«Το ημέρωμα της στρίγγλας» στο Globe Theatre

«The Taming of the Shrew». Η κωμωδία του Σαίξπηρ «Το ημέρωμα της στρίγγλας» διαθέτει ένα από τα πιο εκρηκτικά ντουέτα πρωταγωνιστών, σε μια πρώιμη εκδοχή της πάλης των φύλων. Την ατίθαση, δύστροπη Κατερίνα και τον Πετρούκιο, τον επίδοξο σύζυγο-αφέντη που κάνει τα πάντα για να την «εξημερώσει» με κολακείες, αλλά και ωμό εκβιασμό. Πολλοί σπουδαίοι ηθοποιοί έχουν δοκιμάσει τις δυνάμεις τους σ’ αυτούς τους ρόλους, ανάμεσά τους η Ελίζαμπεθ Τέιλορ και ο Ρίτσαρντ Μπάρτον στην ωραία κινηματογραφική μεταφορά του έργου το 1967 από τον Φράνκο Τζεφιρέλι.

Δ. Ματσούκα - Ι. Μιχαηλίδης: «Είχαμε αγριέψει ως λαός»

Η Κατερίνα είναι μια γυναίκα διαφορετική από τις άλλες. Αρνείται να παίξει τον ρόλο του υπάκουου θηλυκού και δεν φοβάται να συγκρουστεί με τις κοινωνικές συμβάσεις. Οι άντρες τρομάζουν με το ταμπεραμέντο της και την αποφεύγουν. Αποφασίζουν να τη βαφτίσουν «Στρίγγλα». Κι εκείνη κάνει τα πάντα για να επιβεβαιώσει τον τίτλο της. Μέχρι τη στιγμή που ένας άντρας, ο Πετρούτσιο, γοητεύεται από την ιδέα να υποτάξει την ανήσυχη φύση της.

Η δύναμη του έρωτα και της αγάπης έρχεται να εδραιωθεί μέσα από το «Ημέρωμα της στρίγγλας» του Ουίλιαμ Σαίξπηρ, ως η απόλυτη δύναμη που μπορεί να αλλάξει το εγώ για χάρη του άλλου. Ο Ρόμπερτ Στούρουα σκηνοθετεί το έργο για το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος (στο θέατρο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών), με ευφάνταστο τρόπο και κοστούμια που συνδυάζουν στοιχεία από το καρναβάλι της Βενετίας, τον Φελίνι και την Αναγέννηση.

• «ΒΑΛΣΑΜΟ Η ΤΕΧΝΗ ΣΤΗ ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΑ»

Ο Ιεροκλής Μιχαηλίδης, λόγω καταγωγής, παίζει «εντός έδρας». Η Δήμητρα Ματσούκα, πάλι, μετά από πέντε χρόνια επιστρέφει στο ΚΘΒΕ. Οι δυο τους συναντώνται στη σκηνή στο σαιξπηρικό «Ημέρωμα της στρίγγλας», σε ένα παιχνίδι «αλληλοημέρωσης», όπου στο τέλος νικητές είναι και οι δύο συμμετέχοντες, επειδή μεταξύ τους γεννιέται αληθινή αγάπη. Ο Πετρούτσιο παρουσιάζεται στην αρχή σαν ένα πληθωρικό αρσενικό, που στο τέλος γίνεται «κανονικός» άνθρωπος. Ενώ η Κατερίνα από «στρίγγλα» γίνεται αρνάκι, σε μια υπόσχεση «αγάπης και ήσυχης ζωής», «δίκαιης εξουσίας», εν ολίγοις «κάθε τι που είναι γλυκό κι ωραίο», όπως αναφέρεται στο έργο.

• Ποιος ημερώνει, τελικά, ποιον στην παράσταση;

Δήμητρα Ματσούκα: Αρχικά ο Πετρούτσιο «ημερώνει» την Κατερίνα. Στη διαδρομή, όπως συμβαίνει στις σχέσεις δύο ανθρώπων, και ο ίδιος ο Πετρούτσιο αλλάζει και γλυκαίνει.
Ιεροκλής Μιχαηλίδης: Υπάρχει μια «αλληλοημέρωση», ας μου επιτραπεί ο νεολογισμός, κατά τον Στούρουα. Oσο η Κατερίνα «ημερώνεται» από τον Πετρούτσιο, άλλο τόσο και ο Πετρούτσιο «ημερώνεται» από την Κατερίνα. Eχει ενδιαφέρον ως άποψη και είναι και σωστό. Πρόκειται για δύο ιδιαίτερους ανθρώπους, χαρισματικούς κι ευφυείς, οι οποίοι αλλάζουν μέσα από τον έρωτα. Ερωτεύονται και αλλάζουν.

• Ο έρωτας είναι, εξ ορισμού, τολμηρός, ανατρεπτικός...

Ι.Μ.: Ακατανόητος, σαν ανθρώπινη ενέργεια. Μόνο η ποιητική μούσα, η τέχνη, μπορεί να μιλήσει για τον έρωτα. Να τραγουδήσεις τον έρωτα, ναι. Σε επίπεδο κατανόησης είναι δύσκολο να τον προσεγγίσεις. Αλλάζουν τόσο οι συμπεριφορές των ανθρώπων μέσα από τον έρωτα.
Δ.Μ.: Ο έρωτας -κι αυτό είναι το μεγαλείο του- δεν μπορεί να αναλυθεί, να περιγραφεί. Σίγουρα δεν υπάρχει καλύτερη περίοδος στη ζωή του ανθρώπου από αυτή που ζει έναν αμοιβαίο μεγάλο έρωτα.

• Η Κατερίνα είναι μια γυναίκα αναγνωρίσιμη στο σήμερα;

Ι.Μ.: Τέτοιου είδους κείμενα έχουν, πάντοτε, σχέση με την καθημερινή μας ζωή.
Δ.Μ.: Πολύ. Είναι μια γυναίκα που έχει άποψη, τη λέει κι εξαιτίας αυτού μπορεί να γίνει δυσάρεστη. Εχει αυτόματες αντιδράσεις όταν αισθάνεται προσβεβλημένη ή θιγμένη. Στην πορεία, μέσα από τη σχέση της με τον Πετρούτσιο, αρχίζει να καταλαβαίνει ότι η πιο ευτυχής συγκυρία στη ζωή είναι να αγαπήσεις και να αγαπηθείς. Και αυτός είναι ο μόνος λόγος για να αναθεωρήσεις και να αλλάξεις.

• Η παράσταση τοποθετείται αισθητικά στην εποχή της ανόδου του Μουσολίνι και παίζεται από ένα μπουλούκι θεατρίνων που στερείται κοστουμιών και σκηνικών. Πόσο σύγχρονη είναι η ανάγνωση;

Ι.Μ.: Ο αναχρονισμός αυτός γίνεται μέσα από το ύφος του Στούρουα, με το στυλ της προσωπικής του γραφής, που είναι ρηξικέλευθο, με επιρροές που προέρχονται από διαφορετικούς θεατρικούς χώρους... Τα κλασικά κείμενα είναι διαχρονικά και επιδέχονται πολλές αναγνώσεις. Ωστόσο είναι σημαντικό, σε αυτές τις αναγνώσεις, να υπάρχει το καινούργιο μάτι που να ανταποκρίνεται στην αισθητική της εποχής και στη γραφή του σκηνοθέτη. Αυτός ερμηνεύει το έργο, δίνει τον τόνο και το ύφος. Το αποτέλεσμα, σε όλες τις περιπτώσεις, είναι αυτό που δικαιώνει μια επιλογή.
Δ.Μ.: Δεν είναι ακριβώς σύγχρονη ανάγνωση. Υπάρχουν αφαιρετικά σκηνικά, ρούχα που παραπέμπουν στη δεκαετία του ΄30, αλλά στο κομμάτι του γάμου χρησιμοποιούνται αναγεννησιακά ρούχα. Μ' αρέσει που συμβαίνει όλο αυτό. Oταν επιτυγχάνεται ο βασικότερος στόχος, να αποδοθεί δηλαδή η ουσία ενός κειμένου, το πώς έχει να κάνει με την αισθητική του σκηνοθέτη. Είμαι ανοιχτή σε όποιο πειραματισμό και πρόκληση... Είναι και μια τάση της εποχής.

• Πώς είναι η συνεργασία με έναν σκηνοθέτη του βεληνεκούς του Ρόμπερτ Στούρουα;

Δ.Μ.: Υπέροχος άνθρωπος, πολίτης του κόσμου, με χιούμορ (ακόμη με λέει «Ματσούκι»), πολύ σύγχρονος, με «νεανικές» συνήθειες. Εννοώ ότι μπαίνει στο διαδίκτυο, ενημερώνεται συνέχεια, παίρνει πληροφορίες από μπλογκ, από σάιτ.
Περάσαμε υπέροχα στις πρόβες. Και διευκρινίζω ότι δεν έχω πρόβλημα να περνάμε καλά στις πρόβες εάν το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα είναι αυτό που επιθυμώ. Οταν όμως συμβαίνει, όπως εδώ, να συνδυάζονται και τα δύο, είναι ευλογία... Ηταν σαν να μιλάγαμε την ίδια γλώσσα. Ο τρόπος που δουλεύει ιδιαίτερος, ο τρόπος που βλέπει τον Σαίξπηρ πολύ συγκεκριμένος. «Ανατρεπτικός» με όλη τη σημασία της λέξης.
Ι.Μ.: Ιδιαίτερη εμπειρία. Γιατί πέρα από σπουδαίος σκηνοθέτης, μάστορας και γνώστης του θεάτρου, είναι και γλυκύτατος ως άνθρωπος. Δεν μπορώ να μη σταθώ στη στάση ενός ανθρώπου τόσο διακεκριμένου σε όλο τον πλανήτη για τη δουλειά του, στην καθημερινή του συμπεριφορά, στην τρυφερότητά του, στο βάθος της σκέψης του, στον τρόπο που προσεγγίζει τα πράγματα και στην πραγματική πραότητα που διαθέτει, πέρα από το ότι είναι σπουδαίος «δάσκαλος».
Γιατί το πρώτο επίπεδο είναι ένας άνθρωπο που ξέρει τόσο καλά τη δουλειά, ώστε να μπορεί να καθοδηγήσει σωστά τον ηθοποιό. Και σήμερα οι δάσκαλοι και οι σπουδαίες προσωπικότητες εκλείπουν. Δεν υπάρχει απάντηση σε αυτό το «γιατί». Φοβάμαι ότι η «γνώση» κάποιες φορές διακόπτεται, υπάρχει μια απώλεια από γενεά σε γενεά, σε κάποιες ιστορικές περιόδους. Αυτή τη διαπίστωση είχε κάνει και ο Στούρουα όσον αφορά στην πρώην Σοβιετική Ενωση. Πόσω μάλλον στην Ελλάδα που έχουμε ένα γενικότερο θέμα με την παιδεία σε όλους τους τομείς.

• Πρωταγωνιστείτε σε μια κωμωδία. Εχει ανάγκη ο κόσμος το γέλιο σήμερα περισσότερο από κάθε άλλη εποχή;

Δ.Μ.: Το χρειάζεται σήμερα και πάντα. Δεν υπάρχει περίοδος που δεν επιθυμεί ο άνθρωπος να γελάσει. Η συγκεκριμένη παράσταση διαθέτει και πολλά λυρικά στοιχεία. Υπάρχει και ένα δεύτερο επίπεδο, που είναι πιο μελαγχολικό.
Ι.Μ.: Πάντα, και σε κάθε εποχή έχει ανάγκη ο κόσμος το γέλιο. Στις εποχές που ζούμε λιγάκι περισσότερο, μια και ο λαός είναι πιο εσωστρεφής και μελαγχολικός. Ελπίζω αυτό να αλλάξει. Το θέατρο, είτε κωμωδία, είτε οποιοδήποτε άλλο είδος, αποτελεί παρηγορία. Αυτός είναι ο ρόλος της τέχνης. Ο κόσμος έχει ανάγκη τη μούσα - μουσική, θέατρο, ζωγραφική, μυθιστόρημα. Είναι το ταξίδι, το παρηγορητικό κομμάτι που έρχεται ως βάλσαμο, η «απάντηση» κάποιες φορές στα αναπάντητα ερωτήματα αλλά και ώρες ώρες μια μικρή διαφυγή από τη σκληρή πραγματικότητα.

• Ιδιαίτερα τη σημερινή πραγματικότητα με την κρίση, το ΔΝΤ και το ζοφερό μέλλον που μοιάζει να ανοίγεται μπροστά μας. Τι μπορούμε να κάνουμε ως πολίτες;

Δ.Μ.: Θα τα καταφέρουμε. Είμαι αισιόδοξη.
Ι.Μ.: Υπομονή... Να αναρωτηθούμε πού πάει η ζωή μας. Να συμμετάσχουμε ενεργά, για να μπορούμε να κατανοήσουμε λίγο πιο πολύπλοκα πράγματα. Γιατί τόσο καιρό ήμασταν επαναπαυμένοι. Πηγαίναμε όπου μας πήγαινε η ζωή. Χρειάζεται άλλη φιλοσοφία. Μια ταυτότητα την οποία είχαμε και στη διάρκεια των τελευταίων χρόνων απωλέσαμε. Να επανεφεύρουμε τον εαυτό μας και τους κοινωνικούς όρους, έως ότου να βρούμε το χαμόγελο, την αισιοδοξία, την αλληλεγγύη, την τρυφερότητά μας. Γιατί είχαμε αγριέψει ως λαός. Για τη σκληρή οικονομική πραγματικότητα χρειάζεται άλλη ανάλυση, την οποία δεν είμαι αρμόδιος να κάνω.

• Ωστόσο οι άνθρωποι γύρω μας αντιμετωπίζουν και σοβαρά οικονομικά προβλήματα...

Ι.Μ.: Τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η πλειοψηφία των Ελλήνων δεν έχουν να κάνουν με την οικονομική κρίση. Είναι βαθύτερα και σημαντικότερα. Το ένα τρίτο των Ελλήνων βρίσκεται οικονομικά σε πραγματική δύσκολη θέση. Οι υπόλοιποι είχαν μάθει αλλιώς. Η απληστία τούς είχε οδηγήσει σε άλλα μονοπάτια. Καιρός να το ξανασκεφτούμε. Και να είμαστε αλληλέγγυοι προς αυτούς που, πραγματικά, έχουν πρόβλημα επιβίωσης.

• ΡΟΜΠΕΡΤ ΣΤΟΥΡΟΥΑ
• Ερωτική σχέση με τους Ελληνες ηθοποιούς

Για τέταρτη φορά ανεβάζει παράσταση στην Ελλάδα ως σκηνοθέτης ο Ρόμπερτ Στούρουα («Ηλέκτρα», «Οιδίποδας τύραννος», «Κοριολανός») και θα ήθελε αυτή την «ερωτική σχέση» που έχω ξεκινήσει με το ελληνικό θέατρο και τους Ελληνες ηθοποιούς, αυτή τη φορά να την ταξιδέψω σε δρόμους πιο απρόβλεπτους αλλά και πιο κοντινούς».

Για τον σκηνοθέτη «όταν ξεκινάει «το ταξίδι» μέσα στο έργο, δεν ξέρει ακριβώς τι θα προκύψει μετά το τέλος των βασανιστικών προβών, μέχρι τη μέρα της πρεμιέρας.

Oταν πια η παράσταση είναι έτοιμη, τι να πουν αυτοί που την έχουν κάνει...; Τότε είναι η ώρα του κοινού και της κριτικής να πάρουν τον λόγο!».

Για την παράσταση αναφέρει: «Δεν είναι μόνο ο Πετρούτσιο που ημερώνει τη στρίγγλα Κατερίνα, αλλά και η Κατερίνα που από τη μεριά της τον μεταμορφώνει αναδεικνύοντας τις πιο καλές πλευρές του. Γιατί η φύση του έρωτα, που γεννήθηκε ανάμεσα σ' αυτές τις δύο δυνατές προσωπικότητες, είναι τέτοια που τους κάνει καλύτερους.

Γενικώς ο Σαίξπηρ, ακόμα και σ' αυτή την ελαφριά κωμωδία του, μας μιλάει για τη δυσκολία της ανθρώπινης φύσης, για το ανεξήγητο της ύπαρξής της και το μυστηριώδες του ψυχισμού της. "Oλος ο Κόσμος είναι μια Σκηνή", λέει ο βάρδος από το Στράτφορντ, και όλοι εμείς ηθοποιοί. Aρα, όπως κανένας άλλος, εμείς γνωρίζουμε τις δυσκολίες που έχει το θέατρο και κατ' επέκταση η ίδια η ζωή».

Η Δήμητρα Ματσούκα και ο Ιεροκλής Μιχαηλίδης πρωταγωνιστούν στο «Ημέρωμα της στρίγγλας».

Ο Πετρούτσιο (Ιεροκλής Μιχαηλίδης) θα καταφέρει τελικά να «ημερώσει» τη στρίγγλα Κατερίνα (Δήμητρα Ματσού­κα) στη σαιξπηρική κωμωδία που παρουσιάζεται στο θέατρο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών.

• ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΚΑΡΑΛΗ, ΕΘΝΟΣ, 2/4/2011

«Το ημέρωμα της στρίγγλας» από το ΚΘΒ

• Μία από τις δημοφιλέστερες κωμωδίες του Ουίλιαμ Σαίξπηρ «Το ημέρωμα της στρίγγλας», υπό τη σκηνοθετική ματιά του Ρόμπερτ Στούρουα, ανεβάζει το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος.

«Πρόκειται για μια εξωστρεφή κωμωδία, με έντονο ερωτικό στοιχείο», τόνισε σε σχετική συνέντευξη Tύπου ο καλλιτεχνικός διευθυντής του ΚΘΒΕ, Σωτήρης Χατζάκης.

«Ακόμα και σ’ αυτήν την ελαφριά κωμωδία του, ο Σαίξπηρ μας μιλάει για τη δυσκολία της ανθρώπινης φύσης, για το ανεξήγητο της ύπαρξής της και το μυστηριώδες του ψυχισμού της», πρόσθεσε ο σημαντικός Γεωργιανός σκηνοθέτης Ρόμπερτ Στούρουα, ο οποίος σκηνοθετεί στην Ελλάδα για τέταρτη φορά.

Ο σκηνοθέτης πρόσθεσε, εξάλλου, πως «ο Σαίξπηρ κρύβει εκπλήξεις. Νομίζεις ότι ξέρεις τα πάντα, έχεις άποψη αλλά όταν δουλεύεις στο έργο καταλαβαίνεις ότι οι γνώσεις σου είναι άχρηστες».

Αναφερόμενος στην απόφαση του ΚΘΒΕ να συνεργαστεί με ξένους δημιουργούς, ο καλλιτεχνικός διευθυντής υπογράμμισε ότι αποτελεί πολιτική του Κρατικού και θα συνεχιστεί και στο μέλλον, «καθώς θεωρούμε ότι το τοπικό πρέπει να ανοίγεται στο παγκόσμιο».

Η πρεμιέρα της παράστασης θα δοθεί την ερχόμενη Παρασκευή στο θέατρο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών. Την απόδοση στα ελληνικά και τους φωτισμούς υπογράφει ο Γρηγόρης Καραντινάκης. Τους πρωταγωνιστικούς ρόλους ερμηνεύουν μεταξύ άλλων οι Ιεροκλής Μιχαηλίδης, Δήμητρα Ματσούκα, Δημήτρης Κολοβός και Φούλης Μπουντούρογλου.

Οταν ο Πετρούκιος ημέρωσε την Κατερίνα

Με 35 λεπτά καθυστέρηση ξεκίνησε η πρεμιέρα του σαιξπηρικού έργου το «Ημέρωμα της στρίγγλας» στη Σκηνή Κοτοπούλη-Ρεξ του Εθνικού Θεάτρου σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Αρβανιτάκη. Μια παράσταση που έμοιαζε να μην είναι ακόμα έτοιμη, μιας και η έναρξη αλλά και η υπόκλιση των ηθοποιών στο τέλος ήταν ασυντόνιστες.

- Η κωμωδία των κοστουμιών: Παρά τις όποιες σκηνοθετικές ατεχνίες και αβλεψίες, την παράσταση έκλεψαν τα εντυπωσιακά σκηνικά και κοστούμια της Ελένης Μανωλοπούλου με αποκορύφωμα το γαμπριάτικο νυφικό μίνι φόρεμα με ασημί παγιέτες του γαμπρού Πετρούκιου – Ακη Σακελλαρίου συνδυασμένο με καφέ μάλλινες κάλτσες και ταλαιπωρημένο ημίψηλο καπέλο, με vintage γυαλιά αεροπόρου, καθώς και όλα τα κοστούμια της «ιδιαίτερης» Κατερίνας - Καρυοφυλλιάς Καραμπέτη: αρχικά ένα γκρι πανωφόρι με ένα τεράστιο ανάγλυφο «ΝΟ», στη συνέχεια το νυφικό με ανάγλυφο ένα «ΟΝ» που στη Β’ Πράξη και μετά τις ταλαιπωρίες που τράβηξε η νεόνυμφη έγινε «OFF» και στο τέλος μία μοβ τινίκ από μουσελίνα με ανάγλυφο «ΟΗ».

- Γέλιο φθινοπωρινής νυκτός: Η κοκκινομάλλα Καρυοφυλλιά Καραμπέτη επιβεβαίωσε τη φήμη της ως «στρίγγλα» Κατερίνα αποσπώντας και τη συγκατάνευση μετά γέλωτος του κοινού όταν είπε στον Πετρούκιο: «Στη χαζομάρα είσαι αυτοδίδακτος». Γενικότερα, το κοινό έδειχνε να απολαμβάνει τα repartees του εκρηκτικού ζευγαριού καθώς και τις σκηνές του Σακελλαρίου με τον Σωκράτη Πατσίκα στο ρόλο του υπηρέτη του Γκρούμιο, όπως και τις σκηνές με τον Αλέξανδρο Μυλωνά, τον Γιάννη Νταλιάνη, τον Ηλία Ασπρούδη, τον Ιερώνυμο Καλετσάνο, την Εμιλυ Κολιανδρή.

- Τέλος καλό, όλα καλά: Στην πρεμιέρα παραβρέθηκαν μεταξύ άλλων ο τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Στεφανόπουλος, ο υπ. Πολιτισμού Μιχάλης Λιάπης, ο υφυπ. Παιδείας Ανδρέας Λυκουρέντζος, ο Γιώργος Πεπονής, ο Γιάννης Χουβαρδάς, η Νόνικα Γαληνέα, ο Θανάσης Βαλτινός, ο Μάνος Ελευθερίου, ο Χάρης Βλαβιανός, ο Χρήστος Καλαβρούζος, ο Νίκος Κούνδουρος, η Ντόρα Γιαννακοπούλου, ο Δημήτρης Πιατάς, η Μίρκα Παπακωνσταντίνου, ο Μηνάς Χατζησάββας, ο Δημήτρης Λιγνάδης, ο Κωνσταντίνος Ρήγος κ.ά.

ΜΠΛΑΤΣΟΥ ΙΩΑΝΝΑ. Ελεύθερος Τύπος, Παρασκευή, 07.11.08

Ποια γυναίκα είναι «στρίγγλα» για τον άντρα σήμερα;

Του Βασιλη Αγγελικοπουλου, Η Καθημερινή, Παρασκευή, 31 Oκτωβρίου 2008

Μην περιμένει κανείς να δει σε μια «κλασική» παράσταση το «Ημέρωμα της στρίγγλας» που ανεβάζει την Τετάρτη στο Κοτοπούλη το Εθνικό Θέατρο με την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη και τον Ακη Σακελλαρίου. Ο σκηνοθέτης της Κωνσταντίνος Αρβανιτάκης ξεκαθαρίζει πως η ομαδική δουλειά που έγινε στις πρόβες οδήγησε σε μια «όχι πειραματική, πάντως αρκετά προκλητική σκηνική ανάγνωση του έργου - με την έννοια ότι απαιτεί από τον θεατή ενάργεια…».

Με σύγχρονα κοστούμια λοιπόν η «στρίγγλα» Κατερίνα και ο «δαμαστής της» Πετρούκιο και σε «απόδοση» του ίδιου του σκηνοθέτη το σαιξπηρικό κείμενο, σε ένα νεωτερικό ανέβασμα - ένα ακόμα, θα λέγαμε, στο Εθνικό. Τι συμβαίνει; Αισθάνεται ο σκηνοθέτης που καλείται στο Εθνικό σήμερα την υποχρέωση να κάνει μια παράσταση νεωτερική σύμφωνη με το πνεύμα της διεύθυνσης του θεάτρου;

Η «απόδοση»

«Εμένα πάντως ο Χουβαρδάς μου είπε “κάνε ό,τι θέλεις”» λέει ο Κ. Αρβανιτάκης. «Και μάλιστα πρόσθεσε “μη νιώσεις καν την υποχρέωση να το κάνεις κωμωδία - κάνε το όσο σκοτεινό θέλεις”. Ετσι κινηθήκαμε απολύτως ελεύθερα, αν και αντιλαμβάνομαι βέβαια ότι παίζουμε σε μεγάλη αίθουσα, που κακά τα ψέματα φέρει την απαίτηση μιας εμπορικότητας».

Ας δούμε λοιπόν κατ’ αρχάς τι σημαίνει εδώ «απόδοση» του έργου. «Συνηθίζω να κάνω ο ίδιος τη μετάφραση, γιατί πιστεύω ότι είναι το 50% της σκηνοθεσίας, και πάντα μιλάω για “απόδοση”». Διότι δουλειά μου ως ερμηνευτή είναι να προσπαθήσω να καταλάβω τις προθέσεις του συγγραφέα και να τις μεταφέρω στις συγκεκριμένες κάθε φορά συνθήκες. Τίθεται δηλαδή η πρόκληση “τι κάνει εδώ ο συγγραφέας και πώς αυτό μπορούμε να το κάνουμε κατ’ αναλογία εμείς”».

Εχει μεταφερθεί στην εποχή μας το έργο; «Οχι, δεν έχω αλλάξει το έργο, αν εννοείτε αυτό, αλλά ένα κείμενο επιδέχεται βέβαια ποικίλες ερμηνείες. Εγώ πάντως κι εδώ προσπάθησα να αποδώσω αυτό που λέει ο συγγραφέας με σημερινούς όρους». Και πώς κολλάει στη σημερινή δυτική κοινωνία μας να εξαναγκάζεται μια κοπέλα να παντρευτεί αυτόν που θέλει ο πατέρας της - όπως συμβαίνει στο έργο; «Εμείς οφείλουμε να απευθυνθούμε στο κοινό του σήμερα. Οπότε, ναι, κάποιες συνθήκες του έργου τις αλλάζουμε κάπως - πράγμα που έχει να κάνει με την καρδιά του βασικού ερωτήματος, δηλαδή γιατί μας αφορά αυτό το έργο σήμερα. Εχει πολύ μεγαλύτερο ενδιαφέρον να δούμε πώς είναι σήμερα οι σχέσεις των φύλων, τι σημαίνει “στρίγγλα” για τον άντρα σήμερα».

Η Κατερίνα γιάπισσα

Τι θα μπορούσε, αλήθεια, να είναι η Κατερίνα σήμερα; Γιάπισσα ίσως; «Η Κατερίνα είναι γυναίκα έξυπνη, πνευματώδης, πολύ ανώτερη από τους άντρες γύρω της - και δεν είναι διατεθειμένη να κατέβει στο επίπεδό τους για να τους κάνει να νιώσουν καλά. Δεν το παίζει γατούλα, ότι τους θαυμάζει, γελάει με τ’ αστεία τους -δεν τους ανεβάζει, οπότε αυτοί σε αντίδραση νιώθουν τρομερή ανασφάλεια και της βάζουν τη ρετσινιά της στρίγγλας. Κι αυτή σιγά σιγά εγκλωβίζεται σ’ αυτή την εικόνα και έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος όπου ο ένας φοβάται τον άλλο. Κάτι που συμβαίνει πολύ σήμερα με γυναίκες δυναμικές ή που πρέπει να κινηθούν σε χώρους ανταγωνιστικούς κ.λπ.».

Και γιατί αυτό δεν μπορεί ο θεατής να το καταλάβει σε μια «ορθόδοξη» παράσταση του έργου, κάνοντας τις δέουσες αναγωγές; «Δεν προσεγγίζω εγώ έτσι το έργο - ότι το κοινό είναι ανόητο και πρέπει να κάνω κάτι. Απλώς για μένα είχε πολύ περισσότερο ενδιαφέρον έτσι. Συνέχεια όμως είχα κατά νου πώς θα ερμηνεύσω κάθε γραμμή σύμφωνα με το πνεύμα του έργου. Αυτό βέβαια καθένας θα το δει διαφορετικά. Ισως κάποιος πει “ασέλγησε στον Σαίξπηρ”, δεν ξέρω. Αλλά δεν γίνεται να δουλεύεις φοβούμενος συνέχεια τι θα πει κάποιος».

Κατά τα άλλα πώς είδε η σκηνοθεσία το έργο; «Για μένα η όλη παράσταση είναι η οπτική ενός άντρα σήμερα και η σημασία της εικόνας που έχουν οι άλλοι για μας. Ο Πετρούκιο δεν καταπιέζει, αντίθετα απελευθερώνει την Κατερίνα, γιατί έχει την ικανότητα να δει ότι πρόκειται για μια γυναίκα έξυπνη και δυναμική, αλλά εγκλωβισμένη στην εικόνα της».

Και το κωμικό στοιχείο; Βγαίνει καθόλου; «Νομίζω ότι λειτουργεί, δεν ήταν στις προθέσεις μου να υποβαθμίσω το γέλιο - κωμωδία ανεβάζουμε. Οτι αυτά τα θέματα μας απασχολούν στην παράσταση δεν σημαίνει ότι παραγνωρίζουμε τον ψυχαγωγικό ρόλο του θεάτρου».