"Δον Κιχώτης" στη Λυρική

Τον μύθο του Δον Κιχώτη, έτσι όπως μετέφρασε στη γλώσσα του χορού ο Μαριούς Πετιπά, στηριγμένος στη μουσική του Λούντβιχ Μίνκους, ένα από τα μεγαλύτερα έργα του κλασικού ρεπερτορίου, παρουσιάζει για επτά παραστάσεις (11-20/3) το Μπαλέτο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο θέατρο Ολύμπια. Η παράσταση παρουσιάζεται στην αυθεντική και ολοκληρωμένη της μορφή, στη νέα χορογραφική εκδοχή του Βλαντιμίρ Βασίλιεφ.

Ο Δον Κιχώτης του Μίνκους χορογραφήθηκε για πρώτη φορά το 1869 από τον Μαριούς Πετιπά κι έκανε πρεμιέρα τον Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς στο Μπολσόι. Σύντομα κατέκτησε ξεχωριστή θέση στο ρεπερτόριο όλων των μεγάλων χορευτικών συγκροτημάτων, ενώ ο ρόλος της Κίτρι, της βασικής ηρωίδας του έργου, ήταν ένας από τους ρόλους που επέβαλαν διεθνώς την Μάγια Πλισέτσκαγια.

Στην παράσταση της ΕΛΣ, υπό τη μουσική διεύθυνση του Χόμπαρτ Ερλ, παίρνουν μέρος οι Νατάσσα Σιούτα - Σταυρούλα Καμπουράκη (Κίτρι), Αλεξάντερ Νέσκωβ - Ντανίλο Ζέκα (Μπαζίλ), Ίγκορ Σιάτζκο - Βαγγέλης Μπίκος (Εσπάντα), Αιμιλία Γάσπαρη, Μαρία Κουσουνή-Φίκα, Αλίνα Στεργιανού (Μερτσέντες), Μ. Κουσουνή-Φίκα, Πόπη Σακελλαροπούλου (Βασίλισσα των Δρυάδων) και Στράτος Παπανούσης (Δον Κιχώτης).

Με πουέντ και... μαχαίρια

• Ο Βλαντιμίρ Βασίλιεφ και το μπαλέτο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής παρουσιάζουν το έργο του Μίνκους σε νέα χορογραφία με «φωτεινά χρώματα, χαμόγελα, ευγένεια και χιούμορ»

Στον «Δον Κιχώτη» ο Βλαντιμίρ Βασίλιεφ έχει αναπροσαρμόσει τόσο τις σκηνές των βασικών χαρακτήρων (Κίτρι, Μπαζίλ, Δον Κιχώτης, Σάντσο Πάντσα, Μερσέντες, Τορεαδόρ, Γκαμάς) όσο και τις σκηνές του πλήθους που τους περιβάλλει...

Ο πιο ονειροπόλος ήρωας, σύμβολο αιώνων, (ξανα)φορά τις πουέντ του και γίνεται μπαλέτο με πρόλογο, δύο πράξεις και πέντε σκηνές. Ο «Δον Κιχώτης», ένα από τα μεγαλύτερα έργα του κλασικού ρεπερτορίου, γεμάτος ρυθμούς, χρώματα και πλαισιωμένος από μεσογειακό ταμπεραμέντο, καταφέρνει να συγκινήσει συνδυάζοντας κωμικά και ρομαντικά στοιχεία. Παρουσιάζεται από το Μπαλέτο της «Εθνικής Λυρικής Σκηνής» στην αυθεντική και ολοκληρωμένη του μορφή από έναν θρύλο του χορού, τον Βλαντιμίρ Βασίλιεφ (η χορογραφία του είναι βασισμένη στη χορογραφία του Mαριίς Πετιπά). Η πρεμιέρα θα πραγματοποιηθεί στις 11 Μαρτίου στο θέατρο Ολύμπια (οι παραστάσεις επαναλαμβάνονται στις 12, 13, 16, 18, 19, 20 Μαρτίου).

Ο Αλόνσο Κιχάνο, έχοντας διαβάσει πολλά βιβλία για τον ιπποτισμό, χρίζει τον εαυτό του Δον Κιχώτη και ξεκινά ένα ταξίδι προς αναζήτηση της περιπέτειας. Πιστός υπηρέτης του είναι ο Σάντσο Πάντσα. Ο Δον Κιχώτης θαρρεί πως είναι ερωτευμένος με μια χωρική, την οποία βαφτίζει Δουλτσινέα? Ζει αυταπάτες και εμπλέκεται στην αιώνια μάχη φαντασίας και λογικής. Το περίφημο έργο του Μιγκέλ ντε Θερβάντες προκάλεσε το ενδιαφέρον πολλών καλλιτεχνών. Τα πιο γνωστά μουσικά έργα, όμως, που βασίστηκαν σε αυτό, είναι το συμφωνικό ποίημα του Ρίχαρντ Στράους και τα μπαλέτα «Δον Κιχώτης» σε μουσική του Λούντβιχ Μίνκους και του μεταγενέστερου Ν. Ναμπόκοφ.

Ο «Δον Κιχώτης» του Μίνκους χορογραφήθηκε για πρώτη φορά το 1869 από τον Μαριίς Πετιπά κι έκανε την πρεμιέρα του τον Δεκέμβριο της ίδιας χρονιάς στο Μπoλσόι. Η χορογραφία του Πετιπά περιλαμβάνει το γκραν πα ντε ντε, το οποίο συχνά παρουσιάζεται και ανεξάρτητα. Ο ρόλος της Κίτρι, βασικής ηρωίδας του έργου, είναι εξαιρετικά δημοφιλής μεταξύ των χορευτριών.

Να σημειώσουμε ότι ήταν ένας από τους ρόλους που επέβαλε διεθνώς το μεγάλο αστέρι του Μπoλσόι, Μάγια Πλισέτσκαγια. Το μπαλέτο περιλαμβάνεται στο ρεπερτόριο όλων των μεγάλων χορευτικών συγκροτημάτων, ενώ παρουσιάζεται και σε εκσυγχρονισμένες εκδοχές, όπως εκείνες των Νουρέγιεφ, Μπαρίσνικοφ κ.ά. Στην εν λόγω παραγωγή ο Βλαντιμίρ Βασίλιεφ έχει αναπροσαρμόσει τόσο τις σκηνές των βασικών χαρακτήρων (Κίτρι, Μπαζίλ, Δον Κιχώτης, Σάντσο Πάντσα, Μερσέντες, Τορεαδόρ, Γκαμάς) όσο και τις σκηνές του πλήθους που τους περιβάλλει, κάθε μέλος του οποίου έχει το δικό του χαρακτηριστικό γνώρισμα.

Επίσης παρουσιάζει ξανά στη σκηνή τον πρόλογο, δηλαδή το άνοιγμα του μπαλέτου, τους χορούς του Τορεαδόρ με μαχαίρια και δίνει στη Μερσέντες (τη Χορεύτρια του Δρόμου) πρόσθετα κομμάτια χορού. Το χορογραφικό λεξικό των φίλων της Κίτρι, του Τορεαδόρ και του κορ ντε μπαλέ έχει διευρυνθεί. Ο χορός των Τσιγγάνων και όλες οι σκηνές των βασικών χαρακτήρων ξαναπαρουσιάζονται διαφορετικά.

Το τέλος στη σκηνή της ταβέρνας και η μεταφορά των καλεσμένων στη γαμήλια γιορτή της Κίτρι και του Μπαζίλ έχουν προσδιοριστεί εκ νέου. Τέλος, το φινάλε παρουσιάζεται ως παρέλαση όλων των χαρακτήρων που παίρνουν μέρος στο μπαλέτο.

• Συντελεστές

«Διάσπαρτα σε όλο το μπαλέτο υπάρχουν πάρα πολλά βήματα χορού που έχουν αλλάξει και έχουν ενισχυμένη τεχνική αλλά όλα τους διατηρούνται στο ίδιο κλασικό στυλ και κινούνται στην ατμόσφαιρα φωτεινών χρωμάτων, χαμόγελων, ευγένειας και χιούμορ, τα οποία χάρισαν απόλαυση σε πολλές γενιές εραστών του μπαλέτου» σημειώνει ο χορογράφος Βλαντιμίρ Βασίλιεφ, υπεύθυνος και για τα σκηνικά και τους φωτισμούς.

Η μουσική διεύθυνση είναι του Χόμπαρτ Ερλ, η επιμέλεια των σκηνικών και τα κοστούμια της Τότας Πρίτσα. Συμμετέχει η Ορχήστρα της ΕΛΣ. Χορεύουν: Στράτος Παπανούσης, Νατάσσα Σιούτα/Σταυρούλα Καμπουράκη, Αλεξάντερ Νέσκοβ/ Ντανίλο Ζέκα, Ιγκορ Σιάτζκο/Βαγγέλης Μπίκος, Αιμιλία Γάσπαρη/Μαρία Κουσουνή-Φίκα/Αλίνα Στεργιανού, Μαρία Κουσουνή-Φίκα/Πόπη Σακελλαροπούλου και οι πρώτοι χορευτές, οι σολίστ, οι κορυφαίοι και το κορ ντε μπαλέ του Μπαλέτου της «Εθνικής Λυρικής Σκηνής».

• Το χορογραφικό λεξικό των φίλων της Κίτρι, του Τορεαδόρ και του κορ ντε μπαλέ έχει διευρυνθεί. Ο χορός των Τσιγγάνων και όλες οι σκηνές των βασικών χαρακτήρων ξαναπαρουσιάζονται διαφορετικά

• Βλαντιμίρ Βασίλιεφ

«Ως χορευτής αποδόμησα και δημιούργησα, ανακάλυψα νέες προσεγγίσεις και επέστρεψα στο μπαλέτο που είχε χαθεί αλλά, όσο μου το επέτρεπαν οι δυνάμεις και οι ικανότητές μου, προσπαθούσα πάντοτε να εξασφαλίσω ότι η συμπεριφορά του ήρωά μου ακολουθούσε ένα μοντέλο με λογική συνέπεια. Να διαφυλάξω την ατμόσφαιρα, το ύφος, το πνεύμα αυτής της μουσικής και του μπαλέτου που παρουσιάστηκε στη σκηνή πολύ καιρό πριν γεννηθώ. Και σήμερα πάλι, στον "Δον Κιχώτη", τηρώ αυτήν την αρχή».

• ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΚΑΡΑΛΗ, ΕΘΝΟΣ, 28/2/2011

Ο «Ευγένιος Ονιέγκιν» σε παγκόσμια πρεμιέρα

Του Γιώργου Βαϊλάκη, Ημερησία, 31/10/2008

Ο ανεκπλήρωτος έρωτας είναι το θέμα του τρίπρακτου μπαλέτου «Ευγένιος Ονιέγκιν» που παρουσιάζει σε παγκόσμια πρώτη το Μπαλέτο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, από τις 1 έως τις 9 Νοεμβρίου, στο θέατρο Ολύμπια.

Τη χορογραφία υπογράφει ο Ιρέκ Μουχαμέντοφ, διευθυντής του Μπαλέτου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και της Ρεγκίνας Ζάρχινα. Οσο για τη μουσική βασίζεται σε συνθέσεις του Πιότρ Ιλιτς Τσαϊκόφσκι επεξεργασμένες και ενορχηστρωμένες -όπου απαιτείται για τις ανάγκες της συγκεκριμένης εκδοχής- από τον Ανδρέα Τσελίκα.

Την όπερα σε λιμπρέτο που βασίζεται στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Αλέξανδρου Πούσκιν, ο Τσαϊκόφσκι την ολοκλήρωσε το 1878 στην Ιταλία. Εκεί είχε καταφύγει για ανάρρωση μετά από την παταγώδη αποτυχία του γάμου του που κράτησε μόλις? έντεκα βδομάδες!

Τσαϊκόφσκι
Ο Τσαϊκόφσκι ήλθε σε επαφή με το έργο του Πούσκιν ύστερα από υπόδειξη της φίλης του τραγουδίστριας Γελισαβέτα Λαβρόφσκαγια το Μάιο του 1877. Εκείνη την εποχή ο μεγάλος συνθέτης δούλευε την 4η συμφωνία του και βρισκόταν σε αναζήτηση υλικού για τη σύνθεση όπερας. Η ιδέα για μια όπερα πάνω στον «Ευγένιο Ονιέγκιν» τον συνεπήρε αμέσως.

Ο Ονιέγκιν του Τσαϊκόφσκι είναι μια ομοιογενής τραγική ιστορία- παρά τον επεισοδιακό χαρακτήρα της πλοκής. Η υπόθεση αφορά στον έρωτα της νεαρής και αθώας επαρχιωτοπούλας Τατιάνας για τον έμπειρο κοσμοπολίτη Ευγένιο Ονιέγκιν, που αναζητά να ξεφύγει από τη ματαιότητα της ζωής του.

Ασυγκίνητος από τα αγνά αισθήματα της κοπέλας, ο Ονιέγκιν δεν προτίθεται να δεσμευτεί. Επιπλέον, εκτιμάει εσφαλμένα την αντίδραση του φίλου του Λένσκι, όταν παριστάνει ότι φλερτάρει με την μνηστή του.

Οι δύο άνδρες εμπλέκονται σε μονομαχία και ο Ονιέγκιν σκοτώνει τον Λένσκι. Όταν μετά από χρόνια καταλαβαίνει το λάθος του σχετικά με την Τατιάνα είναι πλέον αργά, καθώς η γυναίκα έχει παντρευτεί τον εύπορο, αρκετά μεγαλύτερό της πρίγκιπα Γκρέμιν και δεν είναι διατεθειμένη να αλλάξει την ζωή της. Τα σκηνικά δημιούργησε ο Σωκράτης Δαλαμάγκας και τα κοστούμια ο Γιάννης Μετζικώφ.

Τον ρόλο του ερμηνεύουν Ευγένιου Ονιέγκιν οι Στράτος Παπανούσης, Ιγκορ Σιάτζκο και Βαγγέλης Μπίκος ενώ αυτόν της Τατιάνας υποδύονται οι Ευρυδίκη Ισαακίδου, Μαρία Κουσουνή και Νατάσσα Σιούτα.