Το ταξικό ζήτημα μιας παράξενης ερωτικής ιστορίας

• Ο «ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ» ΤΟΥ ΜΑΤΕΣΗ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ
• Ελευθεροτυπία, Τετάρτη 21 Σεπτεμβρίου 2011
• Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ

Σε εξαιρετικά γνώριμα λημέρια και μια από τις θεατρικές σπεσιαλιτέ του, το Επτανησιακό Θέατρο, επιστρέφει φέτος ο Σπύρος Ευαγγελάτος, με τον «Βασιλικό» του Αντωνίου Μάτεση, παράσταση που κάνει πρεμιέρα, σημαίνοντας και τα φθινοπωρινά θυρανοίξια της Κεντρικής Σκηνής του Εθνικού θεάτρου, στις 19 Οκτωβρίου.

«Σε μια άλλη χώρα το "Αμφι-θέατρο" θα είχε γίνει ημικρατικό, ασχέτως Ευαγγελάτου», λέει ο Σπ. Ευαγγελάτος, που επιστρέφει στο Εθνικό Θέατρο έπειτα από μια δεκαετία και τους «Βρικόλακες»«Βεβαίως και είναι ένα επτανησιακό έργο, αλλά είναι ένα έργο διαποτισμένο με ευρωπαϊκές ιδέες της εποχής του συγγραφέα (1794-1875), που το καθιστούν διαχρονικό και εξαιρετικά επίκαιρο. Αναπτύσσει τόσο την ευθύνη του συνόλου όσο και την ευθύνη του ατόμου», μας προλαμβάνει ο σκηνοθέτης.

Και ναι μεν ο «Βασιλικός» έχει γραφτεί το 1829, επί Αγγλοκρατίας στα Επτάνησα, αλλά η δράση του τοποθετείται το 1712, επί Ενετοκρατίας. «Είναι ένα εξαιρετικά σημαντικό κείμενο. Προβάλλει έναν ιδεολογικό προβληματισμό που απασχολούσε όλη την Ευρώπη εκείνη την εποχή. Από την άλλη μεριά, είναι μια παράξενη ερωτική ιστορία. Κάτι μάλιστα που δεν έχει υπογραμμιστεί αρκετά -ούτε από τους λόγιους και τους μελετητές- είναι ότι έχει ένα καταπληκτικό υποδόριο χιούμορ, πέραν των αμιγώς κωμικών σκηνών. Αυτά τα τρία στοιχεία προσπαθούμε να συνδυάσουμε στην παράσταση μέσα από μια σύγχρονη αισθητική. Το σκηνικό είναι αφαιρετικό, αλλά τα κοστούμια ανήκουν στον 19ο αιώνα».

Bρήκε στέγη στο Εθνικό

 

Μετά το «λουκέτο» του «Αμφιθεάτρου», βρήκε στέγη στο Εθνικό Θέατρο. Μπορεί ο σκηνοθέτης και δάσκαλος Σπύρος Ευαγγελάτος να έζησε φέτος μία από τις πιο δύσκολες στιγμές της ζωής του αφού «ξεσπιτώθηκε» από το (θεατρικό) του σπίτι, ωστόσο λίγο παρακάτω βρήκε μια πόρτα ανοιχτή.

Αυτή της πρώτης κρατικής σκηνής, όπου καλείται να συνεργαστεί και να προσφέρει τις γνώσεις του και την πείρα μιας ζωής. Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού, Γιάννης Χουβαρδάς, του ανέθεσε τη σκηνοθεσία ενός ελληνικού έργου. Θα ανεβάσει την επόμενη σεζόν τον «Βασιλικό» του Μάτεσι, καθώς το στίγμα των δύο επόμενων χρόνων για το θέατρο της οδού Αγίου Κωνσταντίνου είναι: «Ανοίγουμε το κεφάλαιο “Ελλάδα”».

Υπουργείο Πολιτισμού και - τελικά, μονάχα - Τουρισμού!

Διάβασα ένα δημοσίευμα στα "Νέα"σήμερα σχετικά με τις σχέσεις των βουλευτών του ΠΑΣΟΚ και του υπουργού Πολιτισμού και γεμίζω θλίψη γιατί αυτό το υπουργείο το υπηρέτησαν σπουδαίοι άνθρωποι. Δεν θα μπω εδώ στις πολιτικές προεκτάσεις. Απλώς θα σημειώσω ότι δυο-τρία ζητήματα αρκούν για να κρίνει κανείς το υπουργείο για τον τρόπο που τα διαχειρίστηκε. Ας πούμε για την περίπτωση του Αμφι-Θεάτρου και του Σπύρου Ευαγγελάτου. 

Του Κουτρούλη ο γάμος

 

• Η ΑΥΓΗ: 06/03/2011
• ΤΗΣ ΕΛΕΝΑΣ ΠΑΤΡΙΚΙΟΥ*

Για το Αμφι-θέατρο, το θέατρο και τις διαβουλεύσεις

ΚΟΥΤΡΟΥΛΗΣ: …, τώρα που το πράγμα έγινε / κ' ο πόθος επληρώθη της καρδίας μου, / κ' εις υπουργείου έφθασα περιωπήν, / τρέμω, ζάλη μ' εκυρίευσε. / Τι θε να κάμω; Πώς και τι θε να ειπώ; / Μ' οποίους τρόπους θα φανώ ως υπουργός;

ΣΤΡΟΒΙΛΗΣ: …Λάλει ως να ήξευρες / εις όσα δεν ηξεύρεις: και δογμάτιζε / εις όσα ούτε εννοείς· και σούφρωνε / τα φρύδια??? και απείλει κ' ύβριζε συχνά / και θα σ' εκλάβουν υπουργόν εξαίσιον [Αλεξάνδρου Ρίζου - Ραγκαβή, Του Κουτρούλη ο γάμος]

Λαλεί ως να ήξευρε ο κύριος Γερουλάνος και δογματίζει εις όσα ούτε εννοεί. Δεν γνωρίζουμε αν σουφρώνει τα φρύδια, σίγουρα πάντως, ως υιός καλής οικογενείας, δεν απειλεί και δεν υβρίζει, όπως τόσοι συνάδελφοί του. Για να καλύψει αυτό το υπουργικό ελάττωμα και να τον εκλάβουν τελικώς ως υπουργόν εξαίσιον, κηρύσσει διαδικτυακές δημόσιες διαβουλεύσεις. Όπου το υπουργείο του τοιχοκολλά στον διαδικτυακό του τόπο κάποιες “σκέψεις” και όπου καλείται κάθε ενδιαφερόμενος να επικολλήσει τις ιδικές του. Και, όπως ακριβώς γίνεται στο μπλογκ του κάθε πικραμένου, κάθε πικραμένος ενδιαφερόμενος σχολιάζει με το οικείο χαλαρό ύφος της διαδικτυακής χαλαρότητας τις ασύντακτες απόψεις των υπολοίπων προς δόξαν της δημοκρατικής διαδικτυακής διαβούλευσης. Του Κουτρούλη ο γάμος.

Προς το παρόν, βρισκόμαστε χρονικά στο μέσον της καινοφανούς δημοσίας διαβουλεύσεως και αυτό που παρακολουθούμε είναι μάλλον μία καινοφανής δημόσια διαπόμπευση του θεάτρου. Κανείς άνθρωπος του θεάτρου δεν έχει ακόμα καταδεχθεί, και δικαίως, να προσδώσει κύρος νομιμότητας στη δημόσια διαβολή κάθε έννοιας δημοσίου διαλόγου. Πολλοί όμως, έως και ορκωτοί λογιστές, θεώρησαν τη διαδικτυακή διαβούλευση ως δημόσια ευκαιρία να δημοσιοποιήσουν ένα απροσδόκητο μίσος για την τέχνη του θεάτρου και τους “κρατικοδίαιτους” καλλιτέχνες. Και μπορεί τα διαβουλευτικά κείμενα να είναι εν πολλοίς εμετικά, αλλά θα άξιζε τον κόπο να σκεφτούμε κάποτε γιατί η, από υπουργίας Καραμανλή του νεοτέρου, επίθεση κατά των “κρατικοδίαιτων” καλλιτεχνών και υπέρ της κατάργησης των επιχορηγήσεων βρήκε τόσα ευήκοα (διαβουλευόμενα ή μη) ώτα μέσα στην κοινωνία μας.

Εν τω μεταξύ, το Αμφιθέατρο του Σπύρου Ευαγγελάτου κλείνει. “Αναστέλλει τη λειτουργία του”, λέει ο ίδιος ο Ευαγγελάτος, χρησιμοποιώντας μία λιγότερο οδυνηρή περίφραση. Κλείνει γιατί δεν μπορεί πλέον να πληρώνει το δυσβάσταχτο ενοίκιο των 9.000 ευρώ (αυτό είναι το μίσθωμα από τότε που η τράπεζα στην οποία ανήκε το κτήριο το πούλησε σε ιδιώτη, αυτή είναι δηλαδή η “αγορά” στην οποία πρέπει να παραδοθούν, με την οποία πρέπει να συνδιαλλαγούν και την οποία πρέπει να πείσουν να τους χορηγήσει οι ως χθες “κρατικοδίαιτοι” του θεάτρου). Κλείνει γιατί κόπηκαν οι επιχορηγήσεις και καμία διαβούλευση, δημόσια ή εν κρυπτώ, δεν πρόκειται να τις επαναφέρει. Κλείνει γιατί, μετά από σαράντα πέντε χρόνια στο θέατρο, συχνά επικεφαλής των σημαντικότερων κρατικών καλλιτεχνικών οργανισμών της χώρας, ο ιδρυτής του Αμφιθεάτρου δεν αξιώνεται ένα ραντεβού από τον καθ' ύλην κρατικό αρμόδιο για την ύλη του πολιτισμού. 

Και κλείνει επίσης γιατί ο διευθυντίσκος του μπαλέτου της Όπερας της Λιόν (και όχι ολοκλήρου της εν λόγω επαρχιακής Όπερας, όπως αφήνει υπαινικτικώς και ασαφώς το ελληνικό επαρχιακό κοινό να πιστεύει), ακόμα σήμερα μισθοδοτούμενος υπάλληλος του εν λόγω οργανισμού, που εν μία νυκτί εχρίσθη Διευθυντής του Ελληνικού Φεστιβάλ και Μέγας Λογοκριτής των Τεχνών, ο μέχρι αντίπροχθες “ένδοξος άγνωστος” (illustre inconnu) και σήμερα βαρύνων παράγων του πολιτισμού με ήθος ποδοσφαιρικού τοιούτου (αλλά χωρίς τα κότσια ενός Αλέφαντου) απεφάνθη ότι δεν είναι δυνατόν να ανεβάσει παράσταση στο πλαίσιο του φεστιβάλ ο Ευαγγελάτος διότι… ανέβασε και πέρσι!!!

Προφανώς, οι επιχορηγήσεις δεν είναι ούτε αναγκαίος ούτε ικανός όρος για τη δημιουργία μεγάλων παραστάσεων. Απόδειξη ατράνταχτη οι μεγάλες παραστάσεις του Κουν και οι μεγάλες παραστάσεις του Ευαγγελάτου. Οι επιχορηγήσεις είναι απλώς η ελάχιστη χειροπιαστή ένδειξη από την πλευρά της πολιτείας που όλοι συναποτελούμε πως ελπίζουμε στις μεγάλες παραστάσεις. Οι επιχορηγήσεις δεν είναι απόδειξη σεβασμού προς το θέατρο, είναι απόδειξη σεβασμού προς το κοινό, δηλαδή προς τον εαυτό μας.

Κρατάω το πρόγραμμα του Κουτρούλη που σκηνοθέτησε ο Ευαγγελάτος το 1983 και, με την παράσταση ολοζώντανη στη μνήμη μου, αντιγράφω τους τελευταίους στίχους:

ΧΟΡΟΣ: Έξω, έξ ο προπέτης, ο νάνος θνητός / όστις […] υπουργού αξιώσεις εγείρει. / Έξω, έξ' ο εθνέμπορος, όστις λαών / ωσάν ώνιον κτήμα την τύχην πωλεί, / δι' αυτόν εκλαμβάνων το έθνος πλασθέν, / θησαυρίζων δακρύων κ' ιδρώτων τιμήν, / κ' ίνα φθάσ' εις το τέρμα φιλαύτων σκοπών, / την πατρίδα εις σάλους κ' υφάλους ωθεί, / και ταράττει το παν, / και τελεί του ΚΟΥΤΡΟΥΛΗ ΤΟΝ ΓΑΜΟΝ!

*Η Έλενα Πατρικίου είναι ιστορικός

Να μην κλείσει το «Αμφι-Θέατρο» του Σπύρου Α. Ευαγγελάτου

View Current Signatures -   Sign the Petition

---

Προς τον Πρωθυπουργό της Ελλάδος
κ. Γεώργιο Παπανδρέου

Κοινοποίηση: Υπουργό Πολιτισμού
κ. Παύλο Γερουλάνο
Αθήνα, 23 Φεβρουαρίου 2011

Εξοχότατε Κύριε Πρωθυπουργέ,

Το διδακτικό επιστημονικό προσωπικό του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών πληροφορήθηκε με έκπληξη και ανησυχία ότι το «Αμφι‑Θέατρο» του Σπύρου Α. Ευαγγελάτου, μία από τις σημαντικότερες θεατρικές σκηνές της Ελλάδας, αναστέλλει τη λειτουργία του επειδή δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις δυσβάσταχτες οικονομικές υποχρεώσεις.

Ο Σπύρος Ευαγγελάτος, με τις πολλαπλές ιδιότητες, του σκηνοθέτη και του πανεπιστημιακού, του καλλιτέχνη και του ερευνητή, έχει μελετήσει και σκηνοθετήσει, με τρόπο συστηματικό, πρωτοποριακό και ευφάνταστο, έργα της παγκόσμιας κλασικής και νεότερης δραματουργίας, άγνωστα κείμενα της νεοελληνικής δραματουργίας και λογοτεχνίας, ενώ σε συνεργασία με άλλους σημαντικούς συντελεστές (ηθοποιούς, σκηνογράφους, ενδυματολόγους, συνθέτες κ.ά.) έχει προτείνει κατ' επανάληψιν τη δική του πρωτότυπη και συγκροτημένη πρόταση για την ερμηνεία του αρχαίου δράματος ανοίγοντας νέους δρόμους για τους επόμενους ερευνητές και πρακτικούς του θεάτρου.

Ελάχιστη απόδειξη των παραπάνω, το γεγονός ότι το «Αμφι‑Θέατρο» κατά το διάστημα της λειτουργίας του έχει συμβάλει δυναμικά και αποτελεσματικά στη διάδοση του ελληνικού πολιτισμού, εκπροσωπώντας τη χώρα μας σε τριάντα Φεστιβάλ σε όλο τον κόσμο με παραστάσεις αρχαίου δράματος και κρητο‑επτανησιακών έργων.

Στη γενικότερη συγκυρία της περιρρέουσας κρίσης, η απώλεια ενός κορυφαίου πνευματικού‑καλλιτεχνικού φορέα, ευρύτατα αναγνωρισμένου κύρους (αφού παρέχει αδιάλειπτη θεατρική και πολιτισμική παιδεία επί 36 έτη), ισοδυναμεί με πλήγμα στον πολιτισμό και τους δημιουργούς που υπηρετούν με αποδεδειγμένο σεβασμό και όραμα το θέατρο, την ιστορία του και την παράδοσή του.

Προς όφελος του ελληνικού θεάτρου, ζητούμε από την Πολιτεία και το αρμόδιο Υπουργείο να υποστηρίξει ενεργά το «Αμφι‑Θέατρο» ώστε να συνεχίσει να επιτελεί το ζωτικό παιδευτικό έργο του.

Με εκτίμηση,

Εκ μέρους των μελών ΔΕΠ του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών

Νάσος Βαγενάς, Καθηγητής, Πρόεδρος του Τμήματος
Μέλη ΔΕΠ του Τμήματος
Βάλτερ Πούχνερ, Καθηγητής, Αναπληρωτής Πρόεδρος του Τμήματος
Πλάτων Μαυρομούστακος, Καθηγητής
Χρυσόθεμις Σταματοπούλου‑Βασιλάκου, Καθηγήτρια
Άννα Ταμπάκη, Καθηγήτρια
Ιωσήφ Βιβιλάκης, Αναπληρωτής Καθηγητής
Κυριακή Πετράκου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια
Μηνάς Ι. Αλεξιάδης, Επίκουρος Καθηγητής
Κωνστάντζα Γεωργακάκη, Επίκουρη Καθηγήτρια
Αικατερίνη Διαμαντάκου-Αγάθου, Επίκουρη Καθηγήτρια
Άννα Καρακατσούλη, Επίκουρη Καθηγήτρια
Γιώργος Πεφάνης, Επίκουρος Καθηγητής
Εύα Στεφανή, Επίκουρη Καθηγήτρια
Μάνος Στεφανίδης, Επίκουρος Καθηγητής
Ευανθία Στιβανάκη, Επίκουρη Καθηγήτρια
Γωγώ Βαρζελιώτη, Λέκτορας
Ξένια Γεωργοπούλου, Λέκτορας
Γρηγόρης Ιωαννίδης, Λέκτορας
Σοφία Φελοπούλου, Λέκτορας

Sincerely,

The Undersigned

View Current Signatures

Τραγική πινακοθήκη του αίματος

Η θηβαϊκή saga σε πλήρη αλλά και συνεπτυγμένη μορφή - Κριτική Γιάννης Βαρβέρης, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Kυριακή, 21 Σεπτεμβρίου 2008

Ευριπίδης Φοίνισσαι, σκην.: Σ.Α. Ευαγγελάτος. Θέατρο: Αμφι-θέατρο

Στην εκτενέστερη τραγωδία της γραμματείας μας, τις «Φοίνισσες», περικλείεται θεματικά όλος ο θηβαϊκός κύκλος, μαστός που έθρεψε έργα όχι και λίγα. Το τραγικό της ανθρώπινης ύπαρξης εικονίζεται εδώ μέσα από τη δραματική σώρευση των αντιθέτων, αντί να βασιστεί στη συνήθη τεχνική της κλιμάκωσης και της κορύφωσης. Απανωτές περιγραφές σχεδόν ομηρικών εικόνων, οργίλων ηθών, ακραίων διλημμάτων και οριακών συγκρούσεων συγκρατούν το ενδιαφέρον και του σύγχρονου θεατή, χωρίς να διαταράσσουν ιδιαίτερα λόγω του «περιπαθούς άγαν» του πράγματος την ισορροπία δραματικού και λυρικού στοιχείου. Κι αν ακόμη ένας φανατικός της αριστοτελικής συνταγής εγκαλούσε το έργο τούτο για πλεοναστική χρήση του επικού υλικού έναντι της μετρήσιμης λυρικής του περιουσίας, τα δύο πρώτα τουλάχιστον χορικά τον αποζημιώνουν.

Η κατάρα είναι υπερχρονική, την αναθερμαίνουν Αρης και Διόνυσος εσαεί. Πίσω από το πολυάνθρωπο της τραγωδίας και τη συγκέντρωση τόσων αντίξοων περιστάσεων, κρύβεται το Πεπρωμένο, όταν, συχνά, δανείζεται τη μορφή του συνωστισμού των δεινών. Τότε οι άνθρωποι, εξημμένοι, τρέχουν να σωθούν απ’ τον καταιγισμό και τη βουή των «πλησιαζόντων γεγονότων» χωρίς, όπως εδώ, πολλές φιλολογίες, ενδοιασμούς, αποχρώσεις συμπεριφορών και πισωγυρίσματα. Οι χαράξεις των πράξεων είναι άμεσες και βαθιές, αδρά τα περιγράμματα και η Ανάγκη δράσης (και εντεύθεν ύβρεως) αδήριτη. Τι άλλο προλαβαίνεις τότε, είναι σαν να μας εμπιστεύεται με την τεχνική του αυτή ο Ευριπίδης, παρά ασθματικά να καταγράψεις για να «μιμηθείς» το ποδοβολητό της Μοίρας;

Η παράσταση

Δεν νεωτέρισε ο Σπύρος Ευαγγελάτος – μήπως στην παρούσα φάση νεωτερισμός είναι η επάνοδος στην παράδοση; Αυτό δεν σημαίνει πως δεν εκόμισε έμπνευση: όλος ο τραγικός πληθυσμός, μαζί και ο πολυδουλεμένος απ’ τον σκηνοθέτη Χορός, βάδιζε πάνω σε εγκαταλελειμμένες ράγες τρένου – που δήλωναν αντιπολεμική θέση όπως και αδήριτη μοίρα προσφυγιάς και ξεκληρίσματος. Ενα τέτοιο, βαθύτερα λαϊκό, έργο ποικιλίας χαρακτήρων και συγκρούσεων καθώς και καταιγιστικών μεταβολών στη δράση επιζητεί μετωπική αντιμετώπιση του κειμένου, λαγαρή εκφορά, σχεδόν αστόλιστη, ρεαλιστική και καθαρή περπατησιά. Αυτά τα αιτήματα ικανοποιήθηκαν πλήρως από τον σκηνοθέτη και τους συντελεστές και μερικώς από τους υποκριτές. Η λαμπρή τραγική, αλλά μαζί ηθική και πατριωτική διάνοια της μετάφρασης του Κ. Χ. Μύρη παρέσχε επίσης μουσική σ’ έναν λόγο που οφείλει να ρέει και έρρεε κατά την ταχύτητα της δράσης, συγχρόνως όμως στιζόταν στις αποφθεγματικές ρήσεις με δωρική καιριότητα. Η αποχρονικοποίηση που ζήτησε ο σκηνοθέτης υπηρετήθηκε με επιτυχία από τα οιονεί σύγχρονα, ορθώς «συνοφρυωμένα» κοστούμια και το τοπίο άλλοτε ερήμωσης και άλλοτε υπολειμμάτων ανθρώπινων μελών πολεμικής σύρραξης του Γιώργου Πάτσα. Ο Θάνος Μικρούτσικος παρακολούθησε με πένθιμες, επικές ή λυρικές μουσικές παρεμβάσεις τις συμπεριφορές του κειμενικά αδύναμου εδώ Χορού, καθιστώντας τον έτσι ευπρόσδεκτα κρίσιμο.

Οι ρόλοι

Θυμάμαι συγκινημένος την υπέροχη εκδοχή Μινωτή (1988) στις «Φοίνισσες» και προσωπικά τον Οιδίποδά του, αλλά δεν θα πέσω σε ανόητες παγίδες σύγκρισης: ο Πέτρος Φυσσούν ήταν μια επιβλητική και υποβλητική παρουσία Οιδίποδος, συντετριμμένου αλλά αξιοπρεπούς, όλος μια ζωντανή συμπερίληψη της ύβρεως του θηβαϊκού κύκλου. Η πολύ ισχυρή σκηνική προσωπικότητα της Αντιγόνης Βαλάκου (Ιοκάστη) φοβάμαι πως κατέφυγε πάλι σε γνωστές παλιές αγκυλώσεις ιδιόρρυθμης κίνησης και ομιλίας. Ο Στέφανος Κυριακίδης, με πυγμή και πείρα, έδωσε άνετα τόσο τον ειρηνοποιό Κρέοντα του πρώτου μέρους όσο και τον ηγετικό αλλά και συμπάσχοντα του δεύτερου. Νομίζω και επιμένω πως ο Κώστας Αθανασόπουλος δεν μπορεί να κριθεί στη γελοιογραφική φιγούρα Τειρεσία που επέλεξε ο σκηνοθέτης. Είναι μια ιδέα, αλλά μάλλον δεν λειτούργησε. Ο Παιδαγωγός του Σπύρου Μαβίδη, τόσο στην τειχοσκοπία όσο και στην αφήγηση των δεινών της αμοιβαίας αδελφοκτονίας απέδειξε έπειτα από καιρό πως «θυμάται» αναδημιουργικά την τεχνική και τον σκηνικό δυναμισμό του. Η Αντιγόνη της Τζίνης Παπαδοπούλου σημείωσε μια συμπαθή προσπάθεια. Ηταν άπελπις και τεχνική, όμως «λιγνή», χωρίς την υψηλή παρρησία της κόρης. Στο πρόσωπο του Νικόλα Παπαγιάννη (Πολυνείκης) διέκρινα μια νέα ελπιδοφόρα υποψηφιότητα για το δράμα, με ορμή και πάθος, πάθος στο οποίο απαντούσε επίσης με κύρος και μέτρο ο Ετεοκλής του Θανάση Κουρλαμπά. Ο Κωνσταντίνος Φάμης υποστήριξε με απλότητα το ευγενές πατριωτικό κίνητρο της αυτοκτονίας του Μενοικέως. Τέλος, η αγγελία του Δημήτρη Παπανικολάου, χωρίς σίγουρη σωματική παρουσία, άτεχνη και άχρωμη. Δικαιότατο αντίδωρο η αφιέρωση της παράστασης στη γεραρή χορογράφο μας Μαρία Μ. Χορς.

Σπαρακτική αισιοδοξία: ο Ευαγγελάτος είπε κι έγραψαν με μπογιά κάποια στιγμή στο τοιχίο: «Ο δ’ όλβος, ου βέβαιος, αλλ’ εφήμερος». Εδώ το θέμα σήμερα είναι αν καταλαβαίνουμε το «εφήμερος»!

«Φοίνισσες» του Ευριπίδη στο «Κατράκειο»

Παραστάσεις στη Νίκαια

«Φοίνισσες» από το«Αμφι-Θέατρο»

Τις «Φοίνισσες» του Ευριπίδη παρουσιάζει το «Αμφι-Θέατρο», σήμερα, στις 9.00 μ.μ. στο «Κατράκειο», στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Νίκαια Πολιτιστικό Καλοκαίρι 2008». Το «Αμφι-Θέατρο» επανέρχεται με τις «Φοίνισσες», μια τραγωδία που δεν παρουσιάζεται συχνά. Γραμμένο ενώ μαίνεται ο Πελοποννησιακός Πόλεμος (περί το 409 π.Χ.), το έργο αποτελεί κραυγή κατά της εμφύλιας σύρραξης. Δίνοντας τη δική του σκηνοθετική ματιά στην ευριπίδεια εκδοχή των «Επτά επί Θήβας», ο σκηνοθέτης - και ακαδημαϊκός - Σπύρος Ευαγγελάτος θεωρεί το έργο «πινακοθήκη όλων των χαρακτήρων του θηβαϊκού κύκλου», ενώ ο ανατολίτικος χορός από «μετανάστριες» της Φοινίκης στη Θήβα προσδίδει επίκαιρη διάσταση και παράλληλα «ιδιαίτερη γοητεία». Μετάφραση: Κ. Χ. Μύρης. Σκηνοθεσία - δραματουργική προσαρμογή: Σπύρος Α. Ευαγγελάτος. Σκηνικά - κοστούμια: Γιώργος Πάτσας. Μουσική: Θάνος Μικρούτσικος. Μουσική διδασκαλία: Γιάννης Αναστασόπουλος. Ερμηνεύουν: Αντιγόνη Βαλάκου, Πέτρος Φυσσούν, Στέφανος Κυριακίδης, Κώστας Αθανασόπουλος, Σπύρος Μαβίδης, Τζίνη Παπαδοπούλου, Θανάσης Κουρλαμπάς, Δημήτρης Παπανικολάου, κ.ά. (Τιμή εισιτηρίου: 12 ευρώ).

Αύριο, επίσης, στο «Κατράκειο», το ΔΗΠΕΘΕ Ρούμελης παρουσιάζει τον «Προμηθέα Δεσμώτη» του Αισχύλου. Μετάφραση Παναγιώτης Μουλλάς. Σκηνοθεσία Χρίστος Καλαβρούζος. Σκηνικά Λαλούλα Χρυσικοπούλου. Κοστούμια Ελένη Δουνδουλάκη. Χορογραφίες Ερση Πήττα. Μουσική Μιχάλης Χριστοδουλίδης. Με τους Χρίστο Καλαβρούζο, Περικλή Καρακωνσταντόγλου, Βασίλη Κολοβό, Θωμά Βούλγαρη, Γιούλη Τάσιου κ.ά. (γενική είσοδος 10 ευρώ).

«ΦΟΙΝΙΣΣΕΣ» ΣΕ ΣΤΑΘΜΟ ΤΡΕΝΟΥ...

Οι «Φοίνισσες», τραγωδία γραμμένη γύρω στο 409 π.Χ., μετά την αθηναϊκή συντριβή στη Σικελία, αποτελούν ακόμη μια κραυγή διαμαρτυρίας του Ευριπίδη κατά του πολέμου και ιδιαίτερα κατά της απεχθέστερης μορφής του, του εμφυλίου πολέμου.

Το έργο, που παρουσιάζεται την Παρασκευή και το Σάββατο στην Επίδαυρο από το «Αμφι-Θέατρο» σε σκηνοθεσία Σπύρου Ευαγγελάτου, είναι μία πινακοθήκη όλων των χαρακτήρων του Θηβαϊκού Κύκλου (Ιοκάστη, Οιδίπους, Αντιγόνη, Κρέων, Τειρεσίας, Ετεοκλής κ.λπ.).

Για να προβληθεί η διαχρονικότητα του ευριπίδειου μηνύματος, «το οποίο δυστυχώς είναι και σήμερα σπαρταριστά επίκαιρο, χωρίς αλλοίωση του κειμένου», τοποθετήθηκε ο τόπος δράσης σ' έναν χώρο «απειλητικό» και οι ρόλοι ντύθηκαν με «σύγχρονα κοστούμια.

Ο χώρος αυτός μοιάζει σαν ένας εγκαταλειμμένος σιδηροδρομικός σταθμός σ' έναν τόπο κάπως απόμερο. Ενας σταθμός μπορεί να συμβολίζει την αναχώρηση για το μέτωπο αγαπημένων προσώπων, αλλά και την άφιξη ιταμών εισβολέων», σημειώνει ο Σπύρος Ευαγγελάτος.

Ομως εκτός από το αντιπολεμικό μήνυμα οι «Φοίνισσες», προσθέτει, «προβάλλουν ρητά τη δυνατότητα του Ευριπίδη να συνθέτει απειλητικούς χαρακτήρες, που εναλλάσσονται με υπέροχες λυρικές εξάρσεις του χορού, με συναρπαστική δράση και μ έναν υποβρύχιο σαρκασμό».

Τη μετάφραση υπογράφει ο Κ.Χ. Μύρης, τα σκηνικά - κοστούμια ο Γιώργος Πάτσας και τη μουσική ο Θάνος Μικρούτσικος. Πρωταγωνιστούν: Αντιγόνη Βαλάκου (Ιοκάστη), Πέτρος Φυσσούν (Οιδίπους), Στέφανος Κυριακίδης (Κρέων), Κώστας Αθανασόπουλος, Σπύρος Μαβίδης, Τζίνη Παπαδοπούλου, Θανάσης Κουρλαμπάς, Δημήτρης Παπανικολάου, Νικόλας Παπαγιάννης, Κωνσταντίνος Φάμης και 13μελής χορός.

Αντιγόνη Καράλη, ΕΘΝΟΣ, 22/07/2008

Ο ΕΥΑΓΓΕΛΑΤΟΣ ΜΕ ΤΙΣ ΦΟΙΝΙΣΣΕΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΔΑΥΡΟ

«Φοίνισσες» στις ράγες

Ολοι οι πρωταγωνιστές του Θηβαϊκού Κύκλου είναι παρόντες στις «Φοίνισσες» του Ευριπίδη. Πρόσωπα μοιραία όπως η μητέρα-σύζυγος, οι γιοι που αλληλοσπαράσσονται για το θρόνο, η κόρη που εναντιώθηκε στους νόμους της πόλης πληρώνοντας με τη ζωή της, ο άτεγκτος βασιλιάς, ο μάντης των δεινών ακόμα και ο ταλαίπωρος Οιδίποδας.

Οι «Φοίνισσες» δεν παίζονται συχνά. Κι αυτό γιατί ως έργο συνόλου δεν ευνοεί τις πρωταγωνίστριες που πάντα ποντάρουν στους μεγάλους ρόλους...

Ο Σπύρος Ευαγγγελάτος, όμως, το επέλεξε και το παρουσιάζει σε μετάφραση Κ. Χ. Μύρη την Παρασκευή και το Σάββατο στην Επίδαυρο συνεργαζόμενος ξανά, ύστερα από 10 χρόνια, με τον Θάνο Μικρούτσικο.

Το Αμφί-Θέατρο», έπειτα από απουσία δύο χρόνων, επιστρέφει στο αρχαίο θέατρο. Ο Σπ. Ευαγγελάτος έκανε εκεί το ντεμπούτο του το 1972 σε ηλικία 32 ετών με την «Ηλέκτρα» του Σοφοκλή. Αλλά τότε, μαζί του ντεμπουτάρισαν κι αυτοί που τώρα τον ξανασυναντούν στις «Φοίνισσες»: ο Κ. Χ. Μύρης ως μεταφραστής, ο σκηνογράφος Γιώργος Πάτσας και οι Αντιγόνη Βαλάκου, Πέτρος Φυσσούν στους ρόλους.

«Ο χώρος με άντεξε όλα αυτά τα χρόνια» λέει ο σκηνοθέτης. «Η δική μου προσπάθεια επικεντρώνεται στη συνέχεια της παλιάς παράδοσης του Εθνικού Θεάτρου, της Σχολής Πολίτη, Ροντήρη, Μινωτή. Δεν πιστεύω ότι υπάρχει πιο φιλόδοξος στόχος για ένα σκηνοθέτη, νέο ή παλιό, πέρα από την προβολή του νοήματος του έργου. Ολα τ' άλλα είναι εύκολα. Με φωτισμούς, μουσικές κι ένα-δυο βίντεο κάνεις παράσταση ακόμα και με τον τηλεφωνικό κατάλογο...»

Για να προβληθεί η διαχρονικότητα του ευριπιδικού μηνύματος, η δράση τοποθετήθηκε σε χώρο «απειλητικό», έναν εγκαταλελειμμένο σιδηροδρομικό σταθμό με κυρίαρχη την αίσθηση της ερημιάς, της μελαγχολίας, του συνωστισμού επιβατών. Ενας σταθμός που μπορεί να συμβολίζει την αναχώρηση για το μέτωπο αγαπημένων προσώπων αλλά και την άφιξη ιταμών εισβολέων. Τα κοστούμια είναι σύγχρονα. Απλά φορέματα για την Ιοκάστη και την Αντιγόνη, στρατιωτικές στολές παραλλαγής για τους Ετεοκλή και Πολυνείκη. Οι Φοίνισσες, μετανάστριες από την Φοινίκη, ταμένες να γίνουν ιέρειες στον ναό του Απόλλωνα στους Δελφούς, εγκλωβίστηκαν από τον πόλεμο στη Θήβα. Τώρα αυτές οι Ανατολίτισσες αποτελούν τον 13μελή χορό, ντυμένες με σαλβάρια.

Εναντίον του Εμφυλίου

Ανάμεσα σε ράγες, κιβώτια και αποσκευές, οι Ιοκάστη (Αντιγόνη Βαλάκου), Κρέων (Στέφανος Κυριακίδης), Αντιγόνη (Τζίνη Παπαδοπούλου), Πολυνείκης (Νικόλας Παπαγιάννης), Ετεοκλής (Θανάσης Κουρλαμπάς), Τειρεσίας (Κώστας Αθανασόπουλος), Οιδίπους (Πέτρος Φυσσούν), Παιδαγωγός (Σπύρος Μαβίδης), Αγγελιαφόρος (Δημήτρης Παπανικολάου), Μενοικεύς (Κωνσταντίνος Φάμης) ζωντανεύουν το μύθο: Τα δυο αδέλφια αλληλοσκοτώνονται, η Ιοκάστη αυτοκτονεί, ο Οιδίποδας εξορίζεται και η Αντιγόνη, αντί να παντρευτεί τον Αίμονα, ακολουθεί το τυφλό πατέρα της.

«Το έργο εναντιώνεται στον πόλεμο, κυρίως κατά της ειδεχθέστερης μορφής του, του εμφυλίου. Επίσης, συγχρονίζεται τραγικά με τους χαλεπούς καιρούς μας. Λέμε και ξαναλέμε πόσο επίκαιροι είναι οι τραγικοί ποιητές. Οπως ευφυώς είπε ο γερμανός θεατρολόγος Ζίγκφριντ Μέλχιγκερ, "οι αρχαίοι Ελληνες έγραφαν για μία και μόνον παράσταση, για μια βραδιά κι όχι για την αιωνιότητα όπως κάποιοι άλλοι", εννοώντας τον Γκαίτε... Εργα γραμμένα σε στίχο επέβαλλαν ύφος και ήθος, ενώ συμπύκνωναν με μοναδικό τρόπο σπουδαία νοήματα πανανθρώπινης και οικουμενικής αξίας όπως αποδεικνύεται. Αλλά και τα πρόσωπα έγιναν σύμβολα. Το σχόλιο-κριτική απέναντι στο θείον δεν λείπει, ούτε τα ψήγματα χιούμορ και ειρωνείας, αγαπημένη συνήθεια του Ευριπίδη. Για παράδειγμα ο Τειρεσίας λέει κάπου: "Περπατάω πολύ και προχωρώ λίγο"»...

Ο Θ. Μικρούτσικος δηλώνει θαυμαστής του Σπ. Ευαγγελάτου πολύ πριν συνεργαστούν οι δυο τους σε πέντε παραστάσεις αρχαίου δράματος.

«Οι νέοι θεατρόφιλοι της εποχής μου καταλαβαίναμε τι συμβαίνει στο ευρωπαϊκό θέατρο αμέσως μετά τον Μάη του '68, μέσα από τις δικές του παραστάσεις. Αν και νέος, είχε αφομοιώσει σύγχρονα ρεύματα και θεατρικές φόρμες, προτείνοντας από τότε τον δικό του τρόπο. Στη μακρά πορεία μου στο θέατρο (έχω γράψει μουσική για πάνω από 80 θεατρικές παραγωγές εδώ και στο εξωτερικό), δεν έχω ξανασυναντήσει τέτοιον οξυδερκή αναλυτή του αρχαίου δράματος. Κι επειδή πιστεύω βαθύτατα ότι η θεατρική μουσική είναι μουσική υπό "περιορισμό" (πρέπει ν' ακολουθεί συνεχώς τις απαιτήσεις του κειμένου και του σκηνοθέτη), χαίρομαι να "περιορίζομαι" από έναν βαθύτατο γνώστη της φιλολογικής και θεατρικής πράξης».

Της ΕΦΗΣ ΜΑΡΙΝΟΥ, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία / 7, 20/07/2008

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟΝ ΣΠΥΡΟ ΕΥΑΓΓΕΛΑΤΟ

Σπύρος Ευαγγελάτος

Οι «Φοίνισσες» που έβλεπαν τα τρένα να περνούν

Συνέντευξη στον ΓΙΩΡΓΟ ΒΙΔΑΛΗ, Ελευθεροτυπία / 2, 12/07/2008

Με τις «Φοίνισσες» του Ευριπίδη, που τις θεωρεί «μια πινακοθήκη όλων των χαρακτήρων του Θηβαϊκού Κύκλου», ο σκηνοθέτης Σπύρος Ευαγγελάτος και το Αμφι-θέατρό του δίνουν το παρών στην Επίδαυρο στις 25 και 26 Ιουλίου σε μετάφραση Κ. Χ. Μύρη.

Στην παράσταση αυτή πρωταγωνιστούν οι Αντιγόνη Βαλάκου (Ιοκάστη), Πέτρος Φυσσούν (Οιδίπους), Στέφανος Κυριακίδης (Κρέων), Κώστας Αθανασόπουλος (Τειρεσίας), Σπύρος Μαβίδης (Παιδαγωγός), Τζίνη Παπαδοπούλου (Αντιγόνη), Θανάσης Κουρλαμπάς (Ετεοκλής), Δημήτρης Παπανικολάου (Αγγελιοφόρος), Νικόλας Παπαγιάννης (Πολυνείκης), Κωνσταντίνος Φάμης (Μενοικέας).

• Ποιο είναι το κυρίαρχο θέμα στις «Φοίνισσες» του Ευριπίδη;

«Το έργο, γραμμένο γύρω στο 409 π.Χ., μετά την αθηναϊκή συντριβή στη Σικελία, αποτελεί μία ακόμη κραυγή διαμαρτυρίας του Ευριπίδη κατά του πολέμου και ιδιαίτερα κατά της απεχθέστερης μορφής του, του εμφυλίου πολέμου. Οι "Φοίνισσες" είναι μια πινακοθήκη όλων των χαρακτήρων του Θηβαϊκού Κύκλου (Ιοκάστη, Οιδίπους, Αντιγόνη, Κρέων, Τειρεσίας, Ετεοκλής, Πολυνείκης κ.λπ.). Η φιλοδοξία και η πλεονεξία του Ετεοκλή και του Πολυνείκη αποτελούν μοχλό και έναυσμα για τον εμφύλιο πόλεμο».

Η αλαζονεία επισύρει την άνωθεν τιμωρία

Ενας σταθμός μπορεί να συμβολίζει την αναχώρηση αγαπημένων προσώπων αλλά και την άφιξη ιταμών εισβολέων. Σε πρώτο πλάνο, η Αντιγόνη Βαλάκου (Ιοκάστη)

• Η κατάρα των Λαβδακιδών οφείλεται στο πεπρωμένο, στην τύχη, στη σύγκρουση με τους θεούς;
  

«Το πεπρωμένο και η τύχη πολλές φορές συμπλέκονται στον Ευριπίδη (κι όχι μόνο σ' αυτόν). Τους θεούς συχνά τους ειρωνεύεται ή έμμεσα τους σχολιάζει όπως στις "Φοίνισσες". Η κατάρα των Λαβδακιδών κατάγεται από την "ύβρη" κάποιων θνητών που πρόσβαλαν τις άγνωστες, υπερφυσικές δυνάμεις. Η αλαζονεία και η μη αναγνώριση υπέρτατων δυνάμεων είναι κατά τον Ευριπίδη ενέργειες που επισύρουν την άνωθεν τιμωρία. Ωστόσο, για το κύρος των "ηθικών" αρχών που προβάλλουν αυτές οι ανώτατες δυνάμεις ο Ευριπίδης συχνά εκφράζει αμφιβολίες».

• Ο Μενοικέας, αποδεχόμενος τον χρησμό, θυσιάζεται για να σωθεί η Θήβα. Η αίσθηση του καθκοντος του πολίτη απέναντι στην πόλη με αποκορύφωμα την αυτοθυσία απέχει μακράν από το σήμερα;

«Υπάρχουν στιγμές στην πορεία των λαών που αναδύονται παρόμοιες εκρηκτικές τάσεις, π.χ. για τη σύγχρονη Ελλάδα το Αλβανικό Επος και η Εθνική Αντίσταση».

• Η σκηνοθετική σας ματιά πού έδωσε μεγαλύτερη βαρύτητα; Τι θέλησε να φωτίσει;

«Τη διαχρονικότητα του ευριπιδικού αντιπολεμικού μηνύματος, το οποίο δυστυχώς είναι και σήμερα σπαρταριστά επίκαιρο. Χωρίς αλλοίωση του κειμένου, τοποθετήθηκε ο τόπος δράσης σ' ένα χώρο "απειλητικό" και οι ρόλοι ντύθηκαν με σύγχρονα κοστούμια. Ο χώρος αυτός μοιάζει σαν ένας εγκαταλειμμένος σιδηροδρομικός σταθμός σ' έναν τόπο κάπως απόμερο. Ενας σταθμός μπορεί να συμβολίζει την αναχώρηση για το μέτωπο αγαπημένων προσώπων, αλλά και την άφιξη ιταμών εισβολέων. Ομως εκτός από το αντιπολεμικό μήνυμα, οι "Φοίνισσες" προβάλλουν ρητά τη δυνατότητα του Ευριπίδη να συνθέτει εκπληκτικούς χαρακτήρες, που εναλλάσσονται με υπέροχες λυρικές εξάρσεις του Χορού, με συναρπαστική δράση και μ' έναν "υποβρύχιο" σαρκασμό».

• Ο Χορός των «Φοινισσών» έχει κάποια ιδιαιτερότητα;

«Ο Χορός αποτελείται από γυναίκες της Φοινίκης που έχουν φτάσει στη Θήβα για να προωθηθούν στους Δελφούς, όπου θα διακονεύουν στον ναό του Απόλλωνα. Παρ' όλους τους παλαιούς δεσμούς Φοινίκης και Θηβών, δίνουν την αίσθηση ότι είναι κάποιες μετανάστριες που εγκλωβίστηκαν στη Θήβα λόγω του πολέμου».

• Η πλούσια σκηνοθετική ενασχόλησή σας με το αρχαίο δράμα (όλος ο Αισχύλος, 5 από τα 7 έργα του Σοφοκλή, 14 του Ευριπίδη, 7 έργα του Αριστοφάνη) τι σας έχει προσφέρει;

«Τη μεγάλη χαρά να υπηρετώ τα συναρπαστικά αυτά κείμενα, προσπαθώντας να μεταδώσω στον σύγχρονο θεατή, κατά το δυνατόν, το μεγαλύτερο ποσοστό των νοημάτων που περιέχουν. Με μια αισθητική που θεωρώ σύγχρονη, η οποία εναλλάσσεται όχι μόνο σε σχέση με κάθε συγγραφέα μα και με κάθε έργο που διαθέτει τη δική του προσωπικότητα. Για παράδειγμα, εντελώς διαφορετική είναι η αισθητική και ο προβληματισμός των "Βακχών" του Ευριπίδη από την "Ελένη" του ίδιου ποιητή».

Τίποτα δεν απαγορεύεται στην τέχνη

• Για το σκηνοθετικό ανέβασμα του αρχαίου δράματος στις μέρες μας ακούγονται χαρακτηρισμοί όπως «συντηρητικό»,«ακαδημαϊκό», «πρωτοποριακό», «μοντέρνο», «μεταμοντέρνο». Ενίοτε παρατηρείται και μια... κοπτική-ραπτική με την οποία αλλάζει το τέλος ενός έργου ή προστίθενται κάποια αποσπάσματα άλλων συγγραφέων. Ποια είναι η άποψή σας επ' αυτού;

«Τίποτα δεν απαγορεύεται στην τέχνη. Τα πάντα είναι θέμα καλού ή κακού γούστου, γνώσης ή άγνοιας».

• Στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου τα τελευταία δύο χρόνια υπάρχει ένα άνοιγμα με νεωτερισμούς-πειραματισμούς. Αυτό το καλοκαίρι έχουμε από Μπέκετ, Οιδίποδα «πειραγμένο» εις διπλούν έως το μπαλέτο της Εθνικής Οπερας του Παρισιού. Ταιριάζει στην Επίδαυρο ή χρειάζεται ένας ιδιαίτερος χώρος για ανάλογους πειραματισμούς;

«Δεν είναι μόνο τα τελευταία δύο χρόνια. Πολλές φορές, ιδιαίτερα από τα Κρατικά Θέατρα, έχουν παρουσιαστεί "πειραματικές διερευνήσεις". Κάποιες σπάνιες φορές πέτυχαν. Η Επίδαυρος είναι ένας χώρος που το ωραίο το δείχνει ωραιότερο και το άσχημο ασχημότερο».

• Το Αμφι-θέατρο κλείνει φέτος 33 χρόνια ζωής με 88 νέες παραγωγές και αμέτρητες επαναλήψεις που παρουσιάστηκαν στην Ελλάδα και σε περισσότερα από 30 διεθνή φεστιβάλ των πέντε ηπείρων. Η πορεία και οι στόχοι του παραμένουν ίδιοι;

«Βασικά ναι, και επεκτείνονται προς νεότερες ανιχνεύσεις».

Μου λείπει η Λήδα

• Πανεπιστημιακός καθηγητής για χρόνια και από το 2005 ακαδημαϊκός. Τι σας έχουν προσφέρει περισσότερο αυτές οι δύο ιδιότητες;

«Το Πανεπιστήμιο, τη χαρά της διδασκαλίας και η Ακαδημία, τη χαρά της γνωριμίας με κάποιες σπουδαίες προσωπικότητες».

• Εχοντας τόσες πολυσχιδείς δραστηριότητες (σκηνοθέτης σε θέατρα και όπερες, μεταφραστής, καθηγητής, ακαδημαϊκός, ερευνητής, επιστήμονας), νιώθετε ότι έχετε μια γεμάτη ζωή; Υπάρχει κάτι που νιώθετε ότι σας λείπει;

«Η Λήδα Τασοπούλου».

• Κάτι που σας ενοχλεί από τη σημερινή ελληνική πραγματικότητα;

«Θα μου ήταν ευκολότερο να σας απαντήσω για τα όσα δεν μ' ενοχλούν. Θα ήταν εμφανώς πολύ λιγότερα».

**Στις «Φοίνισσες» τα σκηνικά-κοστούμια είναι του Γιώργου Πάτσα, η μουσική του Θάνου Μικρούτσικου σε διδασκαλία Γιάννη Αναστασόπουλου, οι φωτισμοί του Ανδρέα Σινάνου. Συμμετέχει 13μελής Χορός. *