«Η έλλειψη αγαθών και η φτώχεια έβγαλαν τον χειρότερο εαυτό μας»

• Μια παράσταση για τον Παράδεισο και την Κόλαση που ακολουθεί τις ζωές μας. Οταν ο πολιτισμός μας συναντιέται με τον φόνο, «Το τρελό αίμα» ξεπηδάει για ασήμαντη αφορμή. Αφετηρία τα δράματα του Παντελή Πρεβελάκη.

Ιστορίες από τον παράδεισο και την κόλαση ξετυλίγονται στο «Τρελό αίμα»

Σιωπή και μυστικά. Απαγορεύσεις. Σώματα που φλέγονται. Αμαρτία κι ενοχή. Ακυρωμένες ζωές. Πρόσωπα που ασφυκτιούν μέσα στην κλειστή ζωή μιας οργανωμένης κοινωνίας που καταδυναστεύει τα μέλη της. Ακραίες ερωτικές φαντασιώσεις, αιμομειξίες, φονικά, μοιχοί, αυτόχειρες.

Η «Μαμά» κάνει πρεμιέρα

• «ΣΤΕΓΗ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΩΝ» 

Δύο γυναίκες. Δύο συγγραφείς. Μητέρα και κόρη. Μια σχέση εκρηκτική. Οι σχέσεις, η αυτογνωσία, η απώλεια, οι πληγές και η αγάπη, σε μια παράσταση αδυσώπητα ανθρώπινη

 

Δύο γυναίκες. Δύο συγγραφείς. Μητέρα και κόρη. Μια σχέση εκρηκτική. Οι σχέσεις, η αυτογνωσία, η απώλεια, οι πληγές και η αγάπη, σε μια παράσταση αδυσώπητα ανθρώπινη. Με αφορμή την ιδιαίτερη σχέση που μοιράζονταν οι Μαργαρίτα Καραπάνου και Ρίτα Λυμπεράκη, η Αντζελα Μπρούσκου μας ταξιδεύει στον χρόνο αλλά και μέσα μας, από απόψε (έως τις 4 Δεκεμβρίου), με την παραγωγή "Μαμά - Η ζωή είναι αγρίως απίθανη", στην Κεντρική Σκηνή της "Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών". Τους ρόλους ερμηνεύουν η σκηνοθέτις και η Παρθενόπη Μπουζούρη, οι οποίες υπογράφουν και τη δραματουργία της παράστασης, ενώ η πρωτότυπη μουσική είναι της Μόνικα.

Οι δεσμοί αίματος έχουν πολύ αίμα

• Η σχέση μητέρας - κόρης μέσα από την παράσταση «Μαμά - Η ζωή είναι αγρίως απίθανη» με τις Α. Μπρούσκου και Π. Μπουζούρη
• Του Ηλια Mαγκλινη, Η Καθημερινή, 20/11/2011

«Οικογένειες, σας μισώ!», βροντοφώναζε ο Γάλλος συγγραφέας Αντρέ Ζιντ. Ισως διότι σχεδόν πάντα η φροντίδα, η στοργή, η αγάπη, συνοδεύονται από υποχθόνια σύνδρομα και συμπλέγματα. Η σκηνοθέτις Αντζελα Μπρούσκου το θέτει κάπως αλλιώς: «Είτε το θέλουμε είτε όχι, η οικογένεια στον πυρήνα της χαρακτηρίζεται από κάτι αιμομεικτικό - γι’ αυτό και τα περιέχει όλα: μπορεί να είναι μια σχέση τρυφερή, ερωτική, κανιβαλική, προστατευτική, αδιάφορη - καλύπτει όλη τη γκάμα».
Εχει τους λόγους της που τα λέει όλα αυτά η Αντζελα Μπρούσκου. Από τις 23 Νοεμβρίου έως τις 4 Δεκεμβρίου (εκτός Δευτέρας και Τρίτης) ανεβαίνει στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών η παράσταση «Μαμά - Η ζωή είναι αγρίως απίθανη», σε δική της σκηνοθεσία, με την ίδια και την Παρθενόπη Μπουζούρη. Μια σκηνική σύνθεση βασισμένη στα ημερολόγια της Μαργαρίτας Καραπάνου, που εκδόθηκαν με τον τίτλο «Η ζωή είναι αγρίως απίθανη», μαζί με το τελευταίο της μυθιστόρημα «Μαμά», μέσα απ’ το οποίο απευθυνόταν στη μητέρα της, Μαργαρίτα Λυμπεράκη. Και τα δύο βιβλία κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Ωκεανίδα.

Φινάλε με τσιγάρο - στην Επίδαυρο!

PHOTO GALLERY

Φωτογραφίες από την παράσταση «Αγαμέμνων» με την οποία «έκλεισε» το ελληνικό Φεστιβάλ στην Επίδαυρο

Το Ελληνικό Φεστιβάλ «έκλεισε» στην Επίδαυρο με δυνατές ερμηνείες. Σκανδάλισε κάποιους θεατές η... τζούρα της «Κασσάνδρας».

Με μια παράσταση που ξέφυγε σε αρκετά σημεία από την κλασική σκηνοθεσία της αρχαίας τραγωδίας, μέσα από νεωτερισμούς και συμβολικές προεκτάσεις έκλεισαν το Σάββατο το βράδυ οι εκδηλώσεις του φετινού Φεστιβάλ Επιδαύρου. Σε ένα λιτό σκηνικό, μια μεγάλη εξέδρα, η Αντζελα Μπρούσκου, στην παρθενική της «εμφάνιση» στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου με τον «Αγαμέμνονα» του Αισχύλου, την πρώτη τραγωδία της «Ορέστειας», ξετύλιξε την ιστορία του πορθητή της Τροίας, την επιστροφή του στο Αργος ως θριαμβευτή και τη δολοφονία του από τη γυναίκα του Κλυταιμνήστρα και τον εραστή της Αίγισθο.

Με σύγχρονα κοστούμια, χιουμοριστικό ύφος σε ορισμένες σκηνές και συμβολισμούς, όπως το χορό να γαβγίζει, σαν πιστό σκυλί, την ώρα που υποδέχεται τον βασιλιά - αφέντη του, την Κασσάνδρα να ανάβει τσιγάρο χωρίς να ξεσηκώνει αντιδράσεις, αλλά και να βγάζει την μπλούζα με το σήμα της ειρήνης τη στιγμή που αρχίζει ο κύκλος του αίματος, προσπάθησε να αποδώσει το νόημα της τραγωδίας: πώς δηλαδή η βία που γεννιέται στον πόλεμο εισβάλλει στην οικογένεια.

Αξιόλογες ήταν οι ερμηνείες των Μηνά Χατζησάββα και Αμαλίας Μουτούση, οι οποίοι συναντήθηκαν για πρώτη φορά στη σκηνή και μάλιστα στην Επίδαυρο. Ο Χατζησάββας στο δύσκολο ρόλο του Αγαμέμνονα ακροβατούσε ερμηνευτικά ανάμεσα στο κωμικό και τραγικό στοιχείο, ενώ η Κλυταιμνήστρα - Μουτούση καθήλωσε τους θεατές με τον εξαιρετικό μονόλογό της για το φόνο του συζύγου της από την ίδια και τον Αίγισθο (Μάξιμο Μουμούρη).

Σαν μια ορχήστρα, σαν ένα μπουλούκι που διηγείται ιστορίες και λέει τραγούδια, εν αναμονή του βασιλιά του, ο 14μελής χορός και ο κήρυκας του στρατού των Αχαιών (Κωνσταντίνος Αβαρικιώτης) έκλεψαν την παράσταση με τη δυναμική τους παρουσία. Επέβαλαν ένα πανηγυρικό κλίμα όχι μόνο στην πόλη που διαδραματίζεται η τραγωδία, αλλά και στις εξέδρες του θεάτρου. Το κοινό αντιδρούσε γελώντας ή σιωπώντας σε κάθε παρέμβαση των Αργείων γερόντων.

Η Αντζελα Μπρούσκου και οι συντελεστές της παράστασης καταχειροκροτήθηκαν στο φινάλε από τους περίπου 7.500 συνολικά θεατές του τελευταίου διημέρου των φετινών 54ων Επιδαυρίων. Τον «Αγαμέμνονα» της Αντζελας Μπρούσκου μεταξύ άλλων παρακολούθησαν οι Μιχάλης Λιάπης, Γιώργος Λούκος, Αλέξανδρος Λυκουρέζος, Νόνικα Γαληνέα, Διονύσης Φωτόπουλος, Δάνης Κατρανίδης, Φιλαρέτη Κομνηνού, Σταμάτης Φασουλής, Λευτέρης Βογιατζής, Εριέτα Μουτούση, Γιάννης Μπέζος.

Το τσιγάρο δεν… άναψε φωτιές

Δεκαεννιά χρόνια μετά την πρώτη εμφάνιση τσιγάρου στην Επίδαυρο το κοινό φαίνεται να μη σοκάρεται πια. Στην παράσταση της Αντζελας Μπρούσκου η Κασσάνδρα (Παρθενόπη Μπουζούρη) ανάβει τσιγάρο, την ώρα που προβλέπει το τραγικό της τέλος. «Οχι τσιγάρο στην Επίδαυρο», φωνάζει ένας θεατής, διαμαρτυρόμενος, καθώς θεώρησε απρεπές το άναμμα τσιγάρου στο χώρο του αρχαίου θεάτρου. Ωστόσο, η αντίδραση ήταν μεμονωμένη, με αποτέλεσμα το καλό κλίμα της παράστασης να διατηρηθεί μέχρι το τέλος, χωρίς παρατράγουδα και γιούχα και τη σκηνή με το τσιγάρο να διατηρείται και στην επόμενη παρουσίασή της. Το 1989 η παράσταση «Οιδίπους Τύραννος» του Σοφοκλή σε σκηνοθεσία του Γεωργιανού σκηνοθέτη Ρόμπερτ Στούρουα, που είχε ανεβάσει για το θίασο Τζένης Καρέζη - Κώστα Καζάκου, ανάβει φωτιές στην Επίδαυρο. Η Αννα Μακράκη, ως Εξάγγελος, βγάζει από την τσάντα της έναν αναπτήρα και ένα τσιγάρο και αρχίζει να καπνίζει στην ορχήστρα του αρχαίου θεάτρου. Η κίνηση αυτή ξεσήκωσε ολόκληρο το θέατρο, το οποίο μαινόμενο αποδοκίμαζε και γιουχάιζε τη σκηνοθετική παρέμβαση, αλλά και την ίδια την ηθοποιό. Ως αποτέλεσμα, ο Στούρουα αναγκάστηκε να κόψει το εύρημα στην επομένη για την ομαλή λειτουργία της παράστασης.

Υπουργική ικανοποίηση για το Ελληνικό Φεστιβάλ

Ο υπουργός Πολιτισμού κ. Μιχάλης Λιάπης, που παρακολούθησε το Σάββατο την τελευταία παράσταση του Ελληνικού Φεστιβάλ στην Επίδαυρο «Αγαμέμνων», ανέφερε σε δήλωσή του: «Το Ελληνικό Φεστιβάλ ολοκληρώνει ίσως την πιο επιτυχημένη χρονιά στην ιστορία του. Εχοντας παρουσιάσει στο κοινό πολύ σημαντικές παραγωγές, διεθνείς συμπράξεις και παγκόσμιες πρεμιέρες. Απέδειξε ότι έχει εξελιχθεί σε ένα από τα κορυφαία φεστιβάλ της Ευρώπης. Το κοινό ανταποκρίθηκε θερμά σε αυτή την προσπάθεια, η οποία εντάσσεται στην ευρύτερη πολιτική του υπουργείου Πολιτισμού για να κάνουμε τον πολιτισμό αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής όλων των Ελλήνων. Φέτος στις εκδηλώσεις του Φεστιβάλ είχαμε περίπου 220 χιλιάδες θεατές. Δηλαδή είχαμε μια αύξηση 10% σε σχέση με πέρσι. Σε πολλές εκδηλώσεις μάλιστα τα εισιτήρια εξαντλήθηκαν λίγες ώρες μετά την έναρξη προπώλησης. Τα δε έσοδα από τα εισιτήρια έφτασαν τα έξι εκατομμύρια ευρώ. Το άνοιγμα του Φεστιβάλ σε νέου τύπου παραγωγές, σε νέους χώρους, σε πιο νεανικό κοινό, η αναζήτηση νέων ιδεών και τάσεων απέδωσε. Γι’ αυτό το αποτέλεσμα πρέπει να ευχαριστήσω όλους τους ανθρώπους του Φεστιβάλ και κυρίως τον πρόεδρο Γιώργο Λούκο που αποτελεί και την ψυχή του Φεστιβάλ».

Επίδαυρος, της ΧΡΙΣΤΙΝΑΣ ΦΑΡΑΖΗ, Ελεύθερος Τύπος, Δευτέρα, 25-08-2008

Είχαν καταντήσει την αρχαία τραγωδία σαν ταινία με εξωγήινους

Αντζελα Μπρούσκου: Συνέντευξη στην ΙΩΑΝΝΑ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ

Οταν η Άντζελα Μπρούσκου συναντήθηκε πριν από δύο χρόνια για πρώτη φορά στη σκηνή με την αρχαία τραγωδία, δεν διαπραγματεύτηκε κανένα από τα «στερεότυπά» της. Την «πρώτη ύλη» της «Ηλέκτρας» του Σοφοκλή την μετέφερε απενοχοποιημένη σε ένα σύγχρονο θορυβώδες σκυλάδικο.

Η Αντζελα Μπρούσκου πρωτοσυναντήθηκε με το αρχαίο δράμα πριν από δύο χρόνια. Και δεν του φέρθηκε με ψευτοντροπές. Μετέφερε την «Ηλέκτρα» σε σκυλάδικο. Το Ελληνικό Φεστιβάλ τής εμπιστεύθηκε φέτος το κλείσιμο των Επιδαυρίων με «Αγαμέμνονα» του Αισχύλου. Δεν επιζητεί, πάντως, την πρόκληση. Διεκδικεί να στέκεται απέναντι στην αρχαία τραγωδία «καθαρή και αθώα»

Φέτος σκηνοθετεί τον «Αγαμέμνονα», την πρώτη τραγωδία της τριλογίας «Ορέστεια» του Αισχύλου, με τον Μηνά Χατζησάββα στον ομώνυμο ρόλο και την Αμαλία Μουτούση Κλυταιμνήστρα. Η παράσταση-«βάπτισμα του πυρός» της σκηνοθέτιδας στην Επίδαυρο θα ρίξει στις 22 και 23 Αυγούστου την αυλαία των φετινών Επιδαυρίων. Παραδόξως, όμως, δεν διεκδικεί πρωτιά πρωτοτυπίας, ούτε φαίνεται να επιζητεί την πρόκληση που εμπεριείχε ακόμη κι ακουσίως η «Ηλέκτρα». Ωστόσο, ο «Αγαμέμνων» της Μπρούσκου φιλοδοξεί να συνωστίσει πάνω στην αρχαία Ορχήστρα την ελληνική Ιστορία και ψυχή από τον Ομηρο έως σήμερα.

• Γιατί θέλατε να δουλέψετε ειδικά τον «Αγαμέμνονα»;

«Γιατί ο "Αγαμέμνονας" είναι ένα έργο που φέρνει τον άνθρωπο αντιμέτωπο με τον πολιτισμό του από πολλές απόψεις: την πολιτική, την οικονομική, την κοινωνική, την υπαρξιακή».

• Εννοείτε με τον σημερινό πολιτισμό;

«Τον πολιτισμό μας όπως τον βλέπουμε σήμερα. Αλλωστε επαναπροσδιοριζόμαστε ως κοινωνία μέχρι και σήμερα μέσα από την πράξη του φόνου, που είναι κεντρική στη συγκεκριμένη τραγωδία».

• Μεταφέρετε, δηλαδή, με την παράστασή σας την τραγωδία του Αισχύλου στο σήμερα;

«Σαφώς. Με την έννοια ότι παρ' όλους του νόμους που έχουν θεσπιστεί για την απόδοση δικαιοσύνης, η επιθυμία του ανθρώπου για αυτοδικία δεν έχει εκλείψει. Από τις τρομοκρατικές επιθέσεις μέχρι τον εξ αίματος φόνο μέσα στην ίδια οικογένεια, βλέπουμε ότι ο άνθρωπος συνεχίζει να αναλαμβάνει μόνος του την απόδοση αυτού που θεωρεί δικαιοσύνη. Μέσα απ' αυτό το πλαίσιο βλέπω κι εγώ την τραγωδία του Αισχύλου. Μιλώ για ερωτήματα που τίθενται κάθε μέρα ακόμα και σε προσωπικό επίπεδο».

• Παίρνετε θέση υπέρ ή κατά της αυτοδικίας;

Η λευκοφορεμένη Κλυταιμνήστρα - Αμαλία Μουτούση περικυκλωμένη από τον ανδρικό Χορό. Ολη η δράση στον «Αγαμέμνονα» εκτυλίσσεται πάνω σε μια ξύλινη εξέδρα

«Με την παράσταση μόνο ερωτήματα θέτω. Δεν μπορώ να δώσω απαντήσεις ή λύσεις. Δεν είμαι ούτε ο Αρειος Πάγος ούτε πολιτικό πρόσωπο. Στη μορφή όμως του Αγαμέμνονα μπορεί κανείς να αναγνωρίσει τα στοιχεία του Ελληνα κατακτητή, βασιλιά, οραματιστή, θαλασσοπόρου κι άπιστου συζύγου. Είναι πραγματικό σύμβολο».

• Πρόπερσι με την «Ηλέκτρα» δείξατε ότι δεν έχετε στεγανά στον τρόπο που βλέπετε και δουλεύετε την αρχαία τραγωδία. Ο «Αγαμέμνονας» είναι συνέχεια κι εξέλιξη εκείνης της παράστασης;

«Είναι η φυσική εξέλιξή της. Στη διδασκαλία και στα σεμινάριά μου έχω αναπτύξει εδώ και πάρα πολλά χρόνια μια συγκεκριμένη μέθοδο πάνω σ' αυτά τα κείμενα. Δεν είναι, δηλαδή, τυχαία η επιλογή να κάνω τραγωδία. Εχω ασχοληθεί πολύ με το αρχαίο δράμα. Μου δόθηκε από το Φεστιβάλ η δυνατότητα μιας παραγωγής πολύ πιο ολοκληρωμένης απ'την "Ηλέκτρα", με ένα εμπλουτισμένο δυναμικό και πέραν του σχήματός μου, του "Θεάτρου Δωματίου", που επιπλέον προορίζεται για την ανοικτή κλίμακα της Επιδαύρου. Δεν μπορώ να μπω στην ψυχή όλων των ηθοποιών, αλλά πρέπει να εξασφαλίζεται μια νοοτροπία κοινή. Πρέπει να υπάρχει μεταξύ μας ένας κοινός κώδικας».

• Εσείς τον εξασφαλίσατε;

«Πιστεύω ότι καταφέραμε να γίνουμε μια ομάδα. Γιατί η τραγωδία είναι υπέρβαση σωματική. Απαιτεί μεγάλη αντοχή σώματος και ψυχής. Δεν μπορεί να γίνει μόνο με ωραίες σκηνοθετικές ιδέες. Αν δεν "μετακινηθούμε" δεν μπορεί να προκύψει τίποτα. Για το λόγο αυτό ζητώ απ' τους ηθοποιούς διαθεσιμότητα, εμπιστοσύνη, καθημερινή παρουσία. Θέλω να δημιουργείται ένα κλίμα ελευθερίας αλλά και πειθαρχίας. Και να μη χάνουν οι ηθοποιοί το χιούμορ τους με μια σοβαροφάνεια».

• Εννοείτε τη σοβαροφάνεια με την οποία έχει συνδεθεί η τραγωδία;

«Θέλω να την πετάξω, να την πατάξω! Η σοβαροφάνεια δεν είναι κάτι που μας βοηθά, γιατί είναι κάτι ψεύτικο. Στηρίζεται σε μια παράδοση θεάτρου που θεωρώ ότι στέκεται εμπόδιο για την εξέλιξη της θεατρικής πράξης. Πρέπει να ξεκινά κανείς καθαρός και αθώος. Είναι γνωστό ότι υπάρχει ένα συγκεκριμένο "ιερατείο", το οποίο επιμένει να υπερασπίζεται για ίδιον συμφέρον ένα νεκρό θέατρο, ένα θέατρο χωρίς ζωή. Καθένας έχει το δικαίωμα να αποτύχει σε μια παράσταση, αλλά μόνο με το ρίσκο θα κομίσει το νέο. Το να επαναλαμβάνονται τόσα χρόνια παραστάσεις παλαιωμένες με το δικαιολογητικό ότι η τραγωδία δεν σηκώνει τον πειραματισμό είναι κάτι που δυστυχώς δεν αφήνει να εξελιχθούν τα πράγματα. Πραγματικά, θα ήθελα να ρωτήσω αυτούς τους ανθρώπους, τους "ιερείς" του αρχαίου δράματος: "σήμερα πού βρίσκουμε τη συνέχειά μας από την τραγωδία;". Γιατί σίγουρα δεν τη βρίσκουμε ούτε στις χλαμύδες ούτε στον στόμφο ούτε στο μεγαλείο. Γιατί με τόσο στόμφο και χλαμύδα είναι σαν να βλέπουμε ταινία επιστημονικής φαντασίας με εξωγήινους».

• Η σκηνοθετική ιδέα που υποστηρίζει παραστασιακά τη μεταφορά του «Αγαμέμνονα» στο σήμερα ποια είναι; Τι θα δούμε, δηλαδή, να συμβαίνει επί σκηνής;

Η Κλυταιμνήστρα - Αμαλία Μουτούση στον «κλοιό» του Αίγισθου - Μάξιμου Μουμούρη, υπό το βλέμμα του Χορού αλλά και της σκηνοθέτιδας Αντζελας Μπρούσκου

«Ο δικός μας "Αγαμέμνονας" έχει επηρεαστεί πολύ από την ελληνική πραγματικότητα. Εχει επηρεαστεί από τον ψυχισμό μας, την Ιστορία μας, από τον τρόπο που αφηγούμαστε τις ιστορίες απ' τον Ομηρο ώς σήμερα, από το πώς λέμε τα τραγούδια μας στο καφενείο και στις πλατείες, από τον ενθουσιασμό που έχουμε ως φυλή -αλλά και το αντίθετο. Εχει επηρεαστεί από τον τρόπο που εύκολα απογοητευόμαστε, αλλά συγχρόνως είμαστε πάντα έτοιμοι και στις επάλξεις. Η παράσταση έχει επηρεαστεί από τις εθνικές επετείους μας, από την ομοψυχία που συνήθως έχουμε στο ποδόσφαιρο αλλά και στη νίκη κάποιου δικού μας ανθρώπου, κάποιου Ελληνα. Και από την ευκολία που "ανεβάζουμε" και "κατεβάζουμε" τους ανθρώπους. Με άλλα λόγια, το ψυχογράφημα της πρόσφατης και σύγχρονης Ελλάδας είναι το έδαφος πάνω στο οποίο κινείται ο δικός μας "Αγαμέμνονας". Θα είναι σαν να ανοίγουν και να ξετυλίγονται εικόνες από την Ιστορία μας, που μετά θα ξανακλείνουν. Δεν τις πετάμε, όμως, στα μούτρα των θεατών σαν να παραδίδουμε μαθήματα».

• Το θέμα του Χορού πώς το αντιμετωπίζετε; Συνήθως είναι και το μεγάλο πρόβλημα των παραστάσεων αρχαίου δράματος.

«Ο Χορός κάποτε αφορούσε την πόλη, τους πολίτες μέσα σε ένα πιο συγκεκριμένο πολιτικό πλαίσιο. Είχε οργανική λειτουργία. Σήμερα επιβάλλεται να επαναπροσδιοριστεί και να βρει τη σχέση του μέσα στο κοινωνικό σύνολο. Ο δικός μας Χορός είναι οργανικά συνδεδεμένος με τη δράση. Ο Χορός είναι η κοινή γνώμη, όπως σήμερα είναι η τηλεόραση, τα περιοδικά, οι εφημερίδες, ο κόσμος που πηγαίνει σε πορείες διαμαρτυρίας, οι φοιτητές, οι γυναίκες, οι συνταξιούχοι που εκφέρουν τη γνώμη τους μέσα από ένα είδος διαμαρτυρίας. Καθένας μπορεί να βγει να πει τη γνώμη του για κάτι που τον αφορά. Αυτό είναι ο Χορός. Σε εμάς εμφανίζεται σαν μια αυτοσχέδια ορχήστρα, η οποία θυμάται τραγούδια που λειτουργούν σαν μια συλλογική μνήμη. Οι ήχοι αυτοί, χωρίς στίχο, δημιουργούν συγκίνηση. Ο Νίκος Βελιώτης έχει συνθέσει ένα είδος εμβατηρίου για την υποδοχή του βασιλιά. Ολα τα δρώμενα εκτυλίσσονται σε μια απλή εξέδρα, που είναι ο χώρος αναμονής. Ο Χορός είναι και η κίνηση και η δράση».

• Χορεύει;

«Οχι. Ποιον αφορά σήμερα η όρχηση στην τραγωδία; Ο χορός στις παραστάσεις αρχαίου δράματος μοιάζει με ένα αποκομμένο αισθητικό γεγονός, που λειτουργεί σαν χοροθέατρο ξεχωριστά από την πρόζα. Δεν είναι μια πραγματικότητα που αφορά τον σύγχρονο θεατή».

• Τα κοστούμια σας ανήκουν σε συγκεκριμένη εποχή;

«Χλαμύδες δεν φοράμε! Ετσι κι αλλιώς προσπαθούμε να μην υπάρχει μόνο μία εποχή, αλλά διαφορετικές στιγμές της Ιστορίας και μια ποικιλία στολών».

• Είναι η πρώτη σας σκηνοθεσία στην Επίδαυρο. Τι αισθήματα σας γεννάει ο χώρος; Σας τρομάζει; Πώς τον αντιμετωπίζετε;

«Την Επίδαυρο δεν τη βλέπω σαν ένα χώρο που με απειλεί. Τη βλέπω απλά σαν το χώρο όπου πρέπει κανείς να κάνει μια άλλου είδους "οικονομία". Χρειάζεται, δηλαδή, μια άλλη δυναμική ώστε να προβληθούν τα στοιχεία που φέρει το έργο. Φυσικά η Επίδαυρος πρωτίστως είναι ένας χώρος ομαδικής συγκίνησης. Είναι κι ένας χώρος μνήμης, ένα μνημείο. Ωστόσο δεν γράφονται πλέον έργα για την Επίδαυρο. Εχει αλλάξει ο πολιτισμός μας. Δεν λύνονται θέματα στην Επίδαυρο».

• Αποφορτίστηκε από τα βάρη του παρελθόντος; Είναι ένας χώρος που μπορεί να υποδεχτεί και σύγχρονο ρεπερτόριο;

«Η Επίδαυρος πρέπει να επαναπροσδιοριστεί μέσα στον σύγχρονο πολιτισμό. Δεν μπορούμε να την αντιμετωπίσουμε με δέος, όταν είμαστε τόσο μέτριοι. Ζούμε στην εποχή της μετριότητας, του νεο-συντηρητισμού, της ανελευθερίας και του ρατσισμού. Θα είχε πολύ μεγάλο ενδιαφέρον όλα αυτά τα θέματα να τα έβλεπε κανείς σε ένα μεγάλο ανοικτό χώρο, όπως είναι η Επίδαυρος. Γιατί η εποχή που διανύουμε είναι η εποχή της συναυλίας. Ολοι συνωστίζονται στα στάδια είτε για τους Ολυμπιακούς Αγώνες είτε για συναυλίες. Εκλείπει το καλλιτεχνικό στοιχείο. Δεν διακυβεύονται πλέον δημόσια σκέψεις, ιδέες, ζητήματα φιλοσοφικά, νόμοι και θρησκείες. Ισως γι' αυτό το λόγο σήμερα το θέατρο μάς αφορά περισσότερο από ποτέ. Είναι ο μόνος πραγματικά ζωντανός χώρος όπου μπορούμε να ξαναβρούμε μια ανθρωπιά, μια συμπόνια, μια κατανόηση, μια ανάταση, μια ευφορία και την επικοινωνία που δεν είναι στεγνή κατανάλωση. Εμείς φταίμε αν το θέατρο χάνει τη δύναμή του». *

ΑΜΑΛΙΑ ΜΟΥΤΟΥΣΗ: Για την Κλυταιμνήστρα ξέχασα ό,τι ήξερα

«Η Κλυταιμνήστρα είναι η... σφαίρα που φεύγει από ένα όπλο που η σκανδάλη του πατήθηκε πριν από δέκα χρόνια». Η Αμαλία Μουτούση συνοψίζει σε μια φράση την ουσία του απαιτητικού ρόλου, που θα υποδυθεί στην Επίδαυρο.

Εχοντας μια «σταθερή», όπως λέει, σχέση με το αρχαίο δράμα, μια σχέση «χωρίς σκαμπανεβάσματα», μετά τη Μήδεια του Ευριπίδη (σκηνοθεσία Μιχαήλ Μαρμαρινού), την Ηλέκτρα του Σοφοκλή (σκηνοθεσία Μ. Μαρμαρινού), την Ηλέκτρα του Αισχύλου στις Χοηφόρους της «Ορέστειας» (σκηνοθεσία Γιάννη Κόκκου) και την Αντιγόνη του Σοφοκλή (σκηνοθεσία Λευτέρη Βογιατζή) σήμερα, πιο ώριμη από άλλοτε, γίνεται η συζυγοκτόνος τραγική ηρωίδα.

• Πώς θα προσδιόριζε, πώς θα περιέγραφε τη σχέση της με το αρχαίο δράμα, και δη την τραγωδία;

«Η γνώση γενικά είναι αυτό που απομένει όταν ξεχνάμε αυτά που έχουμε μάθει», υποστηρίζει. «Εγκαταλείπω συνεχώς τα όπλα μου, θέλοντας να επιστρέψω στην πρώτη μου φορά. Στην πρώτη συγκίνηση, που ένιωσα διαβάζοντας ένα κείμενο τέτοιο και ήθελα να το παίξω χωρίς να ξέρω πώς.Σαν το νεογέννητο μωρό που μόλις το πάρει η μάνα του στην αγκαλιά της θα πάει αμέσως στο βυζί της.

Αφού λοιπόν μπορεί να έμαθα να τρώω με μαχαίρια και με πιρούνια, τώρα προσπαθώ να τα ξεχάσω. Αυτό είναι κάτι που ισχύει και στο θέατρο και στην αρχαία τραγωδία και στην υποκριτική διδασκαλία. Η ενέργεια του νεογέννητου μωρού είναι η ενέργεια του ηθοποιού».

---

Info: Ο «Αγαμέμνων» του Αισχύλου ανεβαίνει στις 22 και 23 Αυγούστου σε μετάφραση Νικολέττας Φριντζήλα, με σκηνικά Γκάι Στεφάνου, κοστούμια Αντζελας Μπρούσκου και φωτισμούς Λευτέρη Παυλόπουλου. Την κίνηση επιμελήθηκαν η Μαρκέλλα Μανωλιάδη και ο Δημήτρης Καμινάρης. Κήρυκας είναι ο Κωσταντίνος Αβαρικιώτης, Κασσάνδρα η Παρθενόπη Μπουζούρη και Αίγισθος ο Μάξιμος Μουμούρης.

Ελευθεροτυπία, 2 - 02/08/2008

Μύρισε καρπούζι η Επίδαυρος!

ΠΗΓΑΜΕ ΣΤΟΝ «ΑΓΑΜΕΜΝΟΝΑ».

ΤΑ ΝΕΑ, 25/08/2008. Αποστολή: Γιώργος Δ. Κ. Σαρηγιάννης

Το 54ο Φεστιβάλ Επιδαύρου έκλεισε με ένα «Θέατρο Δωματίου» και τον «Αγαμέμνονα» του Αισχύλου που θεωρήθηκε από ένα μέρος του κοινού η πιο ολοκληρωμένη νέα φετινή πρόταση στην ερμηνεία του αρχαίου δράματος. Ένα απλό πατάρι, με πασσαλάκια και «περισχοίνηση» που λένε και οι αρχαιολόγοι, το οποίο διακριτικά προεκτεινόταν προς το κέντρο της γυμνής ορχήστρας με έναν «διάδρομο», ήταν ο άκρως λιτός σκηνικός χώρος του Γκάυ Στεφάνου που δέχτηκε τον «Αγαμέμνονα» του Αισχύλου, του «Θεάτρου Δωματίου» και της σκηνοθέτριας Άντζελας Μπρούσκου. Την παράσταση η οποία έκλεισε, με περίπου 3.000 θεατές στην πρεμιέρα της, το φετινό, «αλλιώτικο» Φεστιβάλ Επιδαύρου.

Ο θίασος εισήλθε, χάραξε με τα πόδια στο χώμα ένα «Καλώς ήλθε» και μεταβλήθηκε στον Φύλακα που αναγγέλλει πως η Τροία έπεσε βλέποντας τη φρυκτωρία- σημάδι η οποία άναψε στο Αραχναίο με την Αμαλία Μουτούση να ανοίγει και να απλώνει στην ορχήστρα έναν τεράστιο γαλάζιο «χάρτη» της Ελλάδας.

Οι άντρες του θιάσου θα επανέλθουν, ως Χορός πια- με τραγιάσκες, κοστούμια σε αποχρώσεις του γκρίζου, κάτι σαν σύγχρονοί μας μεροκαματιάρηδες-, με όργανα στο χέρι και πτυσσόμενα καρεκλάκια που τα ακουμπούν και κάθονται στην ορχήστρα. Λόγος ομαδικός βασικά, πεντακάθαρος, διδαγμένος από τον Ανρί Κεργκομάρ και ο Κήρυκας- Κωνσταντίνος Αβαρικιώτης, με λευκή φουστανέλα, στεφάνι ελιάς στο κεφάλι και σελάχι στη μέση με όπλα περασμένα- μια «μυρουδιά» 1821-, φέρνει το μήνυμα της νίκης των Ελλήνων και της επικείμενης επιστροφής του Αγαμέμνονα: ένα πανηγύρι. Θα χορέψουν τσάμικο και θα τον φιλέψουν για το καλό νέο με ένα μεγάλο καρπούζι που αργότερα θα το σπάσουν και θα το φάνε: η Επίδαυρος μοσκοβόλησε καρπούζι και Ελλάδα.

ΙΝFΟ

Ο «Αγαμέμνων» θα παιχτεί στις 10 Σεπτεμβρίου, στις 20.30, στην Ελευσίνα (Παλαιό Ελαιουργείο, τηλ. 210-5562.526, 210-5537.304, 210-5561.246).

Η Κλυταιμνήστρα - Αμαλία Μουτούση, με λευκή ντε πιες τουαλέτα και την κυανή ταινία- διάσημο της εξουσίας διαγώνια περασμένη στο στέρνο, ακούει τα νέα αγέρωχη και υπεροπτική, με τόνους ειρωνικούς ώσπου φτάνει ο Αγαμέμνων.

Με στολή προς του πτεράρχου ο Μηνάς Χατζησάββας, με μπότες λευκές και στήθος γυμνό στο οποίο κρεμόντουσαν εξωτικά χαϊμαλιά, διέσχισε την ορχήστρα πατώντας στα πουκάμισα και τα γιλέκα των μελών του Χορού που μεταμορφώθηκαν σε σκυλιά δουλικότατα, τα οποία γρύλιζαν απειλητικά όμως προς την Κασσάνδρα- Παρθενόπη Μπουζούρη, τυλιγμένη στα μαύρα κρέπια τα οποία από κά τω έκρυβαν φόρμα και κόκκινα πάνινα παπούτσια, και με ένα φορητό τρανζίστορ και ένα μπουκάλι εμφιαλωμένο νερό στα χέρια.

Τα στάσιμα θα τα συνοδεύουν μνήμες μουσικές αχνές- «Είμαι της γερακίνας γιος», «Ω, γλυκιά μου πατρίδα» από τον «Ναμπούκο» του Βέρντι, το ΕΑΜικό «Επέσατε θύματα αδέλφια εσείς...», άλλα αντάρτικα...- η μουσική δουλειά του Νίκου Βελιώτη.

Η στιχομυθία Κλυταιμνήστρας- Αγαμέμνονα, μνημείο υποκρισίας και αλαζονείας, δόθηκε ισορροπημένα κωμικά. Ο Αγαμέμνονας θα ανάψει πούρο, θα πιει αλκοόλ από το μεταλλικό φιαλίδιο και θα πατήσει το κόκκινο ύφασμα, που η Κλυταιμνήστρα τραβάει κάτω από το πατάρι- διάδρομο, για να μπει στο παλάτι.

Την προφητεία της Κασσάνδρας- οι φιγούρες Κλυταιμνήστρας, Αγαμέμνονα όταν ήταν εκτός δράσης κυκλοφορούσαν στο βάθος- και αφού η μάντισσα πετάξει τα ρούχα της και εισέλθει επίσης στο παλάτι, θα την ακολουθήσουν οι φόνοι. Τα ομοιώματα των δύο νεκρών- Αγαμέμνονα και Κασσάνδρας - θα εμφανιστούν καλυμμένα με κόκκινα γαρίφαλα πάνω σε εκκύκλημα συνοδευόμενα από τη φόνισσα Κλυταιμνήστρα. Με χέρια και ρούχο ματωμένα και με ένα κόκκινο βελούδο ριγμένο πάνω της, καταρρακωμένη και παραπαίουσα, υπερασπίζεται τα δίκια της για να βουτηχτεί ολόκληρη στο αίμα στο τέλος ενώ ο Αίγισθος- Μάξιμος Μουμούρης θα περάσει στο γυμνό του στήθος την ταινία της εξουσίας.

Η παράσταση χειροκροτήθηκε στο τέλος θερμά και με «μπράβο». Στον παραδοσιακό, φιλικό «Λεωνίδα» του Λυγουριού πολλοί μιλούσαν μετά για την πιο ολοκληρωμένη φετινή πρόταση στην Επίδαυρο χωρίς να λείπουν και οι αρνητές.

Απομονώθηκαν οι «αγανακτισμένοι»

Τα «απόνερα» του γιουχαΐσματος της «Μήδειας» του Ανατόλι Βασίλιεφ έφτασαν και στην πρεμιέρα του «Αγαμέμνονα». «Καλησπέρα» είπε δυνατά και ομαδικά, τρις, ο θίασος με την είσοδό του στο θέατρο. «Πέρα ως πέρα» απάντησε «κεφάτος» θεατής από την άνω ζώνη του κοίλου. Και όλοι σκεφτήκαμε πως η Επίδαυρος πήρε τον κατήφορο προς τον χαβαλέ... Αργότερα, όταν στην ορχήστρα ήταν η Κλυταιμνήστρα- Αμαλία Μουτούση, από το ίδιο σημείο ακούστηκαν ειρωνικά γελάκια ομάδας.

Μόλις ο Χορός άναψε τσιγάρο στην Κασσάνδρα, ένας κύριος από τα πλάγια της κάτω ζώνης- αναμιμνησκόμενος, ίσως, ημερών ενδόξων του 1989 και του τσιγάρου που άναψε η Άννα Μακράκη- Εξάγγελος στον «Οιδίποδα τύραννο» του Ρόμπερτ Στούρουα και που ξεσήκωσε μέρος του κοινού;- ανέκραξε αυστηρά: «Όχι τσιγάρο στην Επίδαυρο!». Και ατακαριστά άλλος από πάνω: «Ξεφτίλα».

Κανένας όμως άλλος δεν τους ακολούθησε. Όταν επίσης η Κασσάνδρα πετάει τα ρούχα της και μένει με τα εσώρουχα ακούστηκε από πάνω ένα «άντε να τελειώνουμε» και ένα «αίσχος» αλλά και πάλι κανέναν δεν παρέσυραν.

Με το που παγώνει η τελευταία σκηνή και πριν τα φώτα σβήσουν ένα στεντόρειο «ουουου», προερχόμενο από το ίδιο σημείο της πάνω ζώνης και συνοδευόμενο από μερικά ασθενέστερα της ίδιας ομάδας, ξέσκισε τον αέρα αλλά με το που έγινε σκοτάδι τα χειροκροτήματα και τα «μπράβο» έσβησαν τα γιουχαΐσματα.

Όλοι, μετά το τέλος της παράστασης, μιλούσαν για καθόλου, πια, αυθόρμητες αντιδράσεις «αγανακτισμένων θεατών» που έμειναν φωνές βοώντων εν τη ερήμω και απομονώθηκαν.

Ενδεικτικό είναι ότι τη δεύτερη βραδιά- περίπου 4.000 θεατές, ανάμεσά τους και ο υπουργός Πολιτισμού Μιχάλης Λιάπης- όλα κύλησαν ήρεμα.

• ΙΝFΟ: Ο «Αγαμέμνων» θα παιχτεί στις 10 Σεπτεμβρίου, στις 20.30, στην Ελευσίνα (Παλαιό Ελαιουργείο, τηλ. 210-5562.526, 210-5537.304, 210-5561.246).