Θεατρικό γεγονός για κάθε ηλικία

Κυριακή μεσημέρι και χωρίς παιδί ξεκινάς για το Μέγαρο Μουσικής -με θέση κλεισμένη δεκαπέντε μέρες νωρίτερα λόγω sold out- για την παιδική παράσταση «Ο γύρος του κόσμου σε 80 μέρες» του Ιουλίου Βερν. Και ‘κεί που συγκεντρώνεις θάρρος και ανοχή προκειμένου να αντιμετωπίσεις τον θόρυβο που θα κάνουν τα πιτσιρίκια σ’ ένα θέαμα μεγάλης διάρκειας, η συνθήκη μεταβάλλεται. Δεν είναι ότι γρήγορα γίνεσαι κι εσύ παιδί, αλλά ότι συγχρόνως γίνεσαι θεατής μιας παράστασης που αφορά και ενηλίκους.

Άρθουρ Μίλερ «Ψηλά από τη γέφυρα»: Από το Λονδίνο στο Μέγαρο Μουσικής

Μία από τις σημαντικότερες θεατρικές παραγωγές της προηγούμενης αλλά και της φετινής χρονιάς στη Μεγάλη Βρετανία, προβάλλει την Πέμπτη 2 Απριλίου, το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, στο πλαίσιο του κύκλου «National Theatre Live», που περιλαμβάνει απευθείας ή μαγνητοσκοπημένες μεταδόσεις από το Εθνικό Θέατρο της Αγγλίας.

Την ερχόμενη Πέμπτη The Audience και Έλεν Μίρεν «έρχονται» στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών

Την επιτυχημένη παράσταση «The Audience» με την Έλεν Μίρεν στο ρόλο της βασίλισσας Ελισάβετ παρουσιάζει το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών την Πέμπτη (Αίθουσα Αλεξάνδρα Τριάντη, ώρα 21:00), σε απευθείας μετάδοση από το Εθνικό Θέατρο του Λονδίνου. Πρόκειται για την έκτη απευθείας μετάδοση της φετινής σεζόν, που προσφέρει το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, σε συνεργασία με τη Βρετανική Πρεσβεία και το Βρετανικό Συμβούλιο. Βασισμένη στο έργο του Πίτερ Μόργκαν, η παράσταση εστιάζει την υπόθεσή του στις εβδομαδιαίες ακροάσεις της βασίλισσας με τους πρωθυπουργούς. Καλύπτει δώδεκα συναντήσεις, από την πρώτη, με την Ελισάβετ αμήχανη ενώπιον του Ουίνστον Τσόρτσιλ ώς τις πρόσφατες με τους Τζον Μέιτζορ και Γκόρντον Μπράουν.  

«Τίμων ο Αθηναίος» στο Μέγαρο Μουσικής απευθείας από το Εθνικό Θέατρο της Βρετανίας

ΣΗΜΕΡΑ Πέμπτη 1η Νοεμβρίου

Πλούσιος, προστάτης των τεχνών, φιγουρατζής οικοδεσπότης, φίλος πλούσιων και ισχυρών, φιλόξενος στους προύχοντες της πόλης, κραυγαλέα σπάταλος και ακραία γενναιόδωρος μέχρι κατάρρευσης, ο «Τίμων ο Αθηναίος» «προσγειώνεται» από τον 17ο αιώνα στον 21ο και σαν ένας άλλος «Βασιλιάς Ληρ» αποκαλύπτει τις σκοτεινές όψεις της ανθρώπινης φύσης και της δύναμης του χρήματος. Ο «Τίμων ο Αθηναίος», μια ιστορία σπατάλης και παρακμής του Ουίλιαμ Σαίξπηρ, είναι η τρίτη απευθείας μετάδοση, για τη φετινή σεζόν, από το Εθνικό Θέατρο της Αγγλίας. 

Μέγαρο Μουσικής Αθηνών: Ανοιγμα στην Αθήνα, την Ελλάδα, τον κόσμο

• Δείτε όλο το πρόγραμμα των εκδηλώσεων

• IΣΜΑ ΤΟΥΛΑΤΟΥ  
• ΤΟ ΒΗΜΑ:  05/07/2011

 Ο Πίτερ Μπρουκ σκηνοθετεί μια μινιμαλιστική θεατρική εκδοχή του «Μαγικού Αυλού» του Μότσαρτ. Η περίφημη Φιλαρμονική Ορχήστρα της Βιέννης εμφανίζεται υπό τη διεύθυνση δύο διάσημων αρχιμουσικών: του Αντόνιο Παπάνο (υπό τον οποίο δίνει, μάλιστα, και μια εκπαιδευτική συναυλία) και του Κρίστιαν Τίλεμαν. Ο διεθνούς φήμης «δικός μας» Λεωνίδας Καβάκος ερμηνεύει όλες τις Σονάτες για βιολί του Μπετόβεν. Η όπερα των Μπρεχτ - Βάιλ «Ανοδος και πτώση της πόλης του Μαχαγκόνι» παρουσιάζεται στο πλαίσιο του πρωτοκόλλου συνεργασίας με το Teatro Real της Μαδρίτης, σε σκηνοθεσία των πολυσυζητημένων Fura dels Baus. Η θρυλική πιανίστρια Μάρτα Αργκεριχ παρουσιάζει ένα πρόγραμμα με τίτλο «Martha Argerich & friends» με τη συμμετοχή κορυφαίων μουσικών όπως ο βιολιστής Γιούρι Μπασμέτ, ο βιολοντσελίστας Μίσα Μάισκι, η πιανίστρα Ντόρα Μπακοπούλου κ. α

Τα παραπάνω, είναι μερικά μόνο από όσα περιλαμβάνει η καλλιτεχνική περίοδος 2011-2012 του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών. Το πλήρες πρόγραμμα παρουσιάστηκε νωρίτερα από τον καλλιτεχνικό διευθυντή του Μεγάρου κ. Νίκο Τσούχλο παρουσία αρκετών εκ των συμμετεχόντων στις εκδηλώσεις, του προέδρου του ΟΜΜΑ κ. Ιωάννη Μάνου, και άλλων ακόμη εκπροσώπων μέσα από τον χώρο του πολιτισμού.

Οπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Τσούχλος η σεζόν 2011-2012 είναι χρονιά εμπέδωσης των αξόνων οι οποίοι χαράχτηκαν πέρισυ. Το πρόγραμμα αναπτύσσεται σε 19 θεματικούς κύκλους κι ενώ η κλασική μουσική κυριαρχεί, όπως είναι φυσικό, περιλαμβάνονται, ωστόσο, και τα υπόλοιπα είδη της μουσικής αλλά και εκδηλώσεις από τον χώρο του θεάτρου, του χορού και των εικαστικών.

Το άνοιγμα στην Αθήνα (μέσω της συνεργασίας με τον Δήμο Αθηναίων, λεπτομέρειες της οποίας θ΄ανακοινωθούν στο μέλλον κι ωστόσο προβλέπει συναυλίες κλασικής μουσικής και άλλες εκδηλώσεις σε συνοικίες), στην Ελλάδα (με εκδηλώσεις σε αρχαία θέατρα) και στον κόσμο (μέσα από τις διεθνείς συνεργασίες) δίνει τον τόνο στο νέο πρόγραμμα.

Εντονη είναι, τέλος, η παρουσία της ελληνικής μουσικής δημιουργίας με συναυλίες βυζαντινής και παραδοσιακής μουσικής, αφιερώματα σε συνθέτες κ. α

Δείτε το πλήρες πρόγραμμα σε pdf

Ο έρωτας τιμά την ποίηση στο Μέγαρο

• Από την Ευρωπαϊκή Θεατρική Ομάδα Λόγου και Τέχνης, στις 21 Μαρτίου, Παγκόσμια Ημέρα της Ποίησης 

• Ηρώ Πογκόη, ΤΟ ΒΗΜΑ:14/03/2011

Ο έρωτας είναι ποίηση. Η ποίηση εξυμνεί τον έρωτα. Ερωτας και ποίηση γίνονται τώρα ένα. Μεταμορφώνονται σε «έρωτα λυσιμελή» σε μία συνάντηση με το θέατρο, τη μουσική και τον ελληνικό λόγο. Στο Μέγαρο Μουσικής, τη Δευτέρα 21 Μαρτίου, με ελεύθερη είσοδο.

Αυτήν ακριβώς την Παγκόσμια Ημέρα της Ποίησης επέλεξε η Ευρωπαϊκή Θεατρική Ομάδα Λόγου και Τέχνης για να παρουσιάσει την εντυπωσιακή μουσικοθεατρική παράσταση, «Ερως ο λυσιμελής». Ενα ειδικό αφιέρωμα στην αρχαία ελληνική ερωτική ποίηση που για άλλη μια φορά αποδεικνύει τις προσπάθειες της σημαντικής θεατρικής ομάδας να προβάλει και να αναδείξει τον ελληνικό λόγο.

Στις 21 Μαρτίου, το ερωτικό στοιχείο θα ταξιδέψει μέσα από στίχους αρχαίων ελλήνων ποιητών όπως εκείνοι το εμπνεύστηκαν από διαφορετικές κάθε φορά καταστάσεις. Η Σαπφώ, ο Αλκμάν, ο Αρχίλοχος, ο Μελέαγρος, ο Κριναγόρας, ο Αλκαίος, ξαναζούν μέσα από σημαντικούς σύγχρονους έλληνες ηθοποιούς καθώς η Ρένα Βενιέρη, ο Γρηγόρης Βαλτινός, ο Βασίλης Οικονόμου και η Ζωή Φυτούση απαγγέλουν τον έρωτα ενώ αυτό το αληθινό και κύριο χαρακτηριστικό του αρχαίου πνεύματος, αναδεικνύεται και με μία επιλογή από την Παλατινή ανθολογία.

Η αφιερωματική παράσταση, σε σκηνοθεσία Βασίλη Οικονόμου, γίνεται ακόμη πιο συναρπαστική όταν ο ερωτικός ποιητικός λόγος εκφράζεται με τη μελωδία, σε άσματα μεγάλων ελλήνων συνθετών: Ο Μάνος Χατζιδάκις, η Ελένη Καραΐνδρου, ο Δημήτρης Παπαδημητρίου, ο Γιάννης Σπανός και άλλοι σπουδαίοι μουσικοί συναντούν με τη σειρά τους τους αρχαίους ποιητές και τους σύγχρονους ηθοποιούς, εκφράζοντας το νοηματικό παράλληλο μέσω της αρμόζουσας δωρικότητας.

Στο πιάνο θα είναι η Ιρίνα Βαλεντίνοβα η οποία έχει και τη μουσική επιμέλεια, τσέλο παίζει η Φρόσω Γλύτσου ενώ ακόμη τραγουδούν, η Λόρνα, ο Γρηγόρης Βαλτινός και η Ζωή Φυτούση.

«Ερως ο λυσιμελής» λοιπόν, τη Δευτέρα 21 Μαρτίου και ώρα 20:00 στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, Αίθουσα Ν. Σκαλκώτας.

• Η είσοδος είναι ελεύθερη

Η όπερα και τα µυστικά της γίνονται παιχνίδι

• Της Εφης Φαλίδα, ΤΑ ΝΕΑ: Δευτέρα 14 Μαρτίου 2011

• Η δύναµη και η οµορφιά του κόσµου του λυρικού θεάτρου µαγεύουν τα παιδιά σε ένα ξεχωριστό µάθηµα στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.

Πρωί Παρασκευής στην Αίθουσα «Τριάντη» του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών. Οπου άρχισε το εκπαιδευτικό πρόγραµµα για µαθητές δηµοτικού και γυµνασίου «Τα µυστικά της Οπερας» µε τη συνεργασία της Σκάλας του Μιλάνου. Καληµέρα! Σε υψηλούς τόνους. Οπερατικούς. Για την ακρίβεια στην ψηλή κολορατούρα της Βασίλισσας της Νύχτας του «Μαγικού Αυλού» του Μότσαρτ. Και τα παιδιά καθηλωµένα στις θέσεις τους από τα «αρπέτζι» της σοπράνο Μάιρας Μηλολιδάκη.

Ο κόσµος του λυρικού θεάτρου, οι πρωταγωνιστές του, οι δηµιουργοί, το επιτελείο των τεχνικών, οι κώδικες της δηµιουργίας της όπερας ήταν το περιεχόµενο αυτής της διαφορετικής ξενάγησης που παρακολούθησαν οι 953 µαθητές των δεκαπέντε πρώτων σχολείων, δηµοτικών και ιδιωτικών που συµµετείχαν στο πρόγραµµα. Στις πρώτες σειρές, «τα µικρά» των πρώτων τάξεων του δηµοτικού, γιατί σε αυτήν την ηλικία οι αισθήσεις απορροφάνε σαν σφουγγάρι τα ερεθίσµατα από το περιβάλλον και τα πιτσιρίκια είχαν πολλά να δουν και να ακούσουν. Οπως για τις χορδές που πάλλονται µέσα στον λάρυγγα, για το «ηχείο» που σχηµατίζουν ο φάρυγγας, ο λαιµός, η περιοχή της µύτης, προκειµένου να βγει η φωνή.

Στις πίσω σειρές και στα θεωρεία του εξώστη «οι µεγάλοι και δύσκολοι» των γυµνασιακών ανησυχιών. Οι δάσκαλοι και οι καθηγητές ήταν σκορπισµένοι ανάµεσά τους για να ελέγχουν την ενέργεια του νεανικού κοινού. Το οποίο αντιδρούσε ανάλογα µε τις διακυµάνσεις της ξενάγησης στον κόσµο της όπερας.

Οι τεχνικές επεξηγήσεις των µουσικών παιδαγωγών Αλεξάνδρας Στρατηγοπούλου και Λήδας Μασούρα για τους µουσικούς της ορχήστρας που φοράνε µαύρα για να χάνονται στο σκοτάδι, για τα κοστούµια που πρέπει να είναι εντυπωσιακά αλλά και άνετα για να µην ταλαιπωρούν το σώµα των καλλιτεχνών, για τους φωτιστές που γεµίζουν τη σκηνή µε µπλε, µοβ, πράσινα φώτα για να αποδώσουν τη νύχτα, την αυγή ή ένα δάσος κρατούσε το κοινό προσηλωµένο, σχεδόν ασάλευτο. Με προσοχή άκουσαν τις µελωδίες από τον «Ορφέα και Ευρυδίκη» του Βίλιµπαλντ Γκλουκ που ερµήνευσε στο πιάνο ο Τίτος Γουβέλης ή την εισαγωγή της «Μαρίας Στουάρντα» από την ορχήστρα της Σκάλας του Μιλάνου που παρακολούθησαν σε βίντεο.

Αν δεν υπάρχουν ντίβες δεν υπάρχει και όπερα.Τα παιδιά το κατάλαβαν µε τα ηχητικά αποσπάσµατα από άριες της Μαρίας Κάλλας και διαπίστωσαν πως υπάρχουν φωνές σπάνιες και καλλιτέχνιδες µε υποκριτικές ικανότητες. Μεταξύ παιχνιδιού και τεχνικής επεξήγησης, µε προβολές βίντεο, µε διαφάνειες, σκίτσα και νότες στο πιάνο τα µυστικά της όπερας ξετυλίγονταν στα µάτια και τα αυτιά των µικρών και νέων θεατών: τον πρώτο λόγο έχει ο συνθέτης που διαλέγει µια ιστορία, ένα µυθιστόρηµα, ένα παραµύθι, ένα ιστορικό γεγονός και συνθέτει τη µουσική για να την αφηγηθεί. Ο λιµπρετίστας που προσαρµόζει την ιστορία σε λέξεις και σε στίχους που µπορούν να τραγουδηθούν, διαµορφώνοντας τους χαρακτήρες και την πλοκή της ιστορίας. Και στη συνέχεια οι φωνές. Σοπράνο, µέτζο σοπράνο, κοντράλτο για την έκταση των γυναικείων φωνών. Τενόρος, βαρύτονος, µπάσος (βαθύφωνος) το εύρος των ανδρικών φωνών.

Υπήρχαν όµως και «δύσκολα» µονοπάτια σε αυτότο µάθηµα. Οπως τα σύγχρονα ακούσµατα για σόλο φωνή «Sequenza III» του Λουτσιάνο Μπέριο. Και το«Ριγκολέτο: παράφραση κοντσέρτου για πιάνο» του Φραντς Λιστ. Σε αυτό το σηµείο η αίθουσα άρχισε να αυτονοµείται από τα δρώµενα της σκηνής. Τα πιτσιρίκια στις πρώτες σειρές θυµήθηκαν ότι θέλουν να πάνε τουαλέτα.

Το κλίµα όµως άλλαξε γρήγορα. Οταν η Λήδα Μασούρα έδωσε το σύνθηµα να ανέβουν µερικά από τα παιδιά πάνω στη σκηνή, διαµορφωµένη µε το σκηνικό της όπερας «Μαρία Στουάρντα». Είναι η στιγµή της γιορτής στην όπερα «Λουτσία Ντι Λαµερµόρ» του Γκαετάνο Ντονιτσέτι, τότε που οι καλεσµένοι ξαφνιάζονται από την εµφάνιση της σαλεµένης Λουτσία που σκότωσε τον άνδρα που µόλις είχε παντρευτεί. Ετσι τα παιδιά συµµετέχοντας στην άρια «Il dolce suono» που ερµήνευσε η Μάιρα Μηλολιδάκη έµαθαν στην πράξη το µπελκάντο, «τις µεγάλες µελωδικές φράσεις» του ιταλικού ρεπερτορίου.

INFO

«Τα µυστικά της όπερας», προγράµµα για µαθητές, σήµερα, αύριο και µεθαύριο στις 11.00, αίθουσα «Αλεξάνδρα Τριάντη» του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, τηλ. 210-7282.000

• Ενθουσιασµός και αποθεωτικά σφυρίγµατα

Κάθε φορά που τελείωνε µια ενότητα από αυτό το ξεχωριστό µάθηµα, τα παιδιά χειροκροτούσαν. Με ενθουσιασµό και µε σφυρίγµατα γηπεδικού µένους. «Είσαι θεά!», φώναζε µε πάθος ένας συγκεκριµένος γυµνασιόπαις στην αριστερή πτέρυγα της αίθουσας. Τον οποίο µάλιστα ο καθηγητής του µάταια είχε προσπαθήσει να αποδυναµώσει, αποµακρύνοντάς τον από τους κολλητούς και τις κολλητές του. Εκείνος, απτόητος, συνέχιζε να απολαµβάνει την πρώτη του εµπειρία µε την όπερα διά των αποθεωτικών σφυριγµάτων.

Αλλά αυτό δεν θα πρέπει να µας ξενίζει. Και στην εποχή του «ελαφρού» Βέρντι, ακόµα και του «σοβαρού» Βάγκνερ, το κοινό αντιδρούσε µε σφυρίγµατα και ηχηρές αποδοκιµασίες όταν κάτι του φαινόταν απόµακρο ή καινούργιο στα αυτιά του. Και τα παιδιά του πρώτου µαθήµατος για την όπερα εκτέθηκαν σε µια νέα εµπειρία.

Αυλή των θαυμάτων

• Της ΝΑΤΑΛΙ ΧΑΤΖΗΑΝΤΩΝΙΟΥ, Ελευθεροτυπία, Τετάρτη 9 Μαρτίου 2011

Αυστηρότητα και λιτότητα στη σκηνοθετική άποψη. Ελευθερία έκφρασης στους ερμηνευτές. Ενδυματολογικές αντιθέσεις μεταξύ της πολυτελούς, αποτυπωμένης με θερμά χρώματα και υπερβολή αγγλικής αυλής της Ελισάβετ Ι και της φτωχής, σκουρόχρωμης, αξιοπρεπούς καθημερινότητας της βασίλισσας της Σκοτίας. Αλλά, κοινό σκηνικό: μια φυλακή για τις δύο βασίλισσες.

• Ελιζαμπέτα και Μαρία Στουάρντα, αντιμέτωπες. Ελένα Μπελφιόρε και Πατρίτσια Τσόφι

• Για τα 150 χρόνια

Αυτές είναι οι βασικές κατευθυντήριες γραμμές του Πιερ Λουίτζι Πίτσι, σκηνοθέτη, ενδυματολόγου και σκηνογράφου στην παραγωγή της όπερας «Μαρία Στουάρντα» του Γκαετάνο Ντονιτσέτι (1797-1848), με την οποία εγκαινιάζεται η συνεργασία της Σκάλα του Μιλάνου με το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Η πρεμιέρα γίνεται αύριο και ακολουθούν τέσσερις παραστάσεις (12, 14, 16, 18/3), οι οποίες εντάσσονται στους εορτασμούς για τα 150 χρόνια της Ιταλικής Δημοκρατίας.

Εξ ου και η χθεσινή παρουσία στην Αθήνα όλων των συντελεστών, «προεξάρχοντος» του σπουδαίου Ιταλού σκηνοθέτη αλλά και του Αγγλου αρχιμουσικού Ρίτσαρντ Μπόνινγκ, που θα διευθύνει την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών. Ο πρώτος έχει μια φορτισμένη προσωπική συναισθηματική σχέση με τη συγκεκριμένη όπερα του Ντονιτσέτι. Και ο δεύτερος θεωρείται ένας από τους ειδήμονες του μπελκάντο. Και οι δύο συνεργάζονται μ' ένα εξαιρετικό καστ, που προτείνει για το ρόλο της Μαρία Στουάρντα σε εναλλάξ διανομές την Ιταλίδα σοπράνο Πατρίτσια Τσόφι (10,12/3) και τη νεαρή Ρωσίδα Ιρίνα Λούνγκου (14,16,18/3), για το ρόλο της Ελιζαμπέτα τη μέτζο-σοπράνο Ελένα Μπελφιόρε, ως Ρομπέρτο Λέστερ τον τενόρο Φραντσέσκο Ντεμούρο και στους άλλους ρόλους τους Ελένη Βουδουράκη (Αννα Κένεντι), Μίρκο Παλάτσι (Τζόρτζο Τάλμποτ), Σιμόνε Πιατσόλα (λόρδος Γκουλιέλμο Σέσιλ). Συμμετέχει και η Χορωδία της ΕΡΤ υπό τον Δημήτρη Μπουζάνη.

• Από το 1967

Ο Πίτσι, γνωστός του Μεγάρου από τις παραστάσεις του «Ορφέα» του Μοντεβέρντι (1997) και της «Αΐντα» του Βέρντι (2001), πρωτοήρθε σε επαφή με τη «Μαρία Στουάρντα» το 1967, όταν είχε επιμεληθεί το εικαστικό μέρος της ιστορικής παραγωγής που ανέβασε για το Μουσικό Μάιο της Φλωρεντίας ο Τζόρτζο ντε Λούλο, με Μαρία και Ελιζαμπέτα τις Λεϊλά Γκεντζέρ και Σίρλεϊ Βέρετ. Πρώτη φορά σκηνοθέτησε την όπερα πολλά χρόνια μετά, το 2007, για μια παράσταση ανοιχτού χώρου ενταγμένη στο Φεστιβάλ Οπερας του Σφαιριστηρίου στη Ματσεράτα κι ένα χρόνο αργότερα για τη Σκάλα του Μιλάνου.

Γραμμένη το 1834, η όπερα του Ντονιτσέτι είναι σε λιμπρέτο του Τζουζέπε Μπαρντάρι, βασισμένο στην ομώνυμη τραγωδία του Σίλερ. Στρέφεται βέβαια στη συγκρουσιακή σχέση εξουσίας της βασίλισσας της Αγγλίας με τη βασίλισσα της Σκοτίας, που οδήγησε στον αποκεφαλισμό της τελευταίας. «Καθεμία αντιμετωπίζεται με την προσωπικότητα αλλά και τα γυναικεία της πάθη, τα οποία αναζωπυρώνει η παρουσία ανάμεσά τους του εραστή Ρομπέρτο Λέστερ», τονίζει ο Πίτσι. Εχει μελετήσει σε βάθος το ρεπερτόριο του Ντονιτσέτι, που εκτός από «υπέροχη μουσική, έχει εκπληκτικό θεατρικό αισθητήριο». Μέγιστη απόδειξη στη «Μαρία Στουάρντα» είναι η κορύφωση της δράσης με τη συνάντηση Ελισάβετ και Μαρίας -πράγμα που δεν αποτελεί ιστορικό γεγονός.

Το έργο, «αυστηρό και λιτό, ξετυλίγει την πλοκή μόνο μέσω του τραγουδιού». Αναλόγως οφείλει να το αντιμετωπίσει και ο σκηνοθέτης, «αφήνοντας χώρο στο τραγούδι και ελευθερία έκφρασης στους τραγουδιστές, ώστε να αναδεικνύεται η προσωπικότητα καθενός». Γι' αυτό και Τσόφι και Λούνγκου προτείνουν «δύο εντελώς διαφορετικές ερμηνείες του ρόλου της Στουάρντα».

Σκηνογραφικά «η δουλειά μου ήταν», εξήγησε ο Πίτσι, «να φανταστώ την ατμόσφαιρα. Επέλεξα ως κοινό χώρο δράσης μια φυλακή, αφού πράγματι η Στιούαρτ πέρασε 19 από τα 45 χρόνια της ζωής της έγκλειστη. Αλλά και η Ελισάβετ έζησε στη χρυσή "φυλακή" της βασιλικής Αυλής».

Ενδυματολογικά, τα κοστούμια της Ελισάβετ φέρουν μια «βασιλική» υπερβολή και θερμά χρώματα, εν είδει σχολίου για τη «μεγαλομανία της εξουσίας». Αντίθετα, «στον κόσμο της Μαρίας επικρατεί μια φτώχεια γεμάτη αξιοπρέπεια και σχεδόν ανύπαρκτο χρώμα». Στόχος είναι «ήδη από την πρώτη της ενδυματολογική προσέγγιση να δίνεται η αίσθηση του επικείμενου θανάτου της».

• Μπελκάντο

Γνώριμος του Μεγάρου από την παραγωγή της «Τραβιάτα» (2004), ο αρχιμουσικός Ρίτσαρντ Μπόνινγκ αφοσιώθηκε από τη δεκαετία του '60 στους μεγάλους συνθέτες του ιταλικού μπελκάντο. Ξεχωρίζει τον Ντονιτσέτι «για τους μουσικούς θησαυρούς του». Βεβαιώνει ότι το καστ, διαψεύδοντας την εποχή που λέει ότι λιγοστεύουν οι καλοί ερμηνευτές του μπελκάντο, είναι «σπουδαίο». Και, λακωνικός, προτιμά να μιλά για τη μουσική «μόνο πάνω στο πόντιουμ». *

Η Μαρία, βασίλισσα της Σκωτίας, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών

«Μαρία Στουάρντα» στο Μέγαρο σε σκηνοθεσία, σκηνικά και κοστούμια Πιέρ Λουίτζι Πίτσι (φωτ. Μάρκο Μπρέσκια)   (Φωτογραφία:  Μέγαρο Μουσικής Αθηνών )

---

Ένα από τα αριστουργήματα του Γκαετάνο Ντονιτσέτι, η «Μαρία Στουάρντα» κάνει πρεμιέρα την Πέμπτη στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών σε σκηνοθεσία, σκηνικά και κοστούμια του βετεράνου Ιταλού σκηνοθέτη Πιερ Λουίτζι Πίτσι.

Το λυρικό δράμα, σε δύο πράξεις του Ντονιτσέτι, με θέμα τη ζωή της Μαρίας, βασίλισσας της Σκωτίας, και της ισχυρής εξαδέλφης της βασίλισσας, Ελισάβετ Ι, βασίζεται στο ομώνυμο έργο του Φρίντριχ φον Σίλερ (μετάφραση Αντρέα Μαφέι) σε λιμπρέτο του Τζιουζέππε Μπαρντάρι.

Η όπερα, παραγωγή του Λυρικού Θεάτρου της Σκάλας του Μιλάνου του 2008, ανεβαίνει για πέντε παραστάσεις (10, 12, 14, 16 και 18 Μαρτίου) στην Αίθουσα «Αλεξάνδρα Τριάντη», στο πλαίσιο της σειράς «Όπερα στο Μέγαρο Μουσικής».

Στο πόντιουμ της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών θα βρίσκεται ο γνώριμος στο αθηναϊκό κοινό από την «Τραβιάτα» (2004), Ρίτσαρντ Μπόνινγκ.

Τον ομώνυμο ρόλο στις δύο πρώτες παραστάσεις ερμηνεύει η διεθνούς φήμης Ιταλίδα σοπράνο Πατρίτσια Τσόφι, ενώ στις τρεις επόμενες τη «σκυτάλη» θα πάρει η νεαρή Ιρίνα Λούνγκου.

Συμμετέχει η Χορωδία της ΕΡΤ υπό τη διεύθυνση του Δημήτρη Μπουζάνη.

Όπως δήλωσε στη σημερινή συνέντευξη Τύπου ο Πιερ Λουίτζι Πίτσι, ο οποίος συνεργάζεται για τρίτη φορά με το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, η επιλογή του έργου έγινε επειδή είχε μία «καταπληκτική εμπειρία» το 1967, «εποχή, που ζούσαμε την αναγέννηση Ντονιτσέτι στο Maggio Musicale Fiorentino, όπου είχε ανέβει η όπερα με πρωταγωνίστριες την Σίρλεΐ Βερέτ και την Λεϊλά Γκενσέρ».

«Η παλιά αυτή εμπειρία με σημάδεψε και με οδήγησε να προτείνω εκ νέου το έργο στη Σκάλα» ανέφερε ο Ιταλός σκηνοθέτης.

Τι μπορεί να κάνει ένας σκηνοθέτης απέναντι σε ένα έργο τόσο αυστηρό και τόσο λιτό, όπως είναι η Μαρία Στουάρντα; Ο Ιταλός σκηνοθέτης θεωρεί πως πρέπει να το αντιμετωπίσει με αυστηρότητα και λιτότητα και ο ίδιος.

Ο Πιερ Λουίτζι Πίτσι θεωρεί πως πρόκειται για ένα έργο στο οποίο «δεν συμβαίνουν πολλά πράγματα. Είναι ένα έργο για τραγουδιστές, στο οποίο η πλοκή και η δραματική εξέλιξη βασίζεται πάνω στο τραγούδι των τριών πρωταγωνιστών -των δύο βασιλισσών και του Λέστερ- και μέσα από το τραγούδι αυτό πραγματώνεται η ιστορία. Η Μαρία Στουάρντα δεν υπήρξε μόνο βασίλισσα της Σκωτίας, αλλά και μία από τις βασίλισσες του Ντονιτσέτι».

Η Μαρία έγινε βασίλισσα της Σκωτίας όταν ήταν εννέα μηνών και από τα 45 χρόνια που έζησε, τα 19 τα πέρασε κρατούμενη της εξαδέλφης της Ελισάβετ Ι σε κάστρα και σε φέουδα στην Αγγλία.

Ο Σίλερ επινόησε την κορυφαία στιγμή, όπου οι πρωταγωνίστριες έρχονται σε αντιπαράθεση στο δάσος του Φάδερινκγκεϋ, αντιπαράθεση που δεν συνέβη ποτέ στην πραγματικότητα, ενώ για να δώσει μεγαλύτερη ένταση στο δράμα του, πρόσθεσε στους πολιτικούς ανταγωνισμούς των δύο βασιλισσών και έναν ερωτικό, τη διεκδίκηση του Ροδόλφου, κόμη του Λέστερ.

«Σε αυτή την σύγκρουση των δύο πρωταγωνιστριών κάθε μία από τις δύο βασίλισσες φέρει την δική της προσωπικότητα με όλα τα ιδιαίτερα ψυχολογικά χαρακτηριστικά της», τονίζει ο σκηνοθέτης και προσθέτει: «Δεν είναι μόνο βασίλισσες, είναι και γυναίκες με όλα τα πάθη τους, τα οποία θα παρακολουθήσουμε να αναπτύσσονται πάνω στη σκηνή, τα έντονα αυτά συναισθήματα, την επιθυμία και τη φιλοδοξία».

Σε ό,τι αφορά τη χορωδία ενώ στην αρχή -όπως λέει ο Πίτσι- έχει έναν ρόλο «διακοσμητικό», στη συνέχεια καταλήγει να τραγουδά τις πιο συγκινητικές σελίδες του έργου, αναφερόμενος στο τραγούδι του θρήνου στη σκηνή της εκτέλεσης.

Ως σκηνογράφος, ο Πίτσι θεώρησε ότι αποστολή του ήταν να φανταστεί μία ιδιαίτερη ατμόσφαιρα. Γι αυτό, επέλεξε να αποφύγει την εναλλαγή σκηνικών (παλάτι-φυλακή) και να παρουσιάσει έναν κοινό χώρο (χώρο φυλακής), στον οποίο ζουν οι δύο βασίλισσες. Η ιδέα -όπως λέει- ήταν να παρουσιάσει αφενός την πραγματική φυλακή της Μαρίας Στουάρντα και αφετέρου τη χρυσή φυλακή μέσα στο τυπικό της βασιλικής Αυλής της, στο οποίο ζει η βασίλισσα Ελισάβετ.

Τα κοστούμια έχουν την δική τους ιδιαίτερη σημασία στην όπερα καθώς, ο Πίτσι βασίζει σε αυτά τη διαφορά ανάμεσα στους δύο κόσμους των δύο βασιλισσών.

Έτσι, όπως αναφέρει ο ίδιος, «στις σκηνές της Αυλής της Αγγλίας τα κοστούμια είναι φορτωμένα και γεμάτα ζεστά χρώματα με την ενδυματολογική προσέγγιση να στοχεύει να αναδείξει την πολυτέλεια και ενδεχομένως τη μεγαλομανία της εξουσίας της Ελισάβετ. Αντίθετα, στον κόσμο της Μαρίας τα κοστούμια είναι πολύ απλά και λιτά, σχεδόν αυστηρά, όπου το χρώμα σχεδόν δεν υπάρχει και όπου ήδη από την ενδυματολογική προσέγγιση του κόσμου αυτού έχει κανείς την αίσθηση του επικείμενου θανάτου».

Σε ό,τι αφορά τη συνεργασία του με τους υπόλοιπες συντελεστές της όπερας, ο Πίτσι αναφέρει πως συμβουλεύει τους τραγουδιστές να δίνουν πάνω στη σκηνή πολύ ενέργεια και μεγάλη εκφραστικότητα για να πετύχει - όπως λέει- αυτή τη «συνενοχή» και το κοινό πνεύμα που δίνει σε μία παράσταση κάτι το μοναδικό.

«Δεν θέλω να καταπιέζω τις προσωπικότητες των τραγουδιστών, αντιθέτως μ’ αρέσει να τους αφήνω να εκφράζονται ελεύθερα, βεβαίως μέσα στο γενικό πλαίσιο, που καθορίζει ο ρόλος τον οποίο έχουν να παρουσιάσουν. Έτσι, η Πατρίτσια Τσόφι και η Ιρίνα Λούνγκου θα παρουσιάσουν δύο διαφορετικές ερμηνείες της Μαρίας Στουάρντα, κάθε μία με τον δικό της προσωπικό τρόπο», καταλήγει.

Ο Ρίτσαρντ Μπόνινγκ με τη σειρά του τόνισε πως πρόκειται για μία απαιτητική όπερα και πως χαίρεται πολύ που υπάρχουν ακόμα κορυφαίοι ερμηνευτές για να την αποδώσουν.

Με τη Μαρία Στιούαρτ της Σκωτίας και την Ελισάβετ Ι της Αγγλίας επί σκηνής εγκαινιάζεται και η πολιτιστική συνεργασία, που υπέγραψε πρόσφατα το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών με το ιστορικό λυρικό θέατρο, στο πλαίσιο της οποίας προβλέπονται μετακλήσεις πρόσφατων παραγωγών της Σκάλας στην Αίθουσα «Αλεξάνδρα Τριάντη», συμμετοχή του Μεγάρου σε διεθνείς συμπαραγωγές αλλά και υποστήριξη νέων Ελλήνων λυρικών καλλιτεχνών στα πρώτα διεθνή τους βήματα.

Τέλος, σημειώνεται ότι οι παραστάσεις της όπερας τελούν υπό την αιγίδα της Πρεσβείας της Ιταλικής Δημοκρατίας κι εντάσσονται στο πλαίσιο του εορτασμού για τα 150 χρόνια από τη γέννηση της Ιταλικής Δημοκρατίας.