Η παράσταση θα γινόταν τότε πιο σύνθετη, πιο περίπλοκη».

• Στο Ηρώδειο τι έχετε αλλάξει;

«Παρ' όλες τις επιθέσεις, έπρεπε να προστατέψω την παράστασή μου, να τη διατηρήσω άθικτη. Πρότεινα λοιπόν ένα μέτρο απλής τακτικής: οι σκηνές που δέχτηκαν επίθεση κόπηκαν σε κάποιες πιάτσες. Ηταν η μοναδική βοήθειά μου στο πληγωμένο "σώμα", το πληγωμένο "ζώο" της παράστασής μου. Οι ηθοποιοί δεν είναι ρομπότ. Για να μπορεί να γιατρευτεί αυτό το σώμα, πρέπει να μείνει για λίγο ήρεμο και ξαπλωμένο. Ετσι θα ξανασηκωθεί δυνατό και θα συνεχίσει κανονικά. Στο Ηρώδειο θα παιχτεί η παράσταση άθικτη, όπως παρουσιάστηκε στην Επίδαυρο και με τους τρεις Αγγέλους και θα διαρκέσει τρεις ώρες και 10 λεπτά».

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 12/09/2008

Η ΛΥΔΙΑ ΚΟΝΙΟΡΔΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΗ «ΜΗΔΕΙΑ»

«Ας απέχω από την τουριστική Επίδαυρο»

Της Βίκυς Χαρισοπούλου, ΤΑ ΝΕΑ: Τρίτη 9 Σεπτεμβρίου 2008

«Ας μη συμμετέχω πια στην Επίδαυρο αν έχει τόσο τουριστική αντιμετώπιση» δηλώνει η Λυδία Κονιόρδου μετά τις αποδοκιμασίες για τη Μήδεια, που πάει Θεσσαλονίκη και Ηρώδειο
«Αν η Επίδαυρος έχει αυτή την τουριστική αντιμετώπιση του αρχαίου δράματος δεν θα με πείραζε καθόλου να τιμωρηθώ και να μη συμμετάσχω ξανά στις καλοκαιρινές ατραξιόν. Προτιμώ να κρατήσω την εμπειρία μου από το Θεσσαλικό Θέατρο, από τις παραστάσεις στα χωράφια, στα χωριά του κάμπου όπου ο διάλογος με τους θεατές είναι ορισμένες φορές ουσιαστικότερος».

Με αγανάκτηση αλλά και ψυχραιμία η Λυδία Κονιόρδου- η Μήδεια της πλέον συζητημένης παράστασης του καλοκαιριού- τώρα που κατακάθησε η σκόνη από τις αντιδράσεις, τις κριτικές και τις λοιδορίες που δέχθηκε η παραγωγή του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας επιχείρησε χθες από τη Θεσσαλονίκη- συνεπικουρούμενη από όλο τον θίασο- να δώσει τις απαντήσεις που δεν έδωσε ο απών και χθες σκηνοθέτης Ανατόλι Βασίλιεφ.

Η νέα καλλιτεχνική διευθύντρια του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας (25 και πλέον χρόνια μετά τη ρηξικέλευθη και πλέον συζητημένη παράσταση της Ηλέκτρας με το ΔΗΠΕΘΕ Λάρισας) επιμένει: «Ο θεσμός των ΔΗΠΕΘΕ περνά και αυτός- όπως και το θέατρο σε όλες τις μορφές του- τη δική του κρίση στους καιρούς μας. Η παράσταση του Βασίλιεφ ανοίγει έναν διάλογο με αντικείμενο το θέατρο. Τα ΔΗΠΕΘΕ μπορούν να αποτελέσουν ένα είδος φυτωρίου καλλιτεχνικής έκφρασης, έναρξης αυτού του πολυπόθητου διαλόγου».

Όχι, η παράσταση δεν άλλαξε μετά τις αντιδράσεις. «Ίσως να κούρασε η διάρκεια, ενδεχομένως και ο τρόπος έκφρασης. Ίσως όχι άδικα. Ο Βασίλιεφ μού έδωσε άλλους κώδικες, μουσικούς, για την έκφραση του λόγου. Ενδεχομένως να μην τον ερμήνευα έτσι αν δεν ήταν αυτή η ανάλυση του σκηνοθέτη...».

«Η τραγωδία όμως δεν είναι κτήμα κανενός. Είναι έργο τέχνης και ανήκει σε όλους. Δεν ήρθε ο Βασίλιεφ να δώσει λύση, δίνει όμως τη δική του πρόταση. Πάντα οι ρηξικέλευθες προτάσεις προκαλούσαν αντιδράσεις. Μην ξεχνάμε τους Όρνιθες του Κουν, τους Πέρσες, την Ηλέκτρα του Ροντήρη... Κι εκεί αντιδράσαμε. Κάποτε εξάλλου έκαιγαν και τις μάγισσες στην πυρά, είχαν τους σκλάβους στις γαλέρες... Δεν είναι δυνατόν να νοσταλγούμε ανάλογες καταστάσεις, ούτε να μετατρέπουμε σε ποδοσφαιρικό γήπεδο το θέατρο. Υπάρχει χρόνος για τις αντιδράσεις, στο τέλος, στο χειροκρότημα, στο μη χειροκρότημα, στον διάλογο που θα ανοίξει η όποια πρόταση.

Κάποτε εξάλλου πιστεύαμε στο αρχαίο πνεύμα, το αθάνατο, το άσπιλο. Πιστεύαμε πως οι αρχαίοι ναοί ήταν πάλλευκοι, άσπιλοι, μας είπαν όμως πως και εκεί και τότε υπήρχαν χρώματα, σχήματα, σχέδια. Μέσω της παιδείας και μόνο μπορούμε να τα ξεπεράσουμε όλα αυτά. Ζούμε σε μια εποχή ανυπομονησίας, έλλειψης αντοχής και ανοχής στο διαφορετικό...».

• Τελικά ο Βασίλιεφ είναι «μύθος», είναι «γκουρού» του θεάτρου και ήταν αυτοί οι χαρακτηρισμοί που ίσως έκαναν πιο έντονες τις αντιδράσεις στην πρότασή του; Ήρθε ο καιρός της επαναδιαπραγμάτευσης με τους μύθους γενικότερα;

Οι χαρακτηρισμοί δόθηκαν από τον Τύπο, όχι από μας. Ο Ανατόλι Βασίλιεφ κουβαλά αυτή την τεράστια παράδοση του ρωσικού θεάτρου και των μεγάλων σχολών του. Βέβαια, ο ίδιος δεν αποδέχεται πλέον τις έννοιες του ψυχολογικού θεάτρου αλλά «ιδρύει» τη δική του σχολή- αυτήν της φιλοσοφικής άποψης. Καλό είναι να το χρησιμοποιήσουμε ως παράδειγμα. Με τη βοήθεια του Βασίλιεφ- ή των όποιων άλλων- να διαμορφώσουμε τις δικές μας σχολές, στον δικό μας τόπο. Ο Βασίλιεφ είναι στην Πάτμο. Θα επιστρέψει ίσως- για τις παραστάσεις του Ηρωδείου. Δεν δίνει συνήθως συνεντεύξεις. Προτιμά τον διάλογο των κειμένων...

«Δεν θέλω να ανεβάσω Μήδεια»

«Το πρόβλημα στο ευρωπαϊκό θέατρο εντοπίζεται στην ανάγνωση (προσέγγιση) του αρχαίου δράματος. Το αντικείμενο δεν είναι ο άνθρωπος. Είναι ο μύθος. Ο μύθος δημιούργησε τον άνθρωπο. Όχι ο άνθρωπος τον μύθο.

• Νομίζετε ότι ο μύθος ασχολείται αποκλειστικά με τον άνθρωπο;

Λάθος. Ο μύθος ξεφεύγει από την προσέγγιση της ανθρώπινης τραγωδίας. Το ζητούμενο είναι η αναζήτηση των μεθόδων διαλόγου. Αυτό το αέναο παιχνίδι είναι το βασικό πρόβλημα του θεάτρου» είχε πει στα «ΝΕΑ» ο Ανατόλι Βασίλιεφ πριν από έξι χρόνια, όταν ανέβαζε στη Θεσσαλονίκη το «Υλικό Μήδειας» του Χάινερ Μίλερ, προσθέτοντας ότι δεν θέλει ποτέ να ανεβάσει τη «Μήδεια».

«Σπάνια ανεβάζω κείμενα-έργα συγγραφέων με την αρχική μορφή τους. Προτιμώ την επαναδιαπραγμάτευσή τους, το δικό μου ταξίδι, τον δικό μου διάλογο με το κείμενο».

ΙΝFΟ: «Μήδεια» του Ευριπίδη απόψε στο Θέατρο Δάσους της Θεσσαλονίκης. Στις 13 και 14 Σεπτεμβρίου στο Ηρώδειο (21.00, τηλ. 210-3272.000), στις 16/9 στην Ελευσίνα και στις 18/9 στο Θέατρο Πέτρας.

ΛΥΔΙΑ ΚΟΝΙΟΡΔΟΥ: «Είναι καιρός να ξεκολλήσουμε...»

Απάντηση στις αποδοκιμασίες που εισέπραξε στην Επίδαυρο η «Μήδεια», που σκηνοθετεί ο Ρώσος Ανατόλι Βασίλιεφ, έδωσε χθες από τη Θεσσαλονίκη η πρωταγωνίστρια της παράστασης Λυδία Κονιόρδου.

«Μία θεατρική παράσταση είναι σαν ένα έργο τέχνης. Δεν μπορείς να πηγαίνεις με ένα μαχαίρι και να το καταστρέφεις, όπως δεν μπορείς να μετατρέπεις το σκηνικό σε ποδοσφαιρική σκηνή, να κάνεις τους θεατές χούλιγκαν και το έργο ριάλιτι σόου», είπε η γνωστή ηθοποιός και συμπλήρωσε: «Ο καθένας είναι ελεύθερος να εκφράσει την αντίδρασή του με ή χωρίς χειροκρότημα, ενώ υπάρχει και η δυνατότητα της αποχώρησης».

Το ΔΗΠΕΘΕ της Πάτρας παρουσίασε τη «Μήδεια» χθες βράδυ στο Θέατρο Δάσους και η παράσταση επαναλαμβάνεται σήμερα.

Οι ηθοποιοί στήριξαν τον Ανατόλι Βασίλιεφ και εξήγησαν ότι βασίστηκε σε μια ρωσική μετάφραση, μέσα από την οποία τόνισε το στοιχείο της θυσίας των παιδιών κι ανέδειξε το μυθικό υπόβαθρο της Μήδειας μέσα από τον χορό.

Οσο για τις επικρίσεις που δέχτηκε η Λ. Κονιόρδου για το σκηνικό της ταυρομαχίας και τα ρεμπέτικα που ερμηνεύει συνοδευόμενη από τον χορό, η ηθοποιός θύμισε τα λόγια του κ. Κουν ότι «πρέπει να κάνουμε τα κείμενα να φαίνονται σύγχρονα» και συμπλήρωσε ότι «το σύγχρονο δεν έχει σχέση με το καθημερινό, γιατί η ποίηση δεν είναι καθημερινός λόγος αλλά έντεχνος».

Απαντώντας σε όσους υποστηρίζουν ότι η παράσταση του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας δεν σέβεται το αρχαίο κείμενο και τον μύθο της Μήδειας, η Λ. Κονιόρδου τόνισε ότι «οι κολόνες μας δεν είναι άσπρες και άσπιλες και είναι καιρός να ξεκολλήσουμε από τα αδιαπραγμάτευτα του αρχαίου παρελθόντος».

Το θέατρο δεν είναι γήπεδο

Με τα σημεία της παράστασης που εξόργισαν μερίδα του κοινού στην Επίδαυρο παίχτηκε χθες στο Θέατρο Δάσους της Θεσσαλονίκης η πολυσυζητημένη «Μήδεια» του Ανατόλι Βασίλιεφ από το ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας. «Η αγγελική ρήση, που είχε ενοχλήσει, αφαιρέθηκε αρχικά καθ' υπόδειξιν του σκηνοθέτη γιατί ήθελε να προστατέψει τους ηθοποιούς και την παράσταση. Μετά όμως τη συμπεριλάβαμε ξανά και δεν συναντήσαμε καμία αντίδραση από το κοινό», είπε χθες η καλλιτεχνική διευθύντρια του ΔΗΠΕΘΕ και πρωταγωνίστρια της παράστασης, Λυδία Κονιόρδου. Πρόσθεσε ότι οι αντιδράσεις δεν πρέπει να καταστρέφουν μια παράσταση «γιατί αλλιώς το θέατρο γίνεται γήπεδο και το κοινό χούλιγκαν». Η παράσταση επαναλαμβάνεται και σήμερα.

Σ. Α.

Διευκρίνιση για τα σεμινάρια της «Μήδειας»

Δωρεάν παρακολούθησαν όλοι οι ηθοποιοί ανεξαιρέτως τα σεμινάρια του Ανατόλι Βασίλιεφ, όπως διευκρινίζει με επιστολή του το Κέντρο Αρχαίου Δράματος «Δεσμοί», το οποίο και είχε αναλάβει τη διοργάνωση της ακρόασης για τη «Μήδεια» του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας. Τόσο οι 40 ηθοποιοί που συμμετείχαν τελικά στη διανομή όσο και οι υπόλοιποι 15 που παρακολούθησαν τα σεμινάρια δεν πλήρωσαν για τη συμμετοχή τους, αφού τελικά επιδοτήθηκε από το Ελληνικό Φεστιβάλ. Την επιστολή υπογράφουν και οι 55 καλλιτέχνες.

Η «Μήδεια» επιμένει

ΔΙΚΤΥΟ, ΤΑ ΝΕΑ, Δευτέρα 1 Σεπτεμβρίου 2008

Φαίνεται πως ό,τι ήταν να γίνει έγινε στην Επίδαυρο. Η «Μήδεια» του Ευριπίδη στην «ανάγνωση» του Ανατόλι Βασίλιεφ με το ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας και τη Λυδία Κονιόρδου στον επώνυμο ρόλο, μετά το γιουχάισμα που έφαγε στην Επίδαυρο και τις δύο βραδιές που παίχτηκε, συνέχισε- μαζεμένη βέβαια στις τρεις από τις τρεισήμισι ώρες που κρατούσε και με ψαλιδισμένα κάποια σημεία που ενόχλησαν ιδιαίτερα- την περιοδεία της αβρόχοις ποσί. Το κοινό παρακολουθεί την παράσταση προσεκτικά και τη χειροκροτεί θερμά. Μόνο που δεν είναι μεγάλο. Ο θόρυβος που προκάλεσε η πρεμιέρα δεν λειτούργησε τελικά ως αρνητική διαφήμιση... Παρασκευή και Σάββατο έφτασε και στην Αττική και έδωσε τις πρώτες παραστάσεις της- στο Θέατρο Βράχων «Μελίνα Μερκούρη», στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Υμηττού. Όπου η έκπληξη ήταν- η Λυδία Κονιόρδου διαβεβαίωνε, πάντως, ότι θα συμβεί αυτό στην Αθήνα- πως η αγγελική ρήση- η σκηνή του... σκανδάλου- εκφωνήθηκε τρίγλωσση από την Αγλαΐα Παππά «συνεπικουρούμενη» από την Αλεξία Καλτσίκη και τον Βασίλη Κουκαλάνι, όπως ακριβώς το ήθελε η σκηνοθεσία χωρίς να υπάρξει καμία αντίδραση ενώ και η μινιατούρα της «Αργώς» που είχε σπάσει αποκαταστάθηκε και χρησιμοποιήθηκε στο τέλος όπως και στην πρεμιέρα. Μόνο που το κοινό ήταν μικρό: γύρω στα 500 άτομα την Παρασκευή, γύρω στα 400 το Σάββατο. Το Σάββατο, όμως, ειδικά, όσοι ήταν παρόντες- και παρέμειναν παρά τη βροχή που είχε προηγηθεί- μιλάνε για εξαιρετική παράσταση που χειροκροτήθηκε αποθεωτικά με πλήθος «μπράβο Λυδία». Οψόμεθα ες Ηρώδειον (13, 14 Σεπτεμβρίου), Ελευσίναν (16) και Πετρούπολιν (18). Και, βέβαια, Τετάρτη, Πέμπτη και Παρασκευή για να δούμε πώς θα υποδεχτεί η Πάτρα το ΔΗΠΕΘΕ της.

«Μήδεια» στους Βράχους, με «μπράβο»

Τα «γιούχα» εξαντλήθηκαν στην Επίδαυρο

Καταχειροκροτήθηκε και από το κοινό της Αθήνας η, κατά Ανατόλι Βασίλιεφ και ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας, «Μήδεια». Την Παρασκευή, στην αθηναϊκή της «πρωτιά» στο Θέατρο Βράχων, η υποδοχή του κοινού ήταν περισσότερο κι από καλή. Το ίδιο είχε συμβεί και στους διάφορους σταθμούς τής μέχρι στιγμής περιοδείας της. Συνεπώς τα «γιούχα» φαίνεται πως εξαντλήθηκαν στην πρεμιέρα της παράστασης, στην Επίδαυρο.

Μετά την αγριότητα του «γιούχα», όλοι οι συντελεστές της «Μήδειας», και η Κονιόρδου φυσικά, έζησαν προχθές τη χαρά του θερμού χειροκροτήματος

Με τόσο μελάνι να έχει χυθεί τις τελευταίες μέρες γύρω από την παράσταση, το κοινό που πήγε στους Βράχους μόνο ανυποψίαστο δεν ήταν. Δίπλα μας, μάλιστα, μια παρέα είχε καταφτάσει από νωρίς εφοδιασμένη με την αποδελτίωση όσων έχουν γραφτεί τις τελευταίες μέρες για την εκδοχή του Βασίλιεφ στη «Μήδεια»! Αντάλλασσαν αποκόμματα, διαβάζοντας με πάθος μέχρι και λίγα δευτερόλεπτα προτού να αρχίσει η παράσταση. Οι υπόλοιποι θεατές, που γέμισαν περίπου τα δύο τρίτα του θεάτρου, προσήλθαν πάντως με φανερή διάθεση να αποκτήσουν τη δική τους, προσωπική άποψη, για την πρόταση του Ρώσου σκηνοθέτη, που πρώτη φορά έπειτα από χρόνια εξώθησε σε τέτοιες ακραίες αντιδράσεις το ευρύ κοινό της Επιδαύρου.

Την τρίωρης διάρκειας παράσταση παρακολούθησαν όλοι απνευστί. Δεν ακούστηκε καμία αποδοκιμασία ούτε καταγράφηκε κάποια αποχώρηση, ακόμα και στο κρίσιμο σημείο της τρίγλωσσης αγγελικής ρήσης. Στο τέλος, το χειροκρότημα δικαίωσε τις προσπάθειες των ηθοποιών, οι οποίοι με ανακούφιση και δικαίωση απέλαυσαν, αυτή την φορά, το ενθουσιώδες χειροκρότημα και τις επευφημίες του κοινού. Αυτό το «μπράβο» φαινόταν να το έχουν ανάγκη περισσότερο από ποτέ. Το «παρών» έδωσαν η Μαρία Δαμανάκη και ο δήμαρχος του Υμηττού, Χρήστος Ζούπας.

* Επόμενοι σταθμοί: 3, 4, 5/9 Πάτρα, 8,9/9 Θεσσαλονίκη (Θέατρο Δάσους), 13, 14/9 Ηρώδειο, 16/9 Ελευσίνα και 18/9 Πετρούπολη.

ΕΛΕΝΑ ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟΥ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 01/09/2008

ΟΤΑΝ Η ΜΗΔΕΙΑ ΕΓΙΝΕ ΡΙΑΛΙΤΙ

OFF CAMERA

Το γιουχάισμα της παράστασης του Αν. Βασίλιεφ στην Επίδαυρο ανέσυρε στην επιφάνεια μια οδυνηρή αλήθεια: ολοένα και συχνότερα βλέπουμε κλασικά έργα σκηνοθετημένα με λογική τηλεοπτικού σόου.

• Του Απόστολου Διαμαντή, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία / ON OFF - 31/08/2008

Πρωτοφανή πράγματα συμβαίνουν εσχάτως στα αρχαία θέατρα της Επιδαύρου και του Ηρωδείου. Η τηλεοπτική λογική κατέλαβε και τα τελευταία προπύργια του ελληνικού πολιτισμού. Ετσι, η κλασική ελληνική ποίηση έχει παραδοθεί, από έξαλλους για προβολή σκηνοθέτες, στις επιταγές του τηλεοπτικού σόου, με σκοπό το κέρδος. Το sold out.

Το τι είδαμε δεν περιγράφεται: Είδαμε τη Μήδεια να κρατάει παιδιά-Σπάιντερμαν! Είδαμε τρίκυκλα στη σκηνή, ήρωες του Ευριπίδη να τραγουδάνε αμανέδες, φουστανελάδες να χορεύουν ζεϊμπέκικα και να μετατρέπεται η ορχήστρα της Επιδαύρου σε ποδοσφαιρικό γήπεδο. Με κονφερανσιέ τον Γιώργο Μαρίνο!

Μιλάμε για τέτοιον πνευματικό ξεπεσμό και παράδοση του κλασικού θεάτρου στις τηλεοπτικές ανάγκες, στον φτηνό εντυπωσιασμό, που ξεπερνάει όλα μαζί τα ριάλιτι σόου. Πρωταγωνιστές σ' αυτήν τη χωρίς έλεος κατεδάφιση του αρχαίου δράματος είναι οι λεγόμενοι «μοντέρνοι» σκηνοθέτες, που για τις διάφορες παλαβωμάρες τους κραδαίνουν το επιχείρημα της ανανέωσης!

Πίσω από αυτήν την «αθώα» ιδέα κρύβεται κάτι άλλο: ο σκηνοθέτης, για να κάνει ντόρο και να τσεπώσει από το υπουργείο εκατομμύρια, όπως ο ρώσος Βασίλιεφ, είναι αναγκασμένος να καταφεύγει συνεχώς σε μεγαλύτερες ακρότητες. Ομως, το κλασικό έργο δεν χρειάζεται ρετουσάρισμα. Διότι είναι διαχρονικό από τη φύση του - ως εκτός χρόνου. Εάν την κλασική ποίηση τη μεταφέρεις στο σήμερα, την αχρηστεύεις. Την κάνεις τρέχουσα. Για να την αισθανθείς, πρέπει να μεταφερθείς στη δική της λογική. Εάν τη φέρεις στα δικά σου μέτρα, την ξεφτιλίζεις. Είναι σαν να μπογιατίζεις την Τζοκόντα.

ΑΛΛΑ ΕΠΕΙΔΗ Ο ΣΚΗΝΟΘΕΤΗΣ δεν είναι ικανός να γράψει κάτι δικό του, τι του μένει; Να αρπάξει τον Αισχύλο, που είναι σταθερή αξία, και να του αλλάξει τα φώτα: να τον κάνει σόου. Ομως, τα ανοιχτά θέατρα, τα αρχαία, είναι θέατρα λόγου. Και όχι εικόνας. Διότι ο κλασικός ελληνικός και ο ρωμαϊκός πολιτισμός παρήγαγαν προϊόντα λόγου, για την πολιτεία, για τους νόμους, για την ηθική, για το θεό.

Αλλά σήμερα τι να βγάλει μια κανονικά παιγμένη «Μήδεια»; Ψίχουλα. Οπότε ο σκηνοθέτης που θέλει τηλεοπτική φανφάρα και προβολή δίνει βάρος στην εικόνα και προσαρμόζει το αρχαίο κείμενο πάνω στις τηλεοπτικές ανάγκες. Και, επομένως, τα εντυπωσιακά πολύχρωμα και παλαβά σκηνικά βγάζουν μάτι, ενώ στην ερμηνεία των ηθοποιών επικρατεί η υστερία την οποία ξέρουμε από τις τηλεοπτικές σειρές. Ωστε να ξεπεραστεί το πρόβλημα της ανοιχτής σκηνής. Πρόκειται ουσιαστικά για σκηνοθέτες στυλ Στέφανο Σαρτίνι, που όμως πλασάρονται ως απόφοιτοι του Ακτορς Στούντιο. Και, έτσι, βλέπεις ηρωίδες του Σοφοκλή να μαλλιοτραβιούνται, όπως ακριβώς κάνουν η Μαρίζα με τη Μάγδα στη σειρά «Θα βρεις το δάσκαλό σου»!

Αυτά τα πράγματα υποτίθεται τα προστατεύουν τα εθνικά θέατρα ανά τον κόσμο. Εδώ, όμως, το δικό μας -από Εθνικό- έγινε πειραματικό για ριάλιτι. Ο Ινγκμαρ Μπέργκμαν έχει πει: «Αν αλλάξεις έστω και μία νότα στην "9η" του Μπετόβεν, όλοι, κριτικοί και κοινό, θα σε ξεσκίσουν. Από όλες τις τέχνες μόνο το θέατρο είναι απροστάτευτο και μπορεί ο καθένας να ασελγεί πάνω στο έργο».

Οι σύγχρονοι σκηνοθέτες ασελγούν, υιοθετώντας τηλεοπτικές λογικές, και λένε -όπως ο Βασίλιεφ- ότι είναι «ευχαριστημένοι, επειδή ήθελαν να προκαλέσουν»! Τους δίνουν εκατομμύρια μόνο και μόνο για να προκαλούν. Δικαίως οι νοήμονες θεατές γιουχάρουν.

Μια διασυρμένη «Μήδεια» επί τάπητος

Ας αποδεχτούμε πως η εκτίμηση ενός καλλιτεχνικού έργου όσο «αντικειμενική» κι αν είναι, δεν θα πάψει ποτέ να παραμένει υποκειμενική· κι ας παραδεχτούμε, ακόμα, ότι ενδεχομένως η κριτική αποτίμηση αλλοιώνεται, κατά το δοκούν, είτε εξαιτίας κακοπιστίας είτε από φιλική μεροληψία.

Παρ΄ όλα αυτά, κανένας σοβαρός καλλιτέχνης δεν μπορεί να είναι ευχαριστημένος με τον διασυρμό που γίνεται εις βάρος της δουλειάς του. Κι όμως, με αφορμή τη «Μήδεια», την πρόσφατη παραγωγή του Ελληνικού Φεστιβάλ και του ΔΗΠΕΘΕ της Πάτρας, θέλησαν να μας πείσουν (ο κ. Βασίλιεφ και η κ. Κονιόρδου) ότι η διαπόμπευση είναι και αυτή επιτυχία! Ακόμα και παράγοντες τού ΔΗΠΕΘΕ- και τινές τοπικοί κονδυλοφόροι- τολμούν να υποστηρίζουν ανενδοίαστα την καινοφανή ετούτη άποψη. Δεν το φέρουν βαρέως, άραγε, ότι γιουχάρεται η παράσταση ή ότι λοιδορούνται οι συντελεστές και οι ηθοποιοί; Σε τέτοια καλλιτεχνική ένδεια, λοιπόν, έχουμε περιέλθει ώστε σοβαροί φορείς και καλλιτέχνες να επιδιώκουν την «αρνητική διαφήμιση»; Και αντί να αποδέχονται ευπρεπώς μιαν αποτυχία τους, επιχαίρουν κιόλας για το αποτέλεσμα καμαρώνοντας σαν το γύφτικο σκεπάρνι.

Αυτό τον στόχο είχε η κ. Κονιόρδου; Να διασυρθεί το ΔΗΠΕΘΕ της πόλης και το σχήμα του; Δεν το πιστεύω. Αντιθέτως, μια καλλιτέχνιδα του επιπέδου της αδικεί κατάφωρα τον εαυτόν της με έναν τέτοιο παραλογισμό και ελπίζω ότι, ενδομύχως, θα ενοχλείται σφόδρα με την τροπή που πήραν τα πράγματα.

Διότι, όντως, επενδύθηκε μόχθος πολύς και ξοδεύτηκαν πάμπολλα χρήματα για αυτήν την υπερπαραγωγή. Θα ήταν λοιπόν αποτέλεσμα νοσηρής εμπνεύσεως αν όλος αυτός ο πακτωλός των χρημάτων είχε επενδυθεί προκειμένου να διασυρθεί το Ελληνικό Φεστιβάλ και το Δημοτικό Θέατρο της Πάτρας.

Κι όμως, με αυτή τη στείρα και αστήρικτη επιχειρηματολογία τους με την οποία προσπαθούν να καλύψουν μια πανθομολογούμενη (από κοινό και κριτικούς) αποτυχία, κάνουν τα πράγματα ακόμα χειρότερα.

Στο κάτω κάτω, δεν καταστρέφεται από ένα ατυχές καλλιτεχνικό αποτέλεσμα το εγνωσμένο κύρος τού ΔΗΠΕΘΕ της Πάτρας. Η μέχρι τώρα πορεία του είναι σημαντική και η παρουσία του, τόσο στην Επίδαυρο όσο και στο Ηρώδειο, αξιοπρεπής.

Ας αφήσουν λοιπόν τις σοφιστείες κατά μέρος κι ας δει η κ. Κονιόρδου την πραγματικότητα ώστε, τελικά, να περισώσει αφενός μεν την οικονομική κατάσταση του φορέα του οποίου ηγείται, και αφετέρου να προασπίσει το αδιαμφισβήτητο καλλιτεχνικό της κύρος.

Ωστόσο, ας μου επιτραπεί να διατυπώσω την αγωνία μου: Πολύ φοβάμαι ότι μετά τις τόσο απαξιωτικές κριτικές, το ποσό το προσδοκώμενο να εισπραχθεί από την περιοδεία (ώστε να καλυφθεί μέρος των τεράστιων εξόδων) αποτελεί, μάλλον, στόχο εντελώς ανέφικτο. Έτσι, το φιλόδοξο εγχείρημα της Μήδειας υπάρχει φόβος, λέω, να γονατίσει οικονομικά το ΔΗΠΕΘΕ της Πάτρας. Άραγε δεν έβλεπε η έμπειρη καλλιτεχνική διευθύντρια την πορεία τής παράστασης και προς τα πού οδηγείτο το πράγμα; Γιατί συμπαρέσυρε ένα ήδη υπερχρεωμένο- και κατά δηλώσεις τηςΔΗΠΕΘΕ σ΄ αυτή την καλλιτεχνική και οικονομική περιπέτεια;

Τέλος πάντων, ελπίζω ότι θα διευκρινίσει όσα ακούγονται για τα οικονομικά, δίνοντας τον απολογισμό στη δημοσιότητα. Ας τελειώσει με το καλό- το εύχομαι- η περιοδεία και θα έρθει κι ο καιρός της απόδοσης των ευθυνών.

Εντέλει, είναι σωτήρια για έναν καλλιτέχνη εκείνη η μέσα φωνή (το ασφαλέστερο κριτήριο, ίσως) που του λέει «προχώρα» ή «μπάστα», «πέταξε» ή «ρίσκαρε»· μια φωνή ανεπηρέαστη από τα χειροκροτήματα, τις κολακείες, τις οικονομικές σκοπιμότητες και τις υπερφίαλες μεγαλομανίες, η οποία ακούγεται, θαρρώ, όχι μπροστά στα φώτα της δημοσιότητας και στις δημόσιες σχέσεις, αλλά όταν υπάρχει νηφάλιος στοχασμός: η απαραίτητη δηλαδή συνθήκη που επιτρέπει στον καλλιτέχνη να ξεπερνάει είτε την έπαρση απ΄ την επιτυχία του, είτε την οδύνη της αποτυχίας του και να βγάζει ασφαλή συμπεράσματα. Ιδιαίτερα, όταν απ΄ αυτόν εξαρτώνται και πολλοί άλλοι.

Ο Κώστας Λογαράς είναι συγγραφέας

ΤΑ ΝΕΑ, Παρασκευή 29 Αυγούστου 2008

Αποδοκιμασίες στην Επίδαυρο

Εξαρχής δηλώνω ότι δεν είδα την περίφημη παράσταση της «Μήδειας» του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Πάτρας σε σκηνοθεσία Ανατόλι Βασίλιεφ. Εμαθα, φυσικά, για τα πρωτοφανή γιούχα που τη συνόδευσαν στην Επίδαυρο, τα οποία (ίσως επειδή συμμαζεύτηκε χρονικά) δεν επαναλήφθηκαν στα άλλα μέρη που παίχτηκε. Ας κάνουμε την παραδοχή ότι η παράσταση δεν ήταν καλή, ότι πλάτειαζε, ότι ξένισε, ότι η ματιά του σκηνοθέτη δεν πρόσθεσε κάτι, ότι οι δηλώσεις του ήταν ατυχείς, ότι τέλος πάντων ήταν μια αποτυχία. Νομιμοποιούνται οι τόσο ακραίες αποδοκιμασίες κατά τη διάρκειά της;

Μια παράσταση είναι μια σύνθετη δημιουργία. Μπορεί μεν να αποτελεί όραμα ενός προσώπου (σκηνοθέτη), αλλά ζωντανεύει, ενσαρκώνεται από άλλους (ηθοποιούς). Εργαλείο των τελευταίων είναι ο εαυτός τους και, κυρίως, το νευρικό τους σύστημα. Προσωπικά εκτιμώ κάθε άνθρωπο όσο ταλαντούχος κι αν είναι, ο οποίος εκτίθεται κατ αυτόν τον τρόπο πάνω σε μια σκηνή.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση τα γιούχα απευθύνθηκαν σχεδόν αποκλειστικά στους διαμεσολαβητές αυτού του «οράματος», στους ηθοποιούς. Και αυτό, κατά τη γνώμη μου, συνιστά ένα «ανφέρ». Δεν σου αρέσει το θέαμα που βλέπεις; Φύγε. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη αποδοκιμασία από την αποχώρηση. Θες να εκφράσεις την άποψή σου για τη σκηνοθετική σύλληψη; Περίμενε να τελειώσει το έργο και «πες τη» στον σκηνοθέτη όταν υποκλίνεται, κατακρεούργησέ τον στην παρέα σου, στείλε επιστολή... Αλλά το να γιουχάρει κανείς κατ αυτόν τον τρόπο τους ερμηνευτές μιας καλλιτεχνικής σύλληψης (κατά τη διάρκειά της, επεμβαίνοντας έτσι στην ίδια της την εξέλιξη και φορτίζοντάς την αρνητικά), ενώ εκείνο που δεν του αρέσει είναι η ίδια η σύλληψη, είναι άδικο κυρίως για τους ανθρώπους που επένδυσαν τον εαυτό τους και το ταλέντο τους σε αυτήν.

Αλέξης Σταμάτης, ΕΘΝΟΣ, 25/08/2008

Πόσα να αντέξει και ο θεατής;

Ναι, η Λυδία Κονιόρδου είναι από τις ισχυρότερες μονάδες στα θεατρικά μας πράγματα και ειδικά στον χώρο του αρχαίου δράματος. Ναι, ο Ανατόλι Βασίλιεφ είναι από τις πιο σημαντικές μορφές του ευρωπαϊκού -και όχι μόνο- θεάτρου μας. Ναι, το «πάντρεμά» τους ήταν εξαιρετικά υποσχόμενο και ενδιαφέρον.

Ναι, είναι όντως εξόχως αγριευτικό για τον ηθοποιό που είναι στη σκηνή και δίνει σάρκα και οστά στις ρητές οδηγίες του σκηνοθέτη του να γιουχάρεται από το κοινό. Ναι, είναι αληθινά σκληρό για την Κονιόρδου που έχει δουλέψει επίμονα μα και επίπονα για χρόνια πάνω στο αρχαίο δράμα να ακούει από έναν θεατή την έκφραση «Ντροπή σου Κονιόρδου». Ναι, είναι δύσκολο να συνεχίσει κανείς να ναι στη σκηνή έπειτα απ όλα αυτά και ναι, με λύπησε πολύ το ότι οι ηθοποιοί που επί έξι μήνες «έφτυσαν αίμα» στις πολύωρες εξοντωτικές πρόβες τους άκουγαν τόσα άσχημα.

Ναι αλλά, από την άλλη, πόσο να αντέξει ο έρμος ο θεατής; Που φέτος το καλοκαίρι έχει φάει το ένα θεατρικό «χαστούκι» μετά το άλλο, με τα «πειραγμένα» ανεβάσματα που του «σερβίρουν». Πόσο γερή κράση να χει; Περιμένει -με... πειραγμένα νεύρα-μια «όαση», φτάνει στο αργολικό θέατρο να δει την Κονιόρδου - Μήδεια και αρχίζουν τα... χτυπήματα, το ένα μετά το άλλο. Ο ερευνητής το «μπούκωσε» το «σκηνικό» με ευρήματα και κόντρα ευρήματα, το βάρυνε, το τράβηξε από τα μαλλιά -τρεισήμισι ώρες, να το... αφήσω;- και... μπαμ, σκάει ο θεατής και αποδοκιμάζει. Ή να το πω γιουχάρει; Ή να το πω κράζει, να μην κρυβόμαστε πίσω από το δάκτυλό μας; Πόσο να αντέξει;

Μα το άρμα του Ηλιου να είναι τρίκυκλο; Και η Μήδεια να χτυπάει κλάξον -για να πάνε μαζί της τα παιδιά της που τώρα είναι ξανά... παιδιά, γιατί πριν ήταν πάνινες κούκλες; Να μη σου έρθουν... γαλλικά όταν ο Αγγελος εξιστορεί τα όσα έχουν συμβεί και παράλληλα «μεταφράζονται» όσα λέει από δύο ηθοποιούς σε γαλλικά και αγγλικά-γερμανικά και... αλβανικά δεν βάλατε! - ενώ ακούς ρεμπέτικα και βλέπεις χορογραφίες με κάτι από φλαμένκο, τσιφτετέλι και πολεμικές τέχνες; Πόσα να αντέξει και ο θεατής; Εφτασε το αίμα στο κεφάλι και ξέσπασε.

Και πού να δείτε τι θα γινόταν αν έβγαινε και στον χαιρετισμό στο φινάλε ο «πολύς» -σε άλλα είδη προφανώς- Βασίλιεφ. Που δεν βγήκε - «γάτος» ο Ανατόλι! Και που μετά, μέσα σε κρασιά και σε φαγιά στον «Λεωνίδα», δήλωνε πολύ ευχαριστημένος που το κοινό ήταν «ενεργό» και είχε, λέει, πετύχει τη «συμμετοχική διαδικασία του θεατή!». Μπορεί η Λυδία να ήταν ράκος με το τιμ να μη μιλιέται -κορίτσια του χορού έκλαιγαν από τα όσα βίωσαν!- αλλά εκείνος ήταν... κουλ. Κύριε Λεωνίδα, το... δίκαννο!

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΠΟΥΖΙΩΤΗΣ, ΕΘΝΟΣ, 23/08/2008

Ερχονται οι... προκλητικοί της Επιδαύρου

Παραστάσεις που συζητήθηκαν και πολλοί θα έχουν την ευκαιρία να δουν σύντομα σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Αριστερά, σκηνή από τους «Βάτρα-Χ» του Εθνικού Θεάτρου με τους (από αριστερά) Κωνσταντίνο Μαρκουλάκη, Γιώργο Μαρίνο και Δημήτρη Λιγνάδη. Δεξιά, η Λυδία Κονιόρδου μπροστά από τον Χορό στην κατά Ανατόλι Βασίλιεφ «Μήδεια» του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας. ΕURΟΚΙΝΙSSΙ/ΕΥΗ ΦΥΛΑΚΤΟΥ

Συνεχίζεται η περιοδεία των παραστάσεων που συζητήθηκαν και θα κάνουν στάσεις σε Αθήνα- Θεσσαλονίκη

Μπορεί να συνάντησαν αντιδράσεις, να γνώρισαν αποδοκιμασίες, να πόλωσαν τους κριτικούς, να απογοήτευσαν μεγάλη μερίδα του κοινού που τις παρακολούθησε, ωστόσο οι παραστάσεις που συζητήθηκαν ιδιαίτερα στα εφετινά Επιδαύρια συνεχίζουν την περιοδεία τους ανά την Ελλάδα και μέχρι στιγμής εν μέσω ηρεμίας.

Ετσι λοιπόν οι «Βάτρα-Χ» του Αριστοφάνη από το Εθνικό Θέατρο, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Λιγνάδη, θα κάνουν μερικές ακόμη στάσεις προτού ολοκληρωθεί η περιοδεία τους και συγκεκριμένα την ερχόμενη Κυριακή 31 Αυγούστου θα παρουσιαστούν στην Ελευσίνα, στο Παλαιό Ελαιουργείο, για να ακολουθήσουν παραστάσεις στις 3 Σεπτεμβρίου στο Αττικό Αλσος, στις 10 Σεπτεμβρίου στην Κέρκυρα, στο Θέατρο «Νίκος Κούρκουλος», στις 13 και 14 Σεπτεμβρίου στη Θεσσαλονίκη, στο Θέατρο Δάσους, ενώ οι τελευταίες θα δοθούν στην Κύπρο και συγκεκριμένα στις 22 Σεπτεμβρίου στη Λευκωσία, στο Αμφιθέατρο Μακαρίου Γ΄, ενώ στις 24 Σεπτεμβρίου στη Λεμεσό, στο Αρχαίο Θέατρο Κουρίου.

Η άλλη παραγωγή του Εθνικού Θεάτρου με την παράσταση «Οιδίπους Τύραννος- Επί Κολωνώ» του Σοφοκλή, σε σκηνοθεσία Ρούλας Πατεράκη, την ερχόμενη Παρασκευή θα βρίσκεται στα Γρεβενά, στο Υπαίθριο Θέατρο Καστράκι, την 1η Σεπτεμβρίου στην Καβάλα, στις 5 Σεπτεμβρίου στην Ηλιούπολη, στο Δημοτικό Θέατρο Αλσους «Δημήτρης Κιντής», στις 7 Σεπτεμβρίου στην Ελευσίνα, στις 10 Σεπτεμβρίου στο Αττικό Αλσος, στις 15 Σεπτεμβρίου στον Υμηττό, στο Θέατρο Βράχων «Μελίνα Μερκούρη», και στις 19 Σεπτεμβρίου στη Θεσσαλονίκη, στο Θέατρο Δάσους.

Το ενδιαφέρον ωστόσο είναι στραμμένο στην παράσταση της «Μήδειας» του Ευριπίδη σε σκηνοθεσία Ανατόλι Βασίλιεφ. Ο ρώσος σκηνοθέτης, ο οποίος θα παραμείνει στην Ελλάδα ως τα τέλη Σεπτεμβρίου, αυτή την περίοδο, σύμφωνα με πληροφορίες, επισκέπτεται την Πάτμο και στη συνέχεια το Αγιον Ορος, ενώ θα είναι παρών στις παραστάσεις που θα δώσει το ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας στο Ηρώδειο στις 13 και και 14 Σεπτεμβρίου. Οι υπόλοιποι σταθμοί της περιοδείας της παράστασης, η οποία έχει υποστεί κάποιες αλλαγές μετά τις αντιδράσεις του κοινού της Επιδαύρου, θα είναι στις 29 και 30 Αυγούστου στον Υμηττό, στις 3, 4 και 5 Σεπτεμβρίου στο Αρχαίο Ωδείο Πάτρας, στις 8 και 9 Σεπτεμβρίου στο Θέατρο Δάσους στη Θεσσαλονίκη, στις 16 του μήνα στην Ελευσίνα και στις 18 στην Πετρούπολη.

[ΤΟ ΒΗΜΑ, Τετάρτη, 27 Αυγούστου 2008]

«Θεμιτές και δημοκρατικές οι αντιδράσεις του κοινού»

Η Λυδία Κονιόρδου, πρωταγωνίστρια της παράστασης και καλλιτεχνική διευθύντρια του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας, κρίνει τη στάση των θεατών της Επιδαύρου.

«Νομίζω ότι ήταν μια πολύ ζωντανή εμπειρία, με την έννοια ότι το αρχαίο δράμα είναι στην ουσία ο τόπος σύγκρουσης ιδεών».

«Μακάρι το κοινό να είναι αφυπνισμένο όχι μόνο σε παραστάσεις σαν τη δική μας, αλλά και σε άλλες που θίγουν με την απουσία πρότασης», λέει η Λυδία Κονιόρδου

Η Λυδία Κονιόρδου, η πρωταγωνίστρια της πολυσυζητημένης παράστασης του Ανατόλι Βασίλιεφ, θεωρεί θεμιτές τις αντιδράσεις στο κοίλο της Επιδαύρου. Εξάλλου, «ολόκληρη η παράσταση, όπως ακριβώς και το έργο του Ευριπίδη, στηρίζεται στη σύγκρουση ιδεών, στον διάλογο, στον ειρωνικό, τραγικό σαρκασμό και στη σύγκρουση διαφορετικών κόσμων», δηλώνει και εξηγεί:

«Στην ακραία πράξη της Μήδειας έγιναν επιλογές ακραίες, που όμως θεωρώ ότι αρμόζουν μέσα στην ίδια την πράξη θυσίας δύο παιδιών. Δεν θα μπορούσε αυτή η πράξη να εκφραστεί σκηνικά με μια νερόβραστη λύση. Βεβαίως, ίσως η λύση κάποιους να ενόχλησε, όπως και το στοιχείο της παγκοσμιοποίησης που εκφράστηκε με τις δύο διαφορετικές γλώσσες... Ζούμε σε μια εποχή μεγάλης σύγκρουσης ιδεών και πεποιθήσεων, σε μια εποχή αλλαγής του πολιτισμού, τα πάντα είναι ρευστά και οι άνθρωποι υποστηρίζουν με πάθος τη μία ή την άλλη άποψη. Είναι απολύτως θεμιτό και στοιχείο ζωής, αφύπνισης των πολιτών. Και μακάρι οι άνθρωποι να είναι αφυπνισμένοι όχι μόνο σε παραστάσεις σαν τη δική μας αλλά και σε άλλες παραστάσεις που θίγουν το κοινό με την απουσία πρότασης».

Η ίδια υπεραμύνεται της πρότασης του Ρώσου σκηνοθέτη, που μπορεί να καταπιάστηκε πρώτη φορά με το αρχαίο δράμα, ωστόσο «ήταν πολύ συγκεκριμένη η πρότασή του και την τήρησε από την αρχή μέχρι το τέλος. Στηρίζεται στην άποψή του ότι το θέατρο είναι ένα τελετουργικό, μυστηριακό παιχνίδι και στην περίπτωση της Μήδειας ένα επικίνδυνο παιχνίδι, γιατί ακριβώς υπάρχει ο θάνατος και η καταστροφή. Και στήριξε όλη την παράσταση στα Ταυροκαθάψια. Οι ηθοποιοί υποστηρίξαμε την άποψή του με μια ομοιογένεια που νομίζω ότι σπανίζει σε παραστάσεις».

Κατανοεί ότι η διάρκεια της παράστασης «μπορεί να κούρασε, με τις επαναλήψεις όμως δένει όλο και περισσότερο και μικραίνει. Το Σάββατο στην Επίδαυρο ήταν κατά 20 λεπτά μικρότερη».

«Είναι σαφές», καταλήγει η κορυφαία τραγωδός, «ότι το αρχαίο δράμα είναι σε ένα σταυροδρόμι και χρειάζεται να βρούμε δρόμους που να το εκφράζουν στον 21ο αιώνα, χωρίς όμως να προδίδουμε το πνεύμα του, ούτε την ουσία του. Αυτό είναι το ζητούμενο. Στην προκειμένη περίπτωση η παράσταση διέθετε και Χορό και συνύπαρξη λόγου - μέλους - όρχησης, που είναι τα συστατικά του αρχαίου δράματος, και τραγικό μέγεθος και τραγική ειρωνεία. Βεβαίως μπορεί να έχει κανείς αντίρρηση ως προς την απόδοσή τους. Αυτό είναι απολύτως θεμιτό και δημοκρατικά απαραίτητο».

ΦΩΤΕΙΝΗ ΜΠΑΡΚΑ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 18/08/2008

Ταυρομαχία στην Επίδαυρο

«Μήδεια» του Αν. Βασίλιεφ με το ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας

Η παράσταση του Ανατόλι Βασίλιεφ με το ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας στο αργολικό θέατρο προκάλεσε τα γιουχαΐσματα και την αποχώρηση του μεγάλου μέρους των θεατών.

Από την εποχή των «Βακχών» του Λάνγκχοφ, δέκα και πλέον χρόνια πριν, είχε η Επίδαυρος να ζήσει ανάλογες εντάσεις. Μόνο που την περασμένη Παρασκευή, το σκάνδαλο που ξέσπασε δεν είχε προηγούμενο ούτε σε ένταση ούτε σε διάρκεια.

Μάσκες που παρέπεμπαν στον Σπάιντερμαν φορούσαν τα παιδιά της Μήδειας (Λυδία Κονιόρδου)

Παρατεταμένα «ου», καυστικές ατάκες και ειρωνικό, αρνητικό χειροκρότημα για τα επί σκηνής κατορθώματα ηθοποιών και σκηνοθέτη διέλυσαν το κλίμα και κινδύνευσαν να τινάξουν όλη την παράσταση στον αέρα. Τα ίδια, αν και σε μικρότερη ένταση, επεισόδια σημειώθηκαν και το Σάββατο στο φινάλε των φετινών Επιδαυρίων. Και τις δύο ημέρες την πολυσυζητημένη παράσταση είδαν περίπου 13.000 άτομα.

Τι ενόχλησε τους θεατές;

* Η περίεργη απαγγελία των ηθοποιών. Οι συγκοπές και τομές που επέβαλε ο σκηνοθέτης μάλλον συσκότισαν το νόημα του λόγου τους.

* Η διάρκεια της παράστασης που ξεπέρασε τελικά τις τρεις ώρες και τριάντα λεπτά.

* Η ανάληψη της Μήδειας. Ανεβασμένη στην καρότσα ενός κίτρινου (!) τρίκυκλου, καθισμένη σε πλαστική καρέκλα, κρατά ζωντανά στα χέρια της τα παιδιά της, ενώ ο Ιάσονας τρέχει από πίσω της για να την πιάσει.

* Οι κακόγουστες μάσκες τύπου Σπάιντερμαν που φορούσαν τα παιδιά της Μήδειας. Οταν μάλιστα αργότερα εμφανίστηκαν με δύο κούκλες στην πλάτη τους, η αμηχανία γενικεύτηκε.

* Οι μαυροφορεμένοι τεχνικοί του θεάτρου. Χωρίς καμιά προσπάθεια να κρυφτούν, περιφέρονταν, σκούπιζαν, βοηθούσαν τους ηθοποιούς να μπουν στη σκηνή, οδηγούσαν ποδήλατα με καρότσα, που δυσκολεύονταν να κινήσουν στο χαλίκι της αρένας.

Σε μία από τις εμφανίσεις τους ήταν που εξερράγη πρώτη φορά το κοινό ύστερα από δυόμισι ώρες παράσταση. Οταν τοποθέτησαν σε παράταξη τους φράκτες από τα σκηνικά της αρένας του Διονύση Φωτόπουλου και παρατεγμένα από πίσω τα μέλη του Χορού άρχισαν να μιλούν ταυτόχρονα, δημιουργώντας ένα άνευ προηγούμενου πανδαιμόνιο. Η πρώτη αντίδραση ακούστηκε από κάποιον: «Αυτά είναι γελοιότητες!».

Ωστόσο το γενικό ξέσπασμα ήρθε λίγο μετά, όταν η ρήση του Αγγέλου διεκόπη, ο Αγγελος άλλαξε, η ρήση του επαναλήφθηκε και στο τέλος συνεκφωνήθηκε σε ελληνικά, γαλλικά και αγγλικά από τρεις διαφορετικούς ηθοποιούς! Σε εκείνο το σημείο οι αντιδράσεις ξέφυγαν από τον έλεγχο: «Αίσχος!», «Ντροπή», «Δείτε μας να φεύγουμε», φώναξαν πολλοί, ενώ η απόδραση από το κοίλο ήταν πια αθρόα (κατά δεκάδες) και ο κόσμος ξεσπούσε τακτικά σε ειρωνικά χειροκροτήματα.

Τα γέλια και τα σχόλια συνεχίστηκαν μέχρις ότου ο Ιάσονας του Νίκου Ψαρρά, οδυρόμενος για τα παιδιά του, φωνάζει στη Μήδεια «Ελεος». «Αυτό λέμε κι εμείς!», απαντά ευκρινώς κάποιος θεατής και το θέατρο πέφτει κάτω από τα γέλια. Η βραδιά οδεύει πια προς την απόλυτη διάλυση. Στο γενικό κλίμα της χαλαρότητας που επικρατεί ένα παιδάκι αναφωνεί δυνατά: «Μα, καλά, εδώ θα μείνουμε όλη νύχτα;», ενώ κάποιος άλλος πετιέται από τα ψηλά: «Αν πετύχει η μαλακία...».

Στο τέλος, ωστόσο, οι λίγοι πιστοί που είχαν απομείνει στις κερκίδες επιφύλαξαν θερμό χειροκρότημα για την πρωταγωνίστρια και τους άλλους ηθοποιούς. Οι τελευταίοι, παρά την αμηχανία τους, φάνηκε να ανακουφίζονται από την αναγνώριση της προσπάθειάς τους. Δεν έλειψαν όμως ούτε και εκείνη την ύστατη ώρα τα γιουχαΐσματα και οι αποδοκιμασίες.

* Η «Μήδεια» του ΔΗΠΕΘΕ Πατρών έχει ακόμη πολλές παραστάσεις ανά την Ελλάδα. Το πρόγραμμα της περιοδείας έχει ως εξής: 20/8 Σπάρτη («Σαϊνοπούλειο»), 22/8 Αρχαία Ολυμπία, 24/8 Οινιάδες, 27/8 Καβάλα, 29, 30/8 Υμηττός (Θέατρο Βράχων), 3, 4, 5/9 Πάτρα, 8,9/9 Θεσσαλονίκη (Θέατρο Δάσους), 13, 14/9 Ηρώδειο, 16/9 Ελευσίνα και 18/9 Πετρούπολη.

Φ. Μπ.[άρκα], ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 18/08/2008

Μοντερνισμός και βαρβαρότητα

ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΜΑΤΙΑ

Και τι νομίζουν ότι κατάφεραν οι θερμόαιμοι, που γιουχάισαν στην Επίδαυρο την παράσταση, ποιας, της Λυδίας Κονιόρδου, της γυναίκας που στο ίδιο θέατρο, όταν βέβαια φορούσε σεγκούνια, αποθεώθηκε ως η μεγαλύτερη τραγωδός της νέας γενιάς, η διάδοχος της Παξινού και της Παπαθανασίου; Κατάφεραν, απλούστατα, να κάνουν τη «Μήδεια» must του υπόλοιπου καλοκαιριού. Ευχαριστώ τον καλό ή κακό Θεό, στον οποίο ο Βασίλιεφ πιστεύει, για τη μακριά περιοδεία της παράστασής του, που την φέρνει πολύ κοντά στο μέρος στο οποίο παραθερίζω.

Πάντα τους ζήλευα αυτούς τους άνετους τύπους, που εξέφραζαν διά βοής τη δυσαρέσκειά τους για μια παράσταση. Τους έχω πετύχει κάμποσες φορές στην καριέρα μου ως θεατής σε κλειστά και ανοιχτά θέατρα και τα 'βαζα με τη μαμά και τον μπαμπά μου που με δίδαξαν τρόπους και με άφησαν απροστάτευτη σε έναν θεατρικό κόσμο γεμάτο αφόρητες πατάτες. Γιατί, πώς να το κάνουμε; Ενώ αυτοί εκτονώνονται και συγχρόνως πράττουν και θεάρεστο έργο, διασώζοντας, δήθεν, το ελληνικό θέατρο από τον βόρβορο της πρωτοπορίας, εγώ σέρνομαι σε παραστάσεις που τους χρειάζεται γιαούρτωμα παθητική και τρισάθλια, με ιδρωμένα χέρια, σφιγμένο από τανάλια κεφάλι και με τη βεβαιότητα «τώρα μου 'ρχεται το έμφραγμα».

Δεν θα μπορούσα κι εγώ να γίνω για ένα φεγγάρι κάτι σαν τον κύριο Λυκουρέζο, που διέπρεψε την Παρασκευή στην Επίδαυρο; Θα είχα αποκτήσει πανελλήνια φήμη ως η γυναίκα που γιουχάρει εμπορικά θέατρα του κέντρου της Αθήνας, κάμποσα ΔΗΠΕΘΕ και όλες τις παραστάσεις τραγωδίας που ο χορός ανεμίζει τα χεράκια του και λικνίζεται. Κι αν οργάνωνα σε κίνημα τους ομοιοπαθείς μου, θα 'χαμε φέρει την επανάσταση στο ελληνικό θέατρο διά εκφοβισμού, χωρίς να έχουμε ανάγκη τον ευγενικό κύριο Λούκο, που προσπαθεί με τρίτους δρόμους και κουραφέξαλα. Αλλά, δυστυχώς, οι βάρβαροι μεταμοντέρνοι θεατές είμαστε κάτι ενοχικά παιδάκια. Ενώ οι την ευγένεια και θεατρική παράδοση πρεσβεύοντες εύκολα μετατρέπονται σε όχλο. Προσωπικά δεν βρίσκω καμία αντίφαση.

ΒΕΝΑ ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 19/08/2008