Η θεατρική παράσταση «Ελιξίριον Τσέχωφ!» του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας,σε μετάφραση Λυκούργου Καλλέργη και σκηνοθεσία Χρήστου Στρέπκου, παρουσιάζεται το Σάββατο 30 Γενάρη, στις 7 μ.μ., στην αίθουσα του Συνεδριακού Κέντρου «Πολύκεντρο» Αιγίου.
Το «Ελιξίριον Τσέχωφ!» είναι μια παράσταση «θεραπευτική». Βασίζεται
στις ευεργετικές ιδιότητες του γέλιου, από το γιατρό της ψυχής, Αντον
Τσέχωφ. Είναι η πρώτη παραγωγή του θεσμού «Αρμα Θέσπιδος» του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ
Πάτρας που έχει στόχο να περιοδεύσει και στο πιο απομακρυσμένο χωριό
στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοδυτικής Ελλάδος, φέρνοντας το θέατρο
κοντά σε αυτούς που το χρειάζονται περισσότερο. Εχει δώσει ήδη πάνω από
50 παραστάσεις σε συνοικίες της Πάτρας, σε χωριά και γειτονικές πόλεις.
Συνέντευξη με τον μεγάλο μας ηθοποιό και καλλιτεχνικό διευθυντή του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας
Με αφορμή την πρώτη παράσταση του «Γαλιλαίου» του Μπέρτολτ Μπρεχτ, από το ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας, πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή, 30 Οκτώβρη, στο Θέατρο «Απόλλων» της Πάτρας, ο «Ριζοσπάστης» συζήτησε με τον Κώστα Καζάκο, ηθοποιό, σκηνοθέτη και καλλιτεχνικό διευθυντή του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας.
Οι αποφάσεις μας σκοντάφτουν στους δημάρχους, επισημαίνει ο καλλιτεχνικός διευθυντής του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας, Θοδωρής Αμπαζής
Μεγάλος εχθρός το υπουργείο Πολιτισμού που σιγά σιγά κόβει τη χρηματοδότηση και ψαλιδίζει τα σχήματα
"ΔΗΠΕΘΕνουν" είναι ένας από τους τίτλους που επιστρατεύονται συχνά, τα
τελευταία χρόνια, προκειμένου να συνοψίσουν την κατάσταση στην οποία
έχουν περιπέσει τα Δημοτικά Περιφερειακά Θέατρα, τριάντα χρόνια μετά την
ίδρυσή τους. Η διαμάχη γύρω από το ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας έφερε στο φως της
επικαιρότητας, για άλλη μια φορά, τις δυσλειτουργίες, τα παιχνίδια
εξουσίας, αλλά και τις πελατειακές σχέσεις που καλλιεργούν οι δημοτικοί
άρχοντες γύρω από τον χώρο του πολιτισμού. Το κυριότερο, όμως, ανέδειξε
για άλλη μια φορά το θεσμικό κενό πάνω από το οποίο μετεωρίζονται, μετά
την εφαρμογή του "Καλλικράτη" και την απόσυρση του υπουργείου Πολιτισμού
κατά τη διάρκεια των χρόνων του Μνημονίου...
Ο 45χρονος σκηνοθέτης και μουσικός διαδέχεται τον Γιάννη Βόγλη
[Μυρτώ Λοβέρδου, ΤΟ ΒΗΜΑ: 27/06/2012]. ΟΘοδωρής Αμπαζής είναι ο νέος καλλιτεχνικός διευθυντής του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Πάτρας ύστερα από ομόφωνη απόφαση του Δ.Σ. της θεατρικής σκηνής της Αχαΐας και διαδέχεται τονΓιάννη Βόγλη. Ο Αμπαζής που ολοκληρώνει τη θητεία του στην ίδια; θέση στο ΔΗΠΕΘΕ της Καβάλας, μετακομίζει από τον Βορρά προς τον Νότο με πολλούς και ιδιαίτερα φιλόδοξους στόχους.«Οποισδήποτε ασχολείται σήμερα με την τέχνη έχει μια τάση καμικάζι», είναι οι πρώτες του κουβέντες από την άλλη άκρη της τηλεφωνικής γραμμής. Είναι ήδη στην Πάτρα κι αρχίζει να σχεδιάζει το πρόγραμμα της σεζόν 2012-2013. «Το στοίχημα είναι να κερδίσουμε τους πολίτες. Χωρίς τη δικής τους θέληση, τίποτα δεν μπορεί να γίνει», τονίζει και εξηγεί ότι «μετακομίζει» από την Καβάλα στην Πάτρα γιατί οι δυνατότητες της αχαϊκής πρωτεύουσας είναι μεγάλες. «Διαθέτει Πανεπιστήμιο, Θεατρολογική Σχολή, βρίσκεται σε επαφή με την Ιταλία, ενώ παράλληλα μιλάμε και για μια πόλη με ιστορική παράδοση στο θέατρο...».
Το Διοικητικό Συμβούλιο του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ.Πάτρας στη συνεδρίαση της 28ης Απριλίου 2011 αποφάσισε να προχωρήσει σε δημόσια διαβούλευση για το θέατρο στην Πάτρα την περίοδο 2011-2012.
Με δεδομένα την αναμονή του νέου νομικού πλαισίου του θεάτρου από το ΥΠΠΟΤ και την δυσχερή κατάσταση του Δήμου που είναι ο κύριος χρηματοδότης του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ, το θέατρο διοργανώνει ημερίδα το Σάββατο 7 Μαίου στο Δημοτικό θέατρο Απόλλων (ώρα έναρξης 10:00 π.μ.)
Εισηγήσεις καλούνται να κάνουν ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής του θεάτρου , μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου , Καλλιτεχνικοί Διευθυντές άλλων ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ., συνεργάτες του θεάτρου, ηθοποιοί, σκηνοθέτες, σκηνογράφοι , μουσικοί, ερασιτέχνες της πόλης και όσοι έχουν άποψη για το θέατρο και θέλουν να καταθέσουν τις προτάσεις τους ή τις ιδέες τους επί του συγκεκριμένου πλαισίου.
Οι εισηγητές θα έχουν στη διάθεσή τους δέκα λεπτά προκειμένου να καταθέσουν τις προτάσεις τους σχετικά με τις παραγωγές του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ., τη σχέση του θεάτρου με την πόλη , τους πολίτες και τους φορείς , την αξιοποίηση των υποδομών , τη φιλοσοφία των μετακλήσεων κλπ.
Στο τέλος της ημερίδας θα ακολουθήσει ανοιχτή συζήτηση, θα γίνει καταγραφή πρακτικών και κατάληξη στο νέο πλαίσιο λειτουργίας του ΔΗΠΕΘΕ , για την περίοδο 2011-2012.
Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να δηλώνουν συμμετοχή στη γραμματεία του θεάτρου.Τηλ.2610 623730 και στο e-mail: theat-pat@otenet.gr
Το νέο ανέβασμα του «Λεωφορείου ο πόθος» από τον σκηνοθέτη Βασίλη Νικολαΐδη παρουσιάζεται στο θέατρο Ιλίσια-Ντενίση
Της Σαντρας Bουλγαρη, Η Καθημερινή, Σάββατο, 19 Mαρτίου 2011
«Τελικά δεν είναι τυχαίο πως κάποια έργα αντέχουν στον χρόνο
κι αγαπιούνται τόσο πολύ». Στην άλλη άκρη της τηλεφωνικής γραμμής
βρίσκεται ο Βασίλης Νικολαΐδης, σκηνοθέτης μιας νέας παράστασης του
έργου του Τενεσί Ουίλιαμς «Λεωφορείο ο πόθος». Χιλιοπαιγμένου κι όμως
πάντα ανοιχτού σε διαφορετικές οπτικές. Για λίγες βραδιές (μέχρι την
ερχόμενη Κυριακή 27 του μήνα) ήρθε στην Αθήνα μετά την παρουσίασή της
στην Πάτρα η παραγωγή του Δημοτικού Περιφερειακού Θεάτρου της πόλης, που
παρουσιάζεται στο θέατρο Ιλίσια–Ντενίση σε σκηνοθεσία του Νικολαΐδη.
Πρόκειται
για ένα έργο δύσκολο, πρόκληση σε όποιον το αναλάβει, αν σκεφτεί κανείς
ό,τι έχει στο μυαλό μας ο καθένας για το «Λεωφορείο ο πόθος». «Παρ’ όλα
αυτά, η Μπλανς θα μπορούσε να είναι μια γυναίκα της εποχής μας»,
υπενθυμίζει ο Βασίλης Νικολαΐδης. Κι έτσι, με την ιδιαίτερα διαισθητική
του ματιά, προσέγγισε ένα από τα πιο σημαντικά θεατρικά έργα του
παγκόσμιου δραματολογίου. «Εχουμε συνηθίσει να βλέπουμε την Μπλανς να
σέρνεται στους καναπέδες με ένα ποτήρι ουίσκι στα χέρια και να λέει
διάφορες ποιητικές αρλούμπες. Στη δική μας παράσταση παρουσιάζουμε την
Μπλανς (τον ρόλο ερμηνεύει η Κάτια Γέρου) σαν μια γυναίκα χωρίς
αντιστάσεις, άτυχη εκ γενετής».
Ευαίσθητη
Μέσα
από τη συζήτησή μας ζωντανεύει η ψυχοσύνθεση όχι μιας διαταραγμένης
αλλά μιας ευαίσθητης γυναίκας. «Ζει σε ένα αμείλικτο περιβάλλον, όπου
οτιδήποτε διαφορετικό χτυπιέται αλύπητα. Κι εκείνη, μετά την αυτοκτονία
του άντρα της, αναζητά στους διάφορους άντρες, τους οποίους συναντάει,
το αντίδοτο του θανάτου. Υπάρχουν δεκάδες Μπλανς δίπλα μας. Ανθρωποι που
συνθλίβονται επειδή η χοντρόπετση και ανδροκρατούμενη με την κακή
έννοια κοινωνία μας δεν μπορεί να τους σηκώσει».
Η παραγωγή αυτή
μας έδωσε τη δυνατότητα, πέρα από μια διαφορετική εκδοχή της Μπλανς του
Τενεσί Ουίλιαμς, να δούμε ως αθηναϊκό κοινό μια δουλειά της περιφέρειας
σε δύο όψεις (από την Πάτρα, σε σκηνοθεσία όμως του Νικολαΐδη,
καλλιτεχνικού διευθυντή του ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου).
Ευκαιρία να τον ρωτήσουμε
ποια είναι τα επόμενα σχέδιά του μέσα στο γενικότερο πλαίσιο...
Δυστυχώς, τα νέα δεν είναι ευχάριστα. Παρατημένα στο τι θα αποφασίσει
τελικά ο «Καλλικράτης», τα Δημοτικά Περιφερειακά Θέατρα της χώρας
βρίσκονται σε αδιέξοδο με άγνωστο το μέλλον τους. Ο ίδιος ο Νικολαΐδης
δεν γνωρίζει να μας πει για τον επόμενο προγραμματισμό (μπορεί και να
μην υπάρξει), πέρα από προτάσεις για θέατρα της Αθήνας, αφού ακόμη στο
Αγρίνιο προσπαθούν να κλείσουν χρέη λόγω καθυστερήσεων των
επιχορηγήσεων.
«Η αποκέντρωση μοιάζει να είναι ένα τριτεύον θέμα,
για το οποίο το υπουργείο Πολιτισμού δεν έχει κανένα ενδιαφέρον. Οταν οι
Αρχές κωφεύουν, εμείς τι θα κάνουμε;» αναρωτιέται ο Βασίλης Νικολαΐδης
για μια βαθιά κρίση που τη βλέπει να διευρύνεται σε ολόκληρο το σύγχρονο
θεατρικό τοπίο της χώρας. «Θέατρο χωρίς χρήμα» χαρακτηρίζει το
φαινόμενο των διακοσίων πενήντα και παραπάνω θεάτρων της Αθήνας, που
ανεβοκατεβάζουν συνεχώς παραστάσεις, ενώ κατηγορεί το μονοπώλιο του
Εθνικού, που «όχι μόνο έχει αφήσει όσους δεν ανήκουν στους ευνοούμενους
απ’ έξω, αλλά με υποτιθέμενη αρωγή προσπάθησε να βγάλει χρήματα από τα
ΔΗΠΕΘΕ, συγκεκριμένα από αυτό του Αγρινίου». «Θα συνεχίσω να σκηνοθετώ,
γιατί αυτή είναι η δουλειά μου και την αγαπώ, όμως το τελευταίο που
ενδιαφέρει το κράτος αυτήν τη στιγμή είναι ο πολιτισμός. Ζει ο άνθρωπος
και χωρίς θέαμα, αν δεν έχει να φάει...».
Η μετάφραση του έργου
«Λεωφορείο ο πόθος» για τις παραστάσεις του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας είναι του
Ερρίκου Μπελιέ, τα σκηνικά και κοστούμια του Γιάννη Μετζικώφ. Με την
Κάτια Γέρου παίζουν οι Δημήτρης Μόσχος, Αλέξανδρος Μπουρδούμης, Ηλέκτρα
Νικολούζου, Ιωσήφ Ιωσηφίδης, Γιάννης Κοτσαρίνης, Θωμάς Γκαγκάς,
Ζαχαρούλα Κληματσάκη, Μαργαρίτα Βαρλάμου, Κωνσταντίνος Φάμης. Ημέρες
παραστάσεων: Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή.
Παπαδιαμαντοπούλου 4, τηλ. 210-72.10.045.
ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΓΡΑΜΜΕΛΗ, ΤΟ ΒΗΜΑ, Παρασκευή, 24 Οκτωβρίου 2008
Ο Μαχμούντ Αμπού Τζάζι σε σκηνή από την «Ιφιγένεια εν Ταύροις» α λα αραβικά. Οι πρόβες έγιναν σε περιοχές της Παλαιστίνης
Ένα ταξίδι της σκηνοθέτιδος Δέσποινας Παναγιωτοπούλου στα παλαιστινιακά εδάφη στάθηκε η αφορμή για να γεννηθεί η παράσταση της «Ιφιγένειας εν Ταύροις». Η γνωριμία της με τον αραβικό θίασο Αljawal, ο οποίος εδρεύει στο Σαχνίν, οδήγησε στην απόφαση να προχωρήσει μια ιδιαίτερη συνεργασία καθώς παλαιστίνιοι άνδρες ηθοποιοί καλούνται να ερμηνεύσουν όλους τους ρόλους της ελληνικής τραγωδίας. Ενδιαφέρουσα ήταν η ιδέα για τη Βιομηχανική και το ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας που ανέλαβαν τη συμπαραγωγή και η συνεργασία άρχισε με πρόβες σε περιοχές της Παλαιστίνης.
Πόσο κοντά και πόσο μακριά βρίσκεται το ελληνικό θέατρο από το αντίστοιχο των Παλαιστινίων; Αυτό είναι σίγουρα κάτι που αρχικά προβλημάτισε αλλά στη συνέχεια ξεπεράστηκε. «Το θέατρό τους είναι εκφραστικό, είναι έντονα σωματικόκαι έχει πολλές χειρονομίες. Ουσιαστικάμέσα από τη συνεργασία μας καταφέραμε να μετριάσουμε αυτή την εικόνα μπολιάζοντας στοιχείαδικά μας και να συναντηθούμεκάπου στη μέση» εξηγεί η Δέσποινα Παναγιωτοπούλου.
Η εμπειρία από την επίσκεψη στα παλαιστινιακά εδάφη έτσι όπως την αφηγείται η σκηνοθέτις είναι μοναδική. «Συνάντησα ανθρώπουςστα όρια της εξαθλίωσης. Γνωρίζοντας και τους ηθοποιούς, αποφασίσαμε να κάνουμε την “Ιφιγένεια” επειδή ήταν ένα κείμενοκοντά στο όνειρο το οποίο πιστεύουν και τους κρατάει ζωντανούς. Ανέστιοι, απόκληροι, κα-τακερματισμένοι, τους παρακολουθούμενα σβήνουν αργά τη ζωή τους μέσα σε ένα ιλαρό κλίμα που διαμορφώνεται στη συγκεκριμένητραγωδία. Ο μύθος συνδέεταιμε την ιστορία της Παλαιστίνηςμέσα από τις μνήμες της παιδικής ηλικίας των συνεργατών, οι οποίοι βίωσαν τη βία του πολέμουαλλά και τον εγκλεισμό της φυλακής».
Γιατί μόνον άνδρες; «Ήθελα μέσα από την αντρική φιγούρανα ξεδιπλώσω τη βαθύτερη ευαισθησία των ανδρών, να δείξω ότι η ανατολίτικηκουλτούρα δεν είναι φαλοκρατικήκαι πως τα ανδρικά σώματαμπορούν να υπερασπιστούν τη γυναίκα-θύμα».
Η παράσταση φιλοξενείται στο θέατρο Λιθογραφείον, στην Πάτρα, ως τις 27 Οκτωβρίου. Εν συνεχεία θα περιοδεύσει στο Ισραήλ. Η μετάφραση είναι του Νίκου Κυπαρίσση, η αραβική μετάφραση του Μαχμούντ Αμπού Τζάζι, η σκηνοθεσία-δραματουργική επεξεργασία της Δέσποινας Παναγιωτοπούλου, η σκηνογραφία και τα κοστούμια του Κωνσταντίνου Ζαμάνη. Παίζουν οι Φάνης Δίπλας, Νιντάλ Μπανταρνί, Μαχμούντ Αμπού Τζάζι.
Ο Κωνσταντίνος Πασάς υποδύεται τον ήρωα του θεάτρου σκιών πάνω στο σανίδι, στην παράσταση του Δήμου Αβδελιώδη «Ο Μεγαλέξανδρος και ο καταραμένος Δράκος»
Λίγο πριν φορέσει τη μάσκα του Καραγκιόζη ο νεαρός ηθοποιός, που έχει κάνει από χορό και stand up comedy μέχρι ρεπερτόριο
Μια από τις ευχάριστες έκπληξεις του περσινού θεατρικού χειμώνα ήταν η παράσταση του Δήμου Αβδελιώδη «Ο Μεγαλέξανδρος και ο καταραμένος Δράκος». Η συμπαραγωγή των ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας και Βορείου Αιγαίου σημείωσε τόση επιτυχία στο «Παλλάς», όπου ανέβηκε για ελάχιστες παραστάσεις, που ήταν φυσικό να επαναληφθεί και αυτή τη σεζόν. Φιλοξενείται ήδη στο... πιο φτωχικό θεάτρο «Βεάκη».
Πρόκειται για μια παράσταση θεάτρου σκιών με ζωντανούς ηθοποιούς. Διαθέτει στοιχεία κομέντια ντελ άρτε, κουκλοθεάτρου αλλά και σύγχρονης λαϊκής όπερας (χάρη στη ζωντανή ορχήστρα που διαθέτει). Το σημαντικότερο όμως είναι πως η παράσταση διαθέτει μαγεία. Τη χρωστάει σε πολλά στοιχεία. Στο εικαστικό της σύμπαν με τους εκπληκτικούς φωτισμούς -που επιμελήθηκε ο ίδιος ο σκηνοθέτης. Στη ζωντανή ορχήστρα, αλλά περισσότερο απ' όλα στην υποκριτική των ηθοποιών, που καταφέρνουν να μας πείσουν πως είναι δυσδιάστατοι και χωρίς βαρύτητα.
Μιλήσαμε με έναν από τους πρωταγωνιστές, τον Κωνσταντίνο Πασά που υποδύεται τον Καραγκιόζη.
Πώς είναι για έναν ηθοποιό να ενσαρκώνει μια φιγούρα από το θέατρο των σκιών;
«Είναι μια πολύ ιδιαίτερη και συγκλονιστική εμπειρία. Τον ρόλο του Καραγκιόζη ποτέ δεν περίμενα πως θα τον έπαιζα στο θέατρο. Ομως η πρόκληση και το διαφορετικό με ενδιαφέρουν πολύ. Οσον αφορά το υποκριτικό μέρος ανοίγονται πολλοί ορίζοντες στον ηθοποιό. Η εκφορά του λόγου απαιτεί μια ιδιαίτερη τεχνική, καθώς η φωνή είναι απολύτως στιλιζαρισμένη. Αλλά και η μετωπική αντιμετώπιση της σκηνικής κατάστασης σε βάζει σε σπάνια θεατρική εμπειρία».
Διέφερε και ο τρόπος δουλειάς με τον σκηνοθέτη;
«Με τον Δήμο Αβδελιώδη δουλέψαμε πολύ εντατικά, σε μορφή εργαστηριακή, κάθε λέξη, συλλαβή προς συλλαβή. Το κινησιολογικό μέρος, επίσης, ήταν δύσκολο. Επρεπε να αντιμετωπίσουμε τον ρόλο σαν μια χάρτινη φιγούρα, η οποία σχεδόν δεν έχει βάρος και κινείται σχεδόν πάντα από τη μέση και τα κάτω άκρα. Επρεπε δηλαδή να δώσουμε σε μια χάρτινη φιγούρα σώμα ή το αντίστροφο. Πάνω απ' όλα, όμως, προσπαθήσαμε να δούμε τι λέει αυτός ο άνθρωπος. Ο Καραγκιόζης, στο συγκεκριμένο έργο όπως και γενικότερα, πεινάει αφόρητα. Ολη η πορεία του είναι πάνω στο νήμα της απέραντης πείνας. Εχει μέσα του και οργή, η οποία όμως τον οδηγεί στο να είναι εύστροφος και πολυμήχανος ώστε να βρει λύσεις, για να καλύψει την πείνα του».
Η παράσταση είναι εντελώς σύγχρονη
Πιστεύετε πως ο Καραγκιόζης έχει ακόμα πολλά να πει στους Ελληνες; Ποια είναι τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία που βρήκατε στον χαρακτήρα του;
«Στον Καραγκιόζη βρίσκει έκφραση ο Ελληνας όλων των εποχών, αλλά και του σήμερα. Είναι φτωχός και αγωνίζεται να επιβιώσει. Αυτό το βιώναμε έντονα στο παρελθόν, αλλά σήμερα είναι πιο επίκαιρο από ποτέ. Είναι ο ήρωας ο οποίος προσπαθεί να παλέψει με τους φόβους και τις ενοχές του και, πάνω απ' όλα, να βρει αυτό που επιθυμεί και να καλύψει τις ανάγκες του, μέσα από την ευστροφία και την παγαποντιά του. Εχει απέναντί του την εξουσία, την οποία από τη μία την αποφεύγει και από την άλλη προσπαθεί να την αφουγκραστεί. Πολλές από τις φιγούρες τού θεάτρου σκιών είναι αρχέτυπα και τα κουβαλάμε μέσα στα γονίδιά μας».
- Μπορεί μια παράσταση, όπως η δική σας, που βασίζεται στα υλικά της παράδοσης, να ξεχωρίσει και να έχει επιτυχία σε μια εποχή εύκολων και εντυπωσιακών θεαμάτων;
«Δεν πρόκειται για μια παράσταση που έχει να κάνει μόνο με την παράδοση. Είναι μια πάρα πολύ σύγχρονη παράσταση, που έχει και κάποια στοιχεία της παράδοσης. Το έργο βασίζεται σε έναν μύθο δρακοκτονίας. Ολοι μέσα μας έχουμε την ανάγκη να πολεμήσουμε έναν δράκο. Τα σύμβολα, βέβαια, στις μέρες μας έχουν αλλάξει. Ο δράκος μπορεί να εκπροσωπεί τις ενοχές μας, τους φόβους μας, την ανάγκη να επιβάλλουμε τα "θέλω" μας πρώτα στον εαυτό μας, μετά στους άλλους και μετά στην κοινωνία. Από αυτή τη σκοπιά πιστεύω πως πρόκειται για ένα έργο και μια παράσταση όχι μόνο σύγχρονη, αλλά και διαχρονική. Το παραδοσιακό στοιχείο ίσα ίσα δίνει κάτι το γοητευτικό. Πέρα από τους ενήλικες, που έχουν αναφορές, τα παιδιά και οι έφηβοι μένουν μαγεμένοι βλέποντας κάτι που έχει να κάνει με το παρελθόν αλλά και με το παρόν και ίσως με το μέλλον».
Τον διαχρονικό μύθο «Ο Μεγαλέξανδρος και ο καταραμένος Δράκος», που συνδυάζει τη μαγεία του αυθεντικού θεάτρου με τη γοητεία του θεάτρου Σκιών, αναβιώνει επί σκηνής το ΔΗΠΕΘΕ Βορείου Αιγαίου και το ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας για τρεις παραστάσεις στο Θέατρο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών Θεσσαλονίκης. Η θεατρική πρόταση στηρίζεται στο μοτίβο της δρακοκτονίας, προσφιλές θέμα των παραμυθιών και του θεάτρου Σκιών με πολλές παραλλαγές από τις οποίες οι πιο γνώριμες είναι «Ο Μεγαλέξανδρος και το καταραμένο φίδι» του Παναγιώτη Μιχόπουλου και ο «Ο Μεγαλέξανδρος και ο καταραμένος όφις» του Σωτήρη Σπαθάρη που ενέπνευσαν το σχετικό χορόδραμα της Ραλλούς Μάνου με τη μνημειώδη μουσική του Μάνου Χατζιδάκι. Μήτρα αυτής της παράδοσης είναι η ελληνική μυθολογία, όπου ο Απόλλωνας (αργότερα Αγιος Γιώργης) σκοτώνει τον Δράκο στους Δελφούς και ιδρύει το Μαντείο, ως μνημείο και χώρο λατρείας της επικράτησης του φωτός και της γνώσης επάνω στο σκοτάδι και την άγνοια. Η νέα πρόταση των ΔΗΠΕΘΕ Βορείου Αιγαίου και Πάτρας ανεβαίνει σε κείμενο και σκηνοθεσία Δήμου Αβδελιώδη, μουσική και στίχους τραγουδιών Βαγγέλη Γιαννάκη, σκηνικά-σκηνικές κατασκευές Εβης Χρήστου, κοστούμια Μαρίας Πασσαλή με τους ρόλους να ερμηνεύουν οι Κων. Πασσάς, Θανάσης Ζέρβας, Μαρκέλλα Γεωργαλά, Φένια Μάγιου, Αντ. Δημητροκάλης κ. ά.
Παραστάσεις 4 και 5 Οκτωβρίου στο Θέατρο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών.
Αναμφισβήτητα ήταν η πιο πολυσυζητημένη θεατρική παράσταση του καλοκαιριού! Η «Μήδεια» του Ανατόλι Βασίλιεφ όταν παίχτηκε στην Επίδαυρο ξεσήκωσε πολλές αντιδράσεις. Το κοινό στην πλειονότητά του την αποδοκίμασε με πολλά και παρατεταμένα γιουχαΐσματα σε σχεδόν όλους τους χώρους όπου ανέβηκε... Και το ερώτημα είναι εύλογο: γιατί, άραγε, υπήρξαν τόσες πολλές αρνητικές αντιδράσεις σε ένα κλασικό έργο, το οποίο μάλιστα παρουσιάστηκε από εξαίρετους καλλιτέχνες, όπως η Λυδία Κονιόρδου, έχοντας την προσωπική σφραγίδα του σκηνοθέτη; Την εν λόγω παράσταση είδαμε πριν από λίγες μέρες στο Αττικό Αλσος και πραγματικά μείναμε με το στόμα ανοιχτό. Η γνώριμη τραγωδία του Ευριπίδη (η οποία έχει ανεβεί στη χώρα μας από ιερά τέρατα του ελληνικού θεάτρου με σεβασμό στο αρχαίο κείμενο και στο νόημά του) είχε «πειραχτεί» κατά τέτοιο τρόπο από τον Βασίλιεφ που έβγαζε... γέλιο! Από πού να αρχίσουμε και πού να τελειώσουμε...Κατ’ αρχάς, όλοι οι ηθοποιοί μιλούσαν με έναν περίεργο τρόπο που «έσπαγε» τις λέξεις και δημιουργούσε σύγχυση στο νόημα του λόγου τους. Κάποιοι άλλοι, όπως ο Νίκος Καραθάνος που υποδύεται τον Αιγέα, είχε μια εκφορά στον λόγο του που έκανε τον θεατή να υποθέτει ότι όλα αυτά τα έλεγε θέλοντας λες να κάνει πλάκα! Αλλά και τα λεγόμενά τους ήταν, αν μη τι άλλο, υπερβολικά, κάνοντας πολλές φορές τον θεατή να λυθεί στα γέλια. Για παράδειγμα, η Λυδία Κονιόρδου στον ρόλο της Μήδειας ακούγεται κάποια στιγμή εκνευρισμένη να λέει τη λέξη «κάθαρμα». Μήπως η μεταφράστρια είχε στον νου της το έργο «Μαρκησία του λιμανιού» του Νίκου Φώσκολου;
Η κυρία Κονιόρδου, που κατά τα άλλα είναι μια ηθοποιός που έχει παίξει κλασικούς ρόλους με μεγάλη επιτυχία, έκανε στη σκηνή ό,τι της είχε υποδείξει ο Ρώσος σκηνοθέτης. Το ίδιο φυσικά και οι υπόλοιποι ηθοποιοί και συντελεστέές της παράστασης. Αλλά κι εμείς τι φταίμε να τη βλέπουμε να κάθεται στη σκηνή σε στάση Βούδα ή να ρίχνει στο κεφάλι της πριονίδια και να κάνει ακροβατικά πάνω σε ένα ξύλινο τραπέζι; Οσο για τις σκηνές που κυνηγάει να δείρει τον Ιάσονα; Δεν το συζητάμε... Τύφλα να ’χει ο Αμερικανός Τζέρι Σπρίνγκερ, στις εκπομπές του οποίου υπάρχουν σκηνές απείρου κάλλους!Η ερμηνεία των παιδιών της Μήδειας ήταν επίσης μία άλλου είδους... τραγωδία. Μαντιλοδεμένα σε στιλ Σπάιντερμαν και... κακοποιημένα από κάθε άποψη, μας έδωσαν την εντύπωση ότι βρίσκονται κυριολεκτικά εκτός τόπου και χρόνου! Το αποκορύφωμα της σκηνοθετικής υστερίας ήταν τη στιγμή που εμφανίστηκαν στη σκηνή τρεις ηθοποιοί οι οποίοι υποδύονταν τον Αγγελο μιλώντας παράλληλα στα ελληνικά, τα γαλλικά και τα αγγλικά. Το απόλυτο κομφούζιο! Στη σκηνή αυτή οι περισσότεροι θεατές δεν άντεξαν και εξέφρασαν την αντίδρασή τους ποικιλοτρόπως. Δεν ήταν λίγοι κι εκείνοι που σε όλη τη διάρκεια της παράστασης αποχωρούσαν λέγοντας διάφορα...Πάντως, η Λυδία Κονιόρδου ως καλλιτεχνική διευθύντρια του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας, που ανέβασε αυτήν την παράσταση, θεωρεί τη «Μήδεια» του Ανατόλι Βασίλιεφ «ένα ηρωικό εγχείρημα» και τον Ρώσο σκηνοθέτη «σπουδαίο δάσκαλο που ανέπτυξε τη δική του σχολή, ερεύνησε επί δεκαετίες τη θεατρική παιδεία διαμορφώνοντας μια νέα θεατρική, ποιητική γλώσσα που φωτίζει με τρόπο αποκαλυπτικό τα αρχαία κείμενα». Αβυσσος η ψυχή του σκηνοθέτη!
Το περασμένο Σαββατοκύριακο οι «Βάτρα-Χ» του Εθνικού Θεάτρου έκλεισαν την περιοδεία τους στο Θέατρο Δάσους της Θεσσαλονίκης. Οι θεατές ήταν λίγοι, λόγω της επίσκεψης του Γιώργου Παπανδρέου στη ΔΕΘ το Σάββατο και του αγώνα ΠΑΟΚ - ΑΕΚ την Κυριακή. Ομως ο λίγος κόσμος αγκάλιασε την προσπάθεια του Δημήτρη Λιγνάδη και των συντελεστών τής παράστασης. Ενα μάθημα, περισσότερο, για το αρχαίο δράμα και τους μηχανισμούς του, μια σπουδή, παρά μια ακόμη ελεύθερη απόδοση με δήθεν εξυπναδούλες, που σκοπό έχουν να «εκσυγχρονίσουν» την αρχαία κωμωδία. Αλλωστε, ο Δ. Λιγνάδης δήλωσε εξαρχής ότι πρόκειται για διασκευή του συγκεκριμένου έργου του Αριστοφάνη.
Από τις πολυσυζητημένες παραστάσεις, που προκάλεσαν τις έντονες αντιδράσεις του κοινού και μάλιστα στην «ιερή» Επίδαυρο, κατάφερα να δω τρεις: τη «Μήδεια» του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας και του Ανατόλι Βασίλιεφ, τους «Βάτρα-Χ» από το Εθνικό Θέατρο και τον «Ορέστη» του Σλόμπονταν Ουνκόφσκι από το ΚΘΒΕ. Και αυτό που μένει συνολικά είναι μια ικανοποίηση. Ικανοποίηση ότι επιτέλους κάτι κινείται. Κάτι καινούργιο πάει να γίνει σ' αυτό το αναθεματισμένο το αρχαίο δράμα. Βλέπουμε καινούργια πράγματα. Διαφορετικά. Αλλες ματιές, άλλες σκέψεις. Ισως να μη συμφωνούμε, αλλά είναι πραγματικά διαφορετικές!
Πρέπει, επιτέλους, να καταλάβουμε ότι το αρχαίο δράμα δεν είναι ιερό. Δεν είναι δικό μας, αλλά παγκόσμιο. Οπως παγκόσμιο είναι και το θέατρο. Ανήκει σε όλους. Οσο ιερό κι αν θεωρούμε εμείς το αρχαίο δράμα, για τον υπόλοιπο κόσμο είναι απλά ένα ακόμη είδος θεάτρου. Σπουδαίο ίσως, αλλά είδος θεάτρου. Ούτε κι εμείς είμαστε υποχρεωμένοι να το 'χουμε στο εικονοστάσι και να του ανάβουμε καντήλια. Είναι καιρός να το αφήσουμε να ανθήσει και πάλι. Και να διδάξει.
Της Βίκυς Χαρισοπούλου, ΤΑ ΝΕΑ: Τρίτη 9 Σεπτεμβρίου 2008
«Ας μη συμμετέχω πια στην Επίδαυρο αν έχει τόσο τουριστική αντιμετώπιση» δηλώνει η Λυδία Κονιόρδου μετά τις αποδοκιμασίες για τη Μήδεια, που πάει Θεσσαλονίκη και Ηρώδειο
«Αν η Επίδαυρος έχει αυτή την τουριστική αντιμετώπιση του αρχαίου δράματος δεν θα με πείραζε καθόλου να τιμωρηθώ και να μη συμμετάσχω ξανά στις καλοκαιρινές ατραξιόν. Προτιμώ να κρατήσω την εμπειρία μου από το Θεσσαλικό Θέατρο, από τις παραστάσεις στα χωράφια, στα χωριά του κάμπου όπου ο διάλογος με τους θεατές είναι ορισμένες φορές ουσιαστικότερος». Με αγανάκτηση αλλά και ψυχραιμία η Λυδία Κονιόρδου- η Μήδεια της πλέον συζητημένης παράστασης του καλοκαιριού- τώρα που κατακάθησε η σκόνη από τις αντιδράσεις, τις κριτικές και τις λοιδορίες που δέχθηκε η παραγωγή του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας επιχείρησε χθες από τη Θεσσαλονίκη- συνεπικουρούμενη από όλο τον θίασο- να δώσει τις απαντήσεις που δεν έδωσε ο απών και χθες σκηνοθέτης Ανατόλι Βασίλιεφ. Η νέα καλλιτεχνική διευθύντρια του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας (25 και πλέον χρόνια μετά τη ρηξικέλευθη και πλέον συζητημένη παράσταση της Ηλέκτρας με το ΔΗΠΕΘΕ Λάρισας) επιμένει: «Ο θεσμός των ΔΗΠΕΘΕ περνά και αυτός- όπως και το θέατρο σε όλες τις μορφές του- τη δική του κρίση στους καιρούς μας. Η παράσταση του Βασίλιεφ ανοίγει έναν διάλογο με αντικείμενο το θέατρο. Τα ΔΗΠΕΘΕ μπορούν να αποτελέσουν ένα είδος φυτωρίου καλλιτεχνικής έκφρασης, έναρξης αυτού του πολυπόθητου διαλόγου». Όχι, η παράσταση δεν άλλαξε μετά τις αντιδράσεις. «Ίσως να κούρασε η διάρκεια, ενδεχομένως και ο τρόπος έκφρασης. Ίσως όχι άδικα. Ο Βασίλιεφ μού έδωσε άλλους κώδικες, μουσικούς, για την έκφραση του λόγου. Ενδεχομένως να μην τον ερμήνευα έτσι αν δεν ήταν αυτή η ανάλυση του σκηνοθέτη...». «Η τραγωδία όμως δεν είναι κτήμα κανενός. Είναι έργο τέχνης και ανήκει σε όλους. Δεν ήρθε ο Βασίλιεφ να δώσει λύση, δίνει όμως τη δική του πρόταση. Πάντα οι ρηξικέλευθες προτάσεις προκαλούσαν αντιδράσεις. Μην ξεχνάμε τους Όρνιθες του Κουν, τους Πέρσες, την Ηλέκτρα του Ροντήρη... Κι εκεί αντιδράσαμε. Κάποτε εξάλλου έκαιγαν και τις μάγισσες στην πυρά, είχαν τους σκλάβους στις γαλέρες... Δεν είναι δυνατόν να νοσταλγούμε ανάλογες καταστάσεις, ούτε να μετατρέπουμε σε ποδοσφαιρικό γήπεδο το θέατρο. Υπάρχει χρόνος για τις αντιδράσεις, στο τέλος, στο χειροκρότημα, στο μη χειροκρότημα, στον διάλογο που θα ανοίξει η όποια πρόταση. Κάποτε εξάλλου πιστεύαμε στο αρχαίο πνεύμα, το αθάνατο, το άσπιλο. Πιστεύαμε πως οι αρχαίοι ναοί ήταν πάλλευκοι, άσπιλοι, μας είπαν όμως πως και εκεί και τότε υπήρχαν χρώματα, σχήματα, σχέδια. Μέσω της παιδείας και μόνο μπορούμε να τα ξεπεράσουμε όλα αυτά. Ζούμε σε μια εποχή ανυπομονησίας, έλλειψης αντοχής και ανοχής στο διαφορετικό...».
Τελικά ο Βασίλιεφ είναι «μύθος», είναι «γκουρού» του θεάτρουκαι ήταν αυτοί οι χαρακτηρισμοί που ίσως έκαναν πιο έντονες τις αντιδράσειςστην πρότασήτου; Ήρθε ο καιρός της επαναδιαπραγμάτευσηςμε τους μύθους γενικότερα;
Οι χαρακτηρισμοί δόθηκαν από τον Τύπο, όχι από μας. Ο Ανατόλι Βασίλιεφ κουβαλά αυτή την τεράστια παράδοση του ρωσικού θεάτρου και των μεγάλων σχολών του. Βέβαια, ο ίδιος δεν αποδέχεται πλέον τις έννοιες του ψυχολογικού θεάτρου αλλά «ιδρύει» τη δική του σχολή- αυτήν της φιλοσοφικής άποψης. Καλό είναι να το χρησιμοποιήσουμε ως παράδειγμα. Με τη βοήθεια του Βασίλιεφ- ή των όποιων άλλων- να διαμορφώσουμε τις δικές μας σχολές, στον δικό μας τόπο. Ο Βασίλιεφ είναι στην Πάτμο. Θα επιστρέψει ίσως- για τις παραστάσεις του Ηρωδείου. Δεν δίνει συνήθως συνεντεύξεις. Προτιμά τον διάλογο των κειμένων...
«Δεν θέλω να ανεβάσω Μήδεια»
«Το πρόβλημα στο ευρωπαϊκό θέατρο εντοπίζεται στην ανάγνωση (προσέγγιση) του αρχαίου δράματος. Το αντικείμενο δεν είναι ο άνθρωπος. Είναι ο μύθος. Ο μύθος δημιούργησε τον άνθρωπο. Όχι ο άνθρωπος τον μύθο.
Νομίζετε ότι ο μύθος ασχολείται αποκλειστικά με τον άνθρωπο;
Λάθος. Ο μύθος ξεφεύγει από την προσέγγιση της ανθρώπινης τραγωδίας. Το ζητούμενο είναι η αναζήτηση των μεθόδων διαλόγου. Αυτό το αέναο παιχνίδι είναι το βασικό πρόβλημα του θεάτρου» είχε πει στα «ΝΕΑ» ο Ανατόλι Βασίλιεφ πριν από έξι χρόνια, όταν ανέβαζε στη Θεσσαλονίκη το «Υλικό Μήδειας» του Χάινερ Μίλερ, προσθέτοντας ότι δεν θέλει ποτέ να ανεβάσει τη «Μήδεια».
«Σπάνια ανεβάζω κείμενα-έργα συγγραφέων με την αρχική μορφή τους. Προτιμώ την επαναδιαπραγμάτευσή τους, το δικό μου ταξίδι, τον δικό μου διάλογο με το κείμενο».
ΙΝFΟ: «Μήδεια» του Ευριπίδη απόψε στο Θέατρο Δάσους της Θεσσαλονίκης. Στις 13 και 14 Σεπτεμβρίου στο Ηρώδειο (21.00, τηλ. 210-3272.000), στις 16/9 στην Ελευσίνα και στις 18/9 στο Θέατρο Πέτρας.
Περίπου 2,5 ώρες περίμεναν τρεις θεατές στο Θέατρο Δάσους, τη Δευτέρα, για να αρπάξουν την ευκαιρία και να διαμαρτυρηθούν υπέρ της ελληνικότητας και της ιερότητας της αρχαίας τραγωδίας. Υπέμειναν όλα τα «διαφορετικά» που παρακολουθούσαν στη «Μήδεια» του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας, από την έναρξη της παράστασης μέχρι την εμφάνιση του αγγελιοφόρου. Και μόλις ξεκίνησε η γαλλική βερσιόν του κειμένου, «δεν άντεξαν άλλο». «Αίσχος», «όχι άλλο» και «καημένη Ελλάδα», πρόλαβαν να φωνάξουν οι τρεις υπερασπιστές του αρχαίου δράματος, πριν οι υπόλοιποι θεατές τούς επιβάλουν με ένα συνολικό και έντονο «σσσσστ!!!» να σωπάσουν.
Οι λίγοι -δυστυχώς- θεατές, που γέμισαν τις μισές κερκίδες του θεάτρου, επιβράβευσαν με το έντονο χειροκρότημά τους και με πολλά «μπράβο» την τρίωρη περίπου προσπάθεια όλων των συντελεστών της παράστασης.
«Μία θεατρική παράσταση είναι σαν ένα έργο τέχνης. Δεν μπορείς να πηγαίνεις με ένα μαχαίρι και να το καταστρέφεις, όπως δεν μπορείς να μετατρέπεις το σκηνικό σε ποδοσφαιρική σκηνή, να κάνεις τους θεατές χούλιγκαν και το έργο ριάλιτι σόου», είπε η γνωστή ηθοποιός και συμπλήρωσε: «Ο καθένας είναι ελεύθερος να εκφράσει την αντίδρασή του με ή χωρίς χειροκρότημα, ενώ υπάρχει και η δυνατότητα της αποχώρησης».
Το ΔΗΠΕΘΕ της Πάτρας παρουσίασε τη «Μήδεια» χθες βράδυ στο Θέατρο Δάσους και η παράσταση επαναλαμβάνεται σήμερα.
Οι ηθοποιοί στήριξαν τον Ανατόλι Βασίλιεφ και εξήγησαν ότι βασίστηκε σε μια ρωσική μετάφραση, μέσα από την οποία τόνισε το στοιχείο της θυσίας των παιδιών κι ανέδειξε το μυθικό υπόβαθρο της Μήδειας μέσα από τον χορό.
Οσο για τις επικρίσεις που δέχτηκε η Λ. Κονιόρδου για το σκηνικό της ταυρομαχίας και τα ρεμπέτικα που ερμηνεύει συνοδευόμενη από τον χορό, η ηθοποιός θύμισε τα λόγια του κ. Κουν ότι «πρέπει να κάνουμε τα κείμενα να φαίνονται σύγχρονα» και συμπλήρωσε ότι «το σύγχρονο δεν έχει σχέση με το καθημερινό, γιατί η ποίηση δεν είναι καθημερινός λόγος αλλά έντεχνος».
Απαντώντας σε όσους υποστηρίζουν ότι η παράσταση του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας δεν σέβεται το αρχαίο κείμενο και τον μύθο της Μήδειας, η Λ. Κονιόρδου τόνισε ότι «οι κολόνες μας δεν είναι άσπρες και άσπιλες και είναι καιρός να ξεκολλήσουμε από τα αδιαπραγμάτευτα του αρχαίου παρελθόντος».
Με τα σημεία της παράστασης που εξόργισαν μερίδα του κοινού στην Επίδαυρο παίχτηκε χθες στο Θέατρο Δάσους της Θεσσαλονίκης η πολυσυζητημένη «Μήδεια» του Ανατόλι Βασίλιεφ από το ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας. «Η αγγελική ρήση, που είχε ενοχλήσει, αφαιρέθηκε αρχικά καθ' υπόδειξιν του σκηνοθέτη γιατί ήθελε να προστατέψει τους ηθοποιούς και την παράσταση. Μετά όμως τη συμπεριλάβαμε ξανά και δεν συναντήσαμε καμία αντίδραση από το κοινό», είπε χθες η καλλιτεχνική διευθύντρια του ΔΗΠΕΘΕ και πρωταγωνίστρια της παράστασης, Λυδία Κονιόρδου. Πρόσθεσε ότι οι αντιδράσεις δεν πρέπει να καταστρέφουν μια παράσταση «γιατί αλλιώς το θέατρο γίνεται γήπεδο και το κοινό χούλιγκαν». Η παράσταση επαναλαμβάνεται και σήμερα.
Φαίνεται πως ό,τι ήταν να γίνει έγινε στην Επίδαυρο. Η «Μήδεια» του Ευριπίδη στην «ανάγνωση» του Ανατόλι Βασίλιεφ με το ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας και τη Λυδία Κονιόρδου στον επώνυμο ρόλο, μετά το γιουχάισμα που έφαγε στην Επίδαυρο και τις δύο βραδιές που παίχτηκε, συνέχισε- μαζεμένη βέβαια στις τρεις από τις τρεισήμισι ώρες που κρατούσε και με ψαλιδισμένα κάποια σημεία που ενόχλησαν ιδιαίτερα- την περιοδεία της αβρόχοις ποσί. Το κοινό παρακολουθεί την παράσταση προσεκτικά και τη χειροκροτεί θερμά. Μόνο που δεν είναι μεγάλο. Ο θόρυβος που προκάλεσε η πρεμιέρα δεν λειτούργησε τελικά ως αρνητική διαφήμιση... Παρασκευή και Σάββατο έφτασε και στην Αττική και έδωσε τις πρώτες παραστάσεις της- στο Θέατρο Βράχων «Μελίνα Μερκούρη», στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Υμηττού. Όπου η έκπληξη ήταν- η Λυδία Κονιόρδου διαβεβαίωνε, πάντως, ότι θα συμβεί αυτό στην Αθήνα- πως η αγγελική ρήση- η σκηνή του... σκανδάλου- εκφωνήθηκε τρίγλωσση από την Αγλαΐα Παππά «συνεπικουρούμενη» από την Αλεξία Καλτσίκη και τον Βασίλη Κουκαλάνι, όπως ακριβώς το ήθελε η σκηνοθεσία χωρίς να υπάρξει καμία αντίδραση ενώ και η μινιατούρα της «Αργώς» που είχε σπάσει αποκαταστάθηκε και χρησιμοποιήθηκε στο τέλος όπως και στην πρεμιέρα. Μόνο που το κοινό ήταν μικρό: γύρω στα 500 άτομα την Παρασκευή, γύρω στα 400 το Σάββατο. Το Σάββατο, όμως, ειδικά, όσοι ήταν παρόντες- και παρέμειναν παρά τη βροχή που είχε προηγηθεί- μιλάνε για εξαιρετική παράσταση που χειροκροτήθηκε αποθεωτικά με πλήθος «μπράβο Λυδία». Οψόμεθα ες Ηρώδειον (13, 14 Σεπτεμβρίου), Ελευσίναν (16) και Πετρούπολιν (18). Και, βέβαια, Τετάρτη, Πέμπτη και Παρασκευή για να δούμε πώς θα υποδεχτεί η Πάτρα το ΔΗΠΕΘΕ της.
Καταχειροκροτήθηκε και από το κοινό της Αθήνας η, κατά Ανατόλι Βασίλιεφ και ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας, «Μήδεια». Την Παρασκευή, στην αθηναϊκή της «πρωτιά» στο Θέατρο Βράχων, η υποδοχή του κοινού ήταν περισσότερο κι από καλή. Το ίδιο είχε συμβεί και στους διάφορους σταθμούς τής μέχρι στιγμής περιοδείας της. Συνεπώς τα «γιούχα» φαίνεται πως εξαντλήθηκαν στην πρεμιέρα της παράστασης, στην Επίδαυρο.
Μετά την αγριότητα του «γιούχα», όλοι οι συντελεστές της «Μήδειας», και η Κονιόρδου φυσικά, έζησαν προχθές τη χαρά του θερμού χειροκροτήματος
Με τόσο μελάνι να έχει χυθεί τις τελευταίες μέρες γύρω από την παράσταση, το κοινό που πήγε στους Βράχους μόνο ανυποψίαστο δεν ήταν. Δίπλα μας, μάλιστα, μια παρέα είχε καταφτάσει από νωρίς εφοδιασμένη με την αποδελτίωση όσων έχουν γραφτεί τις τελευταίες μέρες για την εκδοχή του Βασίλιεφ στη «Μήδεια»! Αντάλλασσαν αποκόμματα, διαβάζοντας με πάθος μέχρι και λίγα δευτερόλεπτα προτού να αρχίσει η παράσταση. Οι υπόλοιποι θεατές, που γέμισαν περίπου τα δύο τρίτα του θεάτρου, προσήλθαν πάντως με φανερή διάθεση να αποκτήσουν τη δική τους, προσωπική άποψη, για την πρόταση του Ρώσου σκηνοθέτη, που πρώτη φορά έπειτα από χρόνια εξώθησε σε τέτοιες ακραίες αντιδράσεις το ευρύ κοινό της Επιδαύρου.Την τρίωρης διάρκειας παράσταση παρακολούθησαν όλοι απνευστί. Δεν ακούστηκε καμία αποδοκιμασία ούτε καταγράφηκε κάποια αποχώρηση, ακόμα και στο κρίσιμο σημείο της τρίγλωσσης αγγελικής ρήσης. Στο τέλος, το χειροκρότημα δικαίωσε τις προσπάθειες των ηθοποιών, οι οποίοι με ανακούφιση και δικαίωση απέλαυσαν, αυτή την φορά, το ενθουσιώδες χειροκρότημα και τις επευφημίες του κοινού. Αυτό το «μπράβο» φαινόταν να το έχουν ανάγκη περισσότερο από ποτέ. Το «παρών» έδωσαν η Μαρία Δαμανάκη και ο δήμαρχος του Υμηττού, Χρήστος Ζούπας.
Ας αποδεχτούμε πως η εκτίμηση ενός καλλιτεχνικού έργου όσο «αντικειμενική» κι αν είναι, δεν θα πάψει ποτέ να παραμένει υποκειμενική· κι ας παραδεχτούμε, ακόμα, ότι ενδεχομένως η κριτική αποτίμηση αλλοιώνεται, κατά το δοκούν, είτε εξαιτίας κακοπιστίας είτε από φιλική μεροληψία.
Παρ΄ όλα αυτά, κανένας σοβαρός καλλιτέχνης δεν μπορεί να είναι ευχαριστημένος με τον διασυρμό που γίνεται εις βάρος της δουλειάς του. Κι όμως, με αφορμή τη «Μήδεια», την πρόσφατη παραγωγή του Ελληνικού Φεστιβάλ και του ΔΗΠΕΘΕ της Πάτρας, θέλησαν να μας πείσουν (ο κ. Βασίλιεφ και η κ. Κονιόρδου) ότι η διαπόμπευση είναι και αυτή επιτυχία! Ακόμα και παράγοντες τού ΔΗΠΕΘΕ- και τινές τοπικοί κονδυλοφόροι- τολμούν να υποστηρίζουν ανενδοίαστα την καινοφανή ετούτη άποψη. Δεν το φέρουν βαρέως, άραγε, ότι γιουχάρεται η παράσταση ή ότι λοιδορούνται οι συντελεστές και οι ηθοποιοί; Σε τέτοια καλλιτεχνική ένδεια, λοιπόν, έχουμε περιέλθει ώστε σοβαροί φορείς και καλλιτέχνες να επιδιώκουν την «αρνητική διαφήμιση»; Και αντί να αποδέχονται ευπρεπώς μιαν αποτυχία τους, επιχαίρουν κιόλας για το αποτέλεσμα καμαρώνοντας σαν το γύφτικο σκεπάρνι.
Αυτό τον στόχο είχε η κ. Κονιόρδου; Να διασυρθεί το ΔΗΠΕΘΕ της πόλης και το σχήμα του; Δεν το πιστεύω. Αντιθέτως, μια καλλιτέχνιδα του επιπέδου της αδικεί κατάφωρα τον εαυτόν της με έναν τέτοιο παραλογισμό και ελπίζω ότι, ενδομύχως, θα ενοχλείται σφόδρα με την τροπή που πήραν τα πράγματα.
Διότι, όντως, επενδύθηκε μόχθος πολύς και ξοδεύτηκαν πάμπολλα χρήματα για αυτήν την υπερπαραγωγή. Θα ήταν λοιπόν αποτέλεσμα νοσηρής εμπνεύσεως αν όλος αυτός ο πακτωλός των χρημάτων είχε επενδυθεί προκειμένου να διασυρθεί το Ελληνικό Φεστιβάλ και το Δημοτικό Θέατρο της Πάτρας.
Κι όμως, με αυτή τη στείρα και αστήρικτη επιχειρηματολογία τους με την οποία προσπαθούν να καλύψουν μια πανθομολογούμενη (από κοινό και κριτικούς) αποτυχία, κάνουν τα πράγματα ακόμα χειρότερα.
Στο κάτω κάτω, δεν καταστρέφεται από ένα ατυχές καλλιτεχνικό αποτέλεσμα το εγνωσμένο κύρος τού ΔΗΠΕΘΕ της Πάτρας. Η μέχρι τώρα πορεία του είναι σημαντική και η παρουσία του, τόσο στην Επίδαυρο όσο και στο Ηρώδειο, αξιοπρεπής.
Ας αφήσουν λοιπόν τις σοφιστείες κατά μέρος κι ας δει η κ. Κονιόρδου την πραγματικότητα ώστε, τελικά, να περισώσει αφενός μεν την οικονομική κατάσταση του φορέα του οποίου ηγείται, και αφετέρου να προασπίσει το αδιαμφισβήτητο καλλιτεχνικό της κύρος.
Ωστόσο, ας μου επιτραπεί να διατυπώσω την αγωνία μου: Πολύ φοβάμαι ότι μετά τις τόσο απαξιωτικές κριτικές, το ποσό το προσδοκώμενο να εισπραχθεί από την περιοδεία (ώστε να καλυφθεί μέρος των τεράστιων εξόδων) αποτελεί, μάλλον, στόχο εντελώς ανέφικτο. Έτσι, το φιλόδοξο εγχείρημα της Μήδειας υπάρχει φόβος, λέω, να γονατίσει οικονομικά το ΔΗΠΕΘΕ της Πάτρας. Άραγε δεν έβλεπε η έμπειρη καλλιτεχνική διευθύντρια την πορεία τής παράστασης και προς τα πού οδηγείτο το πράγμα; Γιατί συμπαρέσυρε ένα ήδη υπερχρεωμένο- και κατά δηλώσεις τηςΔΗΠΕΘΕ σ΄ αυτή την καλλιτεχνική και οικονομική περιπέτεια;
Τέλος πάντων, ελπίζω ότι θα διευκρινίσει όσα ακούγονται για τα οικονομικά, δίνοντας τον απολογισμό στη δημοσιότητα. Ας τελειώσει με το καλό- το εύχομαι- η περιοδεία και θα έρθει κι ο καιρός της απόδοσης των ευθυνών.
Εντέλει, είναι σωτήρια για έναν καλλιτέχνη εκείνη η μέσα φωνή (το ασφαλέστερο κριτήριο, ίσως) που του λέει «προχώρα» ή «μπάστα», «πέταξε» ή «ρίσκαρε»· μια φωνή ανεπηρέαστη από τα χειροκροτήματα, τις κολακείες, τις οικονομικές σκοπιμότητες και τις υπερφίαλες μεγαλομανίες, η οποία ακούγεται, θαρρώ, όχι μπροστά στα φώτα της δημοσιότητας και στις δημόσιες σχέσεις, αλλά όταν υπάρχει νηφάλιος στοχασμός: η απαραίτητη δηλαδή συνθήκη που επιτρέπει στον καλλιτέχνη να ξεπερνάει είτε την έπαρση απ΄ την επιτυχία του, είτε την οδύνη της αποτυχίας του και να βγάζει ασφαλή συμπεράσματα. Ιδιαίτερα, όταν απ΄ αυτόν εξαρτώνται και πολλοί άλλοι.
Εξαρχής δηλώνω ότι δεν είδα την περίφημη παράσταση της «Μήδειας» του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Πάτρας σε σκηνοθεσία Ανατόλι Βασίλιεφ. Εμαθα, φυσικά, για τα πρωτοφανή γιούχα που τη συνόδευσαν στην Επίδαυρο, τα οποία (ίσως επειδή συμμαζεύτηκε χρονικά) δεν επαναλήφθηκαν στα άλλα μέρη που παίχτηκε. Ας κάνουμε την παραδοχή ότι η παράσταση δεν ήταν καλή, ότι πλάτειαζε, ότι ξένισε, ότι η ματιά του σκηνοθέτη δεν πρόσθεσε κάτι, ότι οι δηλώσεις του ήταν ατυχείς, ότι τέλος πάντων ήταν μια αποτυχία. Νομιμοποιούνται οι τόσο ακραίες αποδοκιμασίες κατά τη διάρκειά της;
Μια παράσταση είναι μια σύνθετη δημιουργία. Μπορεί μεν να αποτελεί όραμα ενός προσώπου (σκηνοθέτη), αλλά ζωντανεύει, ενσαρκώνεται από άλλους (ηθοποιούς). Εργαλείο των τελευταίων είναι ο εαυτός τους και, κυρίως, το νευρικό τους σύστημα. Προσωπικά εκτιμώ κάθε άνθρωπο όσο ταλαντούχος κι αν είναι, ο οποίος εκτίθεται κατ αυτόν τον τρόπο πάνω σε μια σκηνή.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση τα γιούχα απευθύνθηκαν σχεδόν αποκλειστικά στους διαμεσολαβητές αυτού του «οράματος», στους ηθοποιούς. Και αυτό, κατά τη γνώμη μου, συνιστά ένα «ανφέρ». Δεν σου αρέσει το θέαμα που βλέπεις; Φύγε. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη αποδοκιμασία από την αποχώρηση. Θες να εκφράσεις την άποψή σου για τη σκηνοθετική σύλληψη; Περίμενε να τελειώσει το έργο και «πες τη» στον σκηνοθέτη όταν υποκλίνεται, κατακρεούργησέ τον στην παρέα σου, στείλε επιστολή... Αλλά το να γιουχάρει κανείς κατ αυτόν τον τρόπο τους ερμηνευτές μιας καλλιτεχνικής σύλληψης (κατά τη διάρκειά της, επεμβαίνοντας έτσι στην ίδια της την εξέλιξη και φορτίζοντάς την αρνητικά), ενώ εκείνο που δεν του αρέσει είναι η ίδια η σύλληψη, είναι άδικο κυρίως για τους ανθρώπους που επένδυσαν τον εαυτό τους και το ταλέντο τους σε αυτήν.
Η Λυδία Κονιόρδου, πρωταγωνίστρια της παράστασης και καλλιτεχνική διευθύντρια του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας, κρίνει τη στάση των θεατών της Επιδαύρου.
«Νομίζω ότι ήταν μια πολύ ζωντανή εμπειρία, με την έννοια ότι το αρχαίο δράμα είναι στην ουσία ο τόπος σύγκρουσης ιδεών».
«Μακάρι το κοινό να είναι αφυπνισμένο όχι μόνο σε παραστάσεις σαν τη δική μας, αλλά και σε άλλες που θίγουν με την απουσία πρότασης», λέει η Λυδία Κονιόρδου
Η Λυδία Κονιόρδου, η πρωταγωνίστρια της πολυσυζητημένης παράστασης του Ανατόλι Βασίλιεφ, θεωρεί θεμιτές τις αντιδράσεις στο κοίλο της Επιδαύρου. Εξάλλου, «ολόκληρη η παράσταση, όπως ακριβώς και το έργο του Ευριπίδη, στηρίζεται στη σύγκρουση ιδεών, στον διάλογο, στον ειρωνικό, τραγικό σαρκασμό και στη σύγκρουση διαφορετικών κόσμων», δηλώνει και εξηγεί:«Στην ακραία πράξη της Μήδειας έγιναν επιλογές ακραίες, που όμως θεωρώ ότι αρμόζουν μέσα στην ίδια την πράξη θυσίας δύο παιδιών. Δεν θα μπορούσε αυτή η πράξη να εκφραστεί σκηνικά με μια νερόβραστη λύση. Βεβαίως, ίσως η λύση κάποιους να ενόχλησε, όπως και το στοιχείο της παγκοσμιοποίησης που εκφράστηκε με τις δύο διαφορετικές γλώσσες... Ζούμε σε μια εποχή μεγάλης σύγκρουσης ιδεών και πεποιθήσεων, σε μια εποχή αλλαγής του πολιτισμού, τα πάντα είναι ρευστά και οι άνθρωποι υποστηρίζουν με πάθος τη μία ή την άλλη άποψη. Είναι απολύτως θεμιτό και στοιχείο ζωής, αφύπνισης των πολιτών. Και μακάρι οι άνθρωποι να είναι αφυπνισμένοι όχι μόνο σε παραστάσεις σαν τη δική μας αλλά και σε άλλες παραστάσεις που θίγουν το κοινό με την απουσία πρότασης». Η ίδια υπεραμύνεται της πρότασης του Ρώσου σκηνοθέτη, που μπορεί να καταπιάστηκε πρώτη φορά με το αρχαίο δράμα, ωστόσο «ήταν πολύ συγκεκριμένη η πρότασή του και την τήρησε από την αρχή μέχρι το τέλος. Στηρίζεται στην άποψή του ότι το θέατρο είναι ένα τελετουργικό, μυστηριακό παιχνίδι και στην περίπτωση της Μήδειας ένα επικίνδυνο παιχνίδι, γιατί ακριβώς υπάρχει ο θάνατος και η καταστροφή. Και στήριξε όλη την παράσταση στα Ταυροκαθάψια. Οι ηθοποιοί υποστηρίξαμε την άποψή του με μια ομοιογένεια που νομίζω ότι σπανίζει σε παραστάσεις».
Κατανοεί ότι η διάρκεια της παράστασης «μπορεί να κούρασε, με τις επαναλήψεις όμως δένει όλο και περισσότερο και μικραίνει. Το Σάββατο στην Επίδαυρο ήταν κατά 20 λεπτά μικρότερη». «Είναι σαφές», καταλήγει η κορυφαία τραγωδός, «ότι το αρχαίο δράμα είναι σε ένα σταυροδρόμι και χρειάζεται να βρούμε δρόμους που να το εκφράζουν στον 21ο αιώνα, χωρίς όμως να προδίδουμε το πνεύμα του, ούτε την ουσία του. Αυτό είναι το ζητούμενο. Στην προκειμένη περίπτωση η παράσταση διέθετε και Χορό και συνύπαρξη λόγου - μέλους - όρχησης, που είναι τα συστατικά του αρχαίου δράματος, και τραγικό μέγεθος και τραγική ειρωνεία. Βεβαίως μπορεί να έχει κανείς αντίρρηση ως προς την απόδοσή τους. Αυτό είναι απολύτως θεμιτό και δημοκρατικά απαραίτητο».
