«Death of a Salesman». «Ο θάνατος του εμποράκου», ένα από τα έργα-σταθμούς του μεταπολεμικού αμερικανικού θεάτρου, αναδύεται αιχμηρά επίκαιρος σε αυτήν τη νέα παραγωγή. Στο δράμα του Αρθουρ Μίλερ, ένας άνδρας και η οικογένειά του βρίσκονται αιχμάλωτοι στις πιέσεις και τις αυταπάτες του «αμερικανικού ονείρου». Ο «εμποράκος» του ελληνικού τίτλου είναι ένας μεσήλικος περιοδεύων πωλητής που καταρρέει βλέποντας να γκρεμίζονται οι προσδοκίες του για επαγγελματική επιτυχία και οικογενειακή γαλήνη. Τον Γουίλι Λόμαν υποδύεται ο βραβευμένος με Οσκαρ Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν, σε μια ερμηνεία που έχει κερδίσει ύμνους από την κριτική. Εξαιρετικοί είναι επίσης, στους ρόλους της συζύγου και του γιου του «εμποράκου», η Λίντα Εμοντ (εδώ μαζί με τον Χόφμαν) και ο Αντριου Γκάρφιλντ (The Social Network), ο οποίος κάνει το ντεμπούτο του στο Μπροντγουέι σε αυτή την παράσταση.
«Δεν θα μπορούσα να βρω καταλληλότερο χρόνο για να παίξω αυτό το έργο. Ένα έργο που, αν και αμερικανικό, χτύπησε αλύπητα το αμερικάνικο όνειρο. Σήμερα, επειδή έχουμε καταντήσει επαρχία της Αμερικής, η χρονική στιγμή είναι ιδανική.
Η φράση “μου ρουφήξατε το αίμα και τώρα με πετάτε σαν στημένη λεμονόκουπα”, που αναφωνεί ο ήρωας όταν τον απολύουν, μας υπενθυμίζει το αδιέξοδο που βιώνουμε καθημερινά». Υστερα από 25 χρόνια, ο Θύμιος Καρακατσάνης φορά ξανά το κοστούμι του εμποράκου στο κορυφαίο έργο του Αρθουρ Μίλερ «Ο θάνατος του εμποράκου». «Αυτή την παράσταση την αφιερώνω στους συντελεστές του ’83, που δυστυχώς είναι όλοι απόντες» δήλωσε ο ίδιος βαθιά συγκινημένος στη χθεσινή παρουσίαση της παράστασης, που ανεβαίνει την Παρασκευή στο Θέατρο Ζίνα, τον ιστορικό κινηματογράφο της Λεωφ. Αλεξάνδρας που ανακαινίστηκε σε υπερσύγχρονη θεατρική σκηνή.
Αυτή τη φορά τον Καρακατσάνη σκηνοθετεί ο φίλος του Γιάννης Ιορδανίδης. «Προσπάθησα να δω το “Θάνατο του εμποράκου” όχι σαν ένα ιστορικό ντοκουμέντο που γράφτηκε στα μέσα του περασμένου αιώνα, αλλά σαν μια σύγχρονη τραγωδία τού σήμερα. Την ιστορία του τραγικού ήρωα Γουίλι Λόμαν, που ζει την καθημερινότητα με τα χιλιάδες προβλήματά της και την οποία δυστυχώς συναντάμε σε κάθε γωνιά, όχι μόνο της Αθήνας, αλλά και ολόκληρης της Ευρώπης» εξήγησε ο σκηνοθέτης.
Εξήντα χρόνια μετά τη συγγραφή του, στη σημερινή εποχή της οικονομικής κρίσης, της ανεργίας και της ανέχειας, το έργο παραμένει επίκαιρο όσο ποτέ. «Ο Μίλερ είναι ίσως ο μοναδικός συγγραφέας που χτύπησε περισσότερο από κάθε άλλον το σύστημα του καπιταλισμού και προείδε την κατάρρευσή του» σημείωσε ο σκηνοθέτης. Ο Θύμιος Καρακατσάνης συμπλήρωσε: «Δεν είναι τυχαίο που ο επιτυχημένος του συστήματος είναι νεκρός».
Με το κορυφαίο έργο του Αρθουρ Μίλερ «Ο θάνατος του εμποράκου» εγκαινιάζεται αύριο το θέατρο «Ζίνα» (πρώην κινηματογράφος της λεωφόρου Αλεξάνδρας που ανακαινίστηκε σε υπερσύγχρονη θεατρική σκηνή). O Γιάννης Ιορδανίδης, στη νέα του συνεργασία με τον Θύμιο Καρακατσάνη, σκηνοθετεί τον ηθοποιό στο ρόλο του Γουίλι Λόμαν. Εξήντα χρόνια μετά τη συγγραφή του, το έργο παραμένει επίκαιρο όσο ποτέ, αφού το ποσοστό της φτώχειας σε παγκόσμια κλίμακα ακολουθεί σήμερα ανοδική πορεία και αποτελεί πλέον δυνάμει απειλή για όλον τον κόσμο.
Ο εμποράκος Γουίλι Λόμαν ζει την τελευταία ημέρα της ζωής του. Χωρίς δουλειά, χωρίς όνειρα και με τον τρόμο ότι οι άλλοι τον θεωρούν αποτυχημένο. Μέσα από τη ζωή του Λόμαν, ο Μίλερ απομυθοποιεί το λεγόμενο αμερικανικό όνειρο, που σήμερα έχει εξαπλωθεί σε όλο τον κόσμο - τις ελπίδες και τους φόβους της μικροαστικής τάξης.
Ο ίδιος ο Μίλερ έγραφε για το έργο του: «Η τρομοκρατία σήμερα δεν άλλαξε και πολύ. Το έργο μου είναι επίκαιρο όσο ποτέ άλλοτε. Ο εμποράκος είναι η τραγωδία ενός ανθρώπου που πίστεψε πως μόνο εκείνος δεν μπόρεσε να ικανοποιήσει τα κριτήρια που έθεσαν, για όλη την ανθρωπότητα, κάποιοι φρεσκοξυρισμένοι, άκαμπτοι κύριοι που παροικούν σήμερα την κορυφή των τηλεοπτικών επιχειρήσεων και των διαφημιστικών γραφείων». Το έργο πρωτοπαίχτηκε στο Μπρόντγουεϊ το 1949 και χάρισε στον Μίλερ το βραβείο «Πούλιτζερ» καλύτερου έργου την ίδια χρονιά.
Με το κορυφαίο έργο του Αρθουρ Μίλερ «Ο θάνατος του εμποράκου», εγκαινιάζεται (31/10) το θέατρο «Ζίνα» (ιστορικός κινηματογράφος της λεωφόρου Αλεξάνδρας που ανακαινίστηκε ως θεατρική σκηνή). O Γιάννης Ιορδανίδης σκηνοθετεί τον Θύμιο Καρακατσάνη, ο οποίος ερμηνεύει τον πρωταγωνιστικό ρόλο, τον Γουίλι Λόμαν, έναν άνθρωπο που πίστεψε πως απέτυχε να ικανοποιήσει τα κριτήρια που έθεσαν για όλη την ανθρωπότητα κάποιοι «ευυπόληπτοι» που παροικούν στην κορυφή της πολιτικής και του επιχειρηματικού κόσμου. Εξήντα χρόνια μετά τη συγγραφή του, το έργο παραμένει επίκαιρο όσο ποτέ, αφού το ποσοστό της φτώχειας, σε παγκόσμια κλίμακα, αυξάνεται δραματικά σήμερα και αποτελεί πλέον απειλή για όλο τον κόσμο.
Πηγή έμπνευσης του έργου στάθηκε για τον Μίλερ ο πατέρας του, που ήταν μικρέμπορος. Πουλούσε γυναικεία ρούχα στη Νέα Υόρκη. Στο κραχ του 1929 καταστράφηκε. Από τότε έπαψε να κοιτάει το γιο του στα μάτια. Και έτσι, ντροπιασμένος, πέθανε.
Ο Γουίλι Λόμαν, ο εμποράκος, ζει την τελευταία ημέρα της ζωής του. Χωρίς δουλειά, χωρίς όνειρα, με τον τρόμο ότι οι άλλοι τον θεωρούν αποτυχημένο. Μέσα από τη ζωή του Λόμαν, ο Μίλερ εξετάζει το ψευδές «αμερικανικό όνειρο», που σήμερα έχει εξαπλωθεί σε όλο τον κόσμο, τις ελπίδες και τους φόβους της μέσης κοινωνικής τάξης.
Η παράσταση ανεβαίνει σε καινούρια μετάφραση του Αλέξανδρου Κοέν και δραματουργική επεξεργασία Γιάννη Ιορδανίδη. Σκηνικά -κοστούμια Γιώργου Πάτσα, πρωτότυπη μουσική Θοδωρή Οικονόμου. Παίζουν επίσης: Αφροδίτη Γρηγοριάδου, Στάθης Κακαβάς, Μιχάλης Μαρκάτης, Γρηγόρης Σταμούλης, Ελευθερία Ρήγου, Χάρης Εμμανουήλ κ.ά.
Με το αριστουργηματικό έργο του Αρθουρ Μίλερ «Ο θάνατος του εμποράκου» θα εγκαινιαστεί το νέο θέατρο «Ζίνα» (πρώην κινηματογράφος). Το έργο, με πρωταγωνιστή τον Θύμιο Καρακατσάνη (παλιά, μεγάλη ερμηνευτική επιτυχία του ηθοποιού), θα σκηνοθετήσει ο Γιάννης Ιορδανίδης. Εξήντα χρόνια μετά τη συγγραφή του, το έργο παραμένει εξαιρετικά επίκαιρο σήμερα, λόγω της φτώχειας, που, σε παγκόσμια κλίμακα, απειλεί όλο και περισσότερους εργαζόμενους. Ο Γουίλι Λόμαν είναι ένας μεσήλικας πλασιέ προϊόντων μεγαλοεταιρείας, η οποία τον απολύει, πριν εξοφλήσει το δάνειο για το σπίτι του και εξασφαλίσει μια σύνταξη. Μέσα από τη ζωή του προσώπου που έπλασε, ο Μίλερ καταγγέλλει την απάτη του λεγόμενου «αμερικανικού ονείρου», που σήμερα - εξαπλωμένο σε όλο τον κόσμο - σκοτώνει τις ελπίδες αμέτρητων ανθρώπων της εργατικής και μεσαίας τάξης. Παίζουν επίσης: Αφροδίτη Γρηγοριάδου, Μιχάλης Μαρκάτης, Γρηγόρης Σταμούλης, Δημήτρης Νασιούλας, Ελευθερία Ρήγου, Χάρης Εμμανουήλ, Στάθης Κακαβάς, κ.ά. Μετάφραση: Αλέξανδρος Κοέν. Σκηνικά - κοστούμια: Γιώργος Πάτσας. Μουσική: Θοδωρής Οικονόμου. Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος.
Στις 13/10 στο θέατρο «Δημήτρης Ποταμίτης» θα ανεβαστεί το έργο του Τόμας Μπέρνχαρντ «Ρίτερ, Ντένε, Φος», σε σκηνοθεσία Κωνσταντίνου Κωνσταντόπουλου. Το έργο πρωτοπαίχτηκε το 1986, στο φεστιβάλ του Σάλτσμπουργκ, με κορυφαίους Γερμανούς ηθοποιούς. Στην Ελλάδα το πρωτοανέβασε (1991), στη «νέα ΣΚΗΝΗ», ο Λευτέρης Βογιατζής, με ερμηνευτές τον ίδιο και τις Λυδία Κονιόρδου και Ολγα Λαζαρίδου. Τρία αδέλφια (ο Λούντβιχ - ο γιος - και οι δύο κόρες), γόνοι μεγαλοαστικής βιεννέζικης οικογένειας, παγιδευμένοι στον οικογενειακό τους «κόσμο», σχολιάζουν τις αντιφάσεις της αστικής τάξης, του πολιτισμού και της ηθικής της, αναζητώντας το νόημα μιας ουσιαστικής ζωής. Οι καταγγελίες του Τόμας Μπέρνχαρντ μέσα από τα έργα του για τη φασιστικής αντίληψης αυστριακή μεγαλοαστική τάξη, από την οποία προερχόταν και από την οποία πολεμήθηκε, προκάλεσαν ακόμα και πολυάριθμες μηνύσεις εναντίον του. Πριν πεθάνει, το 1989, σε ηλικία 58 χρόνων, με διαθήκη του απαγόρευσε τη δημοσίευση και το ανέβασμα των έργων του στην Αυστρία. (Το 1999 το ίδρυμα «Τόμας Μπέρνχαρντ» επέτρεψε το ανέβασμα των έργων του στην Αυστρία). Μετάφραση: Λευτέρης Βογιατζής, Σωτηρία Ματζίρη, σκηνικά - κοστούμια: Κούλα Γαλιώνη, φωτισμοί: Χριστίνα Θανάσουλα. Παίζουν: Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος, Μάντυ Λάμπου, Μαρία Καψή.
Με επανάληψη της έργου του Χόρντι Γκαλθεράν «Η μέθοδος Γκρόνχολμ», σε σκηνοθεσία Διαγόρα Χρονόπουλου, ανοίγει, στις 24/9, ο χειμώνας στο «Θέατρο Τέχνης - Υπόγειο». Το έργο αναφέρεται στον απάνθρωπο τρόπο που εφαρμόζουν οι πολυεθνικές εταιρείες για την πρόσληψη των υποψηφίων στελεχών τους. Ο Καταλανός συγγραφέας Χόρντι Γκαλθεράν συνδυάζει με μαεστρία το χιούμορ με το δραματικό, το λυπηρό με το γελοίο και με πανέξυπνους διαλόγους, μας μεταφέρει στο σκληρά ανταγωνιστικό χώρο των πολυεθνικών. Μετάφραση: Γιώργου Καραμίχου - Μαρίας Τσατσαρώνη. Σκηνικά - κοστούμια: Γιώργος Γαβαλάς. Μουσική: Σταύρος Γασπαράτος. Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος. Παίζουν: Γιώργος Καραμίχος, Πέτρος Λαγούτης, Χρήστος Σαπουντζής, Βίκυ Παπαδοπούλου.
«Το θαύμα της Αννυ Σάλιβαν» του Ουίλιαμ Γκίμπσον, σε διασκευή Τζιανκάρλο Σέπε, ανεβαίνει στα τέλη Οκτώβρη στο θέατρο «Αλφα». «Το θαύμα της Αννυ Σάλιβαν», του Αμερικανού συγγραφέα, είναι αληθινή ιστορία. Αναφέρεται σε υπαρκτό πρόσωπο, την Ελεν Κέλερ, που νήπιο ακόμα έχασε όραση, ακοή και φωνή. Στα οκτώ χρόνια της, οι γονείς της ζήτησαν τη βοήθεια της δασκάλας Αννυ Σάλιβαν. Η δασκάλα (άλλοτε τυφλή) κατόρθωσε να μετατρέψει τη μικρή Ελεν σε πλάσμα με σπάνια πνευματικά χαρίσματα. Η μικρή κατάφερε να μιλά, να γράφει, να διαβάζει. Σπούδασε, αρίστευσε και αφιερώθηκε στην εκπαίδευση τυφλών και κωφάλαλων, με νέα παιδαγωγικά συστήματα και διαφώτιση γονιών και δασκάλων. Υπήρξε θαυμαστή απόδειξη της δύναμης της ανθρώπινης θέλησης και υπόδειγμα αυταπάρνησης και αγάπης. Παίζουν: Πέγκυ Τρικαλιώτη, Θωμάς Κινδύνης, Γεωργία Μαυρογιώργη, Θεοδώρα Βουτσά, Ορέστης Νεοκλέους, Πάνος Χατζηκουτσέλης. Εναλλάξ την Κέλερ θα υποδύονται οι μικρές Δήμητρα Δουμένη και Αναστασία Τσιλιμπίου. Μετάφραση - απόδοση: Θωμάς Σιδέρης, Γιάννης Διαμαντόπουλος. Μουσική: Σταμάτης Κραουνάκης. Σκηνικά - κοστούμια: Ντόρα Λελούδα. Κινησιολογία: Μαρκέλα Παπαδαμάκη.
Ο Ουίλι Λόμαν από τις 24 Οκτωβρίου θα κατοικεί στη λεωφόρο Αλεξάνδρας 74. Στον πρώην κινηματογράφο «Ζίνα», που αυτή την περίοδο ανακαινίζεται σε σύγχρονο θέατρο από τους αδερφούς Τάγαρη. Και ο Θύμιος Καρακατσάνης στη 46χρονη πορεία του στο θέατρο επιστρέφει και πάλι στο «Θάνατο του εμποράκου», το εμβληματικό έργο του Αρθουρ Μίλερ. «Το έργο το έχω ξαναπαίξει πριν από 25 χρόνια στο θέατρο “Αλάμπρα”», θυμάται ο Θύμιος Καρακατσάνης: «Και πάντα το ρεπερτόριό μου το καθόριζε η καθημερινότητά μας. Θεωρώ ότι το έργο του Αρθουρ Μίλερ την περιγράφει εξαιρετικά. Το θέατρο είναι μια πολιτική πράξη, είτε παίζεις κωμωδία και αφιονίζεις το κοινό μέσα από το γέλιο είτε ένα αμιγώς πολιτικό έργο, που εδώ έχει και μια ποιητική διάσταση. Ο Αρθουρ Μίλερ είναι ο κατεξοχήν Αμερικανός θεατρικός συγγραφέας που κατεδάφισε το αμερικανικό όνειρο».
Ο ρόλος
Η πολιτική και κοινωνιολογική κοσμογραφία του Μίλερ απεικονίζεται με εξαιρετικό τρόπο στο ρόλο του εμποράκου Ουίλι Λόμαν, που υποδύεται εδώ ο λαοφιλής ηθοποιός: «Ο Ουίλι Λόμαν είναι ο μέσος Αμερικανός πολίτης. Οπως λέει και ο Μίλερ στο έργο του, “ο άνθρωπος αξίζει περισσότερο πεθαμένος παρά ζωντανός”. Ο Ουίλι Λόμαν λοιπόν προτιμά να πεθάνει, να αυτοκτονήσει σε ένα τροχαίο, προκειμένου η οικογένειά του να πάρει την αποζημίωση. Ο πολίτης στο σύμπαν του Μίλερ δεν είναι παρά μια άχρηστη, στυμμένη λεμονόκουπα, που έχοντας γεράσει έχει χάσει το ζουμί της. Ο Μίλερ βάζει με τα έργα του τον πολίτη προ των ευθυνών του».
Απαντήσεις
Αφυπνίζει λοιπόν συνειδήσεις το θέατρο; «Το θέατρο μπορεί να κάνει πολλά για τους πολίτες αλλά όχι “επαναστάσεις”. Μπορεί με τα κατάλληλα έργα και τον κατάλληλο τρόπο να κάνει τον πολίτη να απαντήσει στην καθημερινότητά του. Το να κάνεις θέατρο λοιπόν είναι μια πράξη ευθύνης για τον καλλιτέχνη. Εδώ, σε αυτή τη χώρα όπου γεννήθηκε το θέατρο, δεν ανοίγουν πια θεατρικές σκηνές αλλά κόλπα. Σήμερα έχουμε εμπλακεί σε μια δυτικότροπη πρωτοπορία, η οποία είναι τελικά βραδυπορία και μας οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην ηλιθιότητα», σημειώνει με το γνωστό καυστικό του τρόπο ο Θύμιος Καρακατσάνης. Θεωρεί επίσης πως δεν είναι τυχαίο ότι «το μάρκετινγκ των ΜΜΕ προβάλλει σκουπίδια και σπρώχνει τους νέους σε λάθος δρόμους εύκολου πλουτισμού και τάχιστης απογοήτευσης». Ο ίδιος πάντως με την κόρη του Αλεξάνδρα θα δημιουργήσουν «μια παιδική σκηνή στο “Ζίνα” όπου θα ανεβάζουμε τις κωμωδίες του Αριστοφάνη διασκευασμένες για το παιδικό κοινό, χωρίς δηλαδή τη συνήθη ελευθεροστομία του αλλά μέσα σε ένα παιδαγωγικό και ψυχαγωγικό πλαίσιο».
Ethel Barrymore Theater
