Μπέρτολτ Μπρεχτ | Με τον Μπένγιαμιν σε ένα επιτάφιο σκάκι

Ο Μπέρτολτ Μπρεχτ στο γραφείο του στη Σάντα Μόνικα της Καλιφόρνιας, όπου είχε βρει καταφύγιο από το 1941 ως το 1947

• Της ΕΛΕΝΗΣ ΒΑΡΟΠΟΥΛΟΥ

Σε μια σειρά φωτογραφικά ενσταντανέ από την οδό Σκόβσμποστραντ 8 στο Σβένμποργκ της Δανίας που τράβηξε το καλοκαίρι του 1934 η Μαργκαρέτε Στεφίν – η φιλτάτη «συντρόφισσα», ερωμένη και συνεργάτιδα του Μπρεχτ που μετά τον πρόωρο θάνατό της αυτός την ανακαλούσε στην επιτάφια ποίησή του βαφτίζοντας τον αστρικό Ωρίωνα με το όνομά της – εικονίζονται ο Μπρεχτ και ο Βάλτερ Μπένγιαμιν να παίζουν σκάκι.

Το ντοκουμέντο αυτό, από τα σκληρά, αβέβαια χρόνια της εξορίας, από έναν τόπο όπου ο Μπρεχτ είχε αναλάβει να φυλάει ένα μέρος της προσωπικής βιβλιοθήκης του Μπένγιαμιν και από μια θερινή περίοδο που σήμανε την απαρχή μιας ανά διετία πολύμηνης διαμονής του Μπένγιαμιν στη Δανία (εναλλάξ με τις διαμονές στο Παρίσι και τις εκεί συναντήσεις του με τον Μπρεχτ, συχνά σε έναν φιλικό κύκλο και άλλων πολιτικών φυγάδων όπως ο Κλάους Μαν, ο Ζίγκφριντ Κράκαουερ, η Λότε Λένια και ο Κουρτ Βάιλ, ο Χανς Αϊσλερ, η Ελίζαμπεθ Χάουπτμαν), αποτελεί μια μαρτυρία για τη φιλικότητα και την «ατμόσφαιρα εμπιστοσύνης» που χαρακτήριζαν τις σχέσεις τους.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΕΔΩ: https://www.timesnews.gr/mpertolt-mprecht-me-ton-mpengiamin-se-ena-epitafio-skaki/

«Περίαθλων θέατρο»: «Αντιγόνη» του Μπρεχτ

Την «Αντιγόνη» του Μπρεχτ παρουσιάζει την Κυριακή στο Κηποθέατρο Παπάγου, το «Περίαθλων θέατρο», σε μετάφραση Αλέξη Σολομού, σκηνοθεσία, σκηνικά - κοστούμια Δημήτρη Κορίλη, διδσκαλία χορού Αλέξανδρος Ζαχαρέας. Παίζουν: Δήμητρα Ζέρβα, Στάθης Γράψας, Μαρία Κατσαρού, Δημήτρης Κερεστετζής, Καλλιόπη Ριζοπούλου, Χρίστος Κόκκινος, Αλέξανδρος Ζαχαρέας, Ευθύνης Λιάτος, Μαριλίζα Χρονέα. «Ο Μπρεχτ», σημειώνει ο σκηνοθέτης, «έχοντας νωπές ακόμα τις μνήμες από τον Β' Παγκόσμιο πόλεμο, γράφει την "Αντιγόνη" το 1948, χρησιμοποιώντας τον παγκόσμια γνωστό ελληνικό μύθο για να δείξει πως ο πόλεμος δεν έχει καμιά λογική ή αναγκαιότητα, αλλά πάντοτε χρησιμοποιείται από την εκάστοτε κρατική εξουσία, που τον επιλέγει σαν πολιτική τακτική, επιβάλλοντας στους πολίτες της να τον στηρίξουν και να πληρώσουν το φόρο αίματος».

ΑΓΚΑΛΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΜΠΡΕΧΤ...

Ο Μπρεχτ και τα ηλιέλαια

Ειλικρινώς, αναρωτιέμαι: στην εποχή της ακρίβειας, της φτώχειας και της κρίσης των τροφίμων τι θα μπορούσε να είναι πιο επίκαιρο από τη διαφθορά στο χρηματιστήριο των τροφίμων που ζωντανεύει παραβολικά δεκαετίες πριν στον «Αρτούρο Ούι» ο Μπρεχτ; Τι θα μπορούσε να μας υπενθυμίσει καλύτερα τα οικεία δεινά μας από τα μπρεχτικά τραστ των λαχανικών (καλπάζουν οι τιμές τους στα ελληνικά μανάβικα!) που θέλουν να εισχωρήσουν, να διαφθείρουν το Δημόσιο;

Ο Βασίλης Κανελλόπουλος, σκηνοθέτης video artist, φωτογράφος (ποτέ δεν απουσιάζει σε ό,τι κάνει κάποια από τις τρεις ιδιότητες) σαν να είχε προβλέψει τη χιονοστιβάδα των διατροφικών σκανδάλων ανέβασε στο θέατρο «Σχεδία», με το γνώριμο σκηνικό ιδίωμά του (σωματικότητα, παραβολή, βίντεο, εγκατάσταση), το προφητικό έργο του Μπρεχτ: τα βίντεο κατέχουν σε τέτοιο βαθμό κυρίαρχη θέση μέσα στο σκηνικό γεγονός που θα μπορούσαν να σταθούν αυτόνομα, ενώ η μπρεχτική αποστασιοποίηση γίνεται σπουδή σε διαρκή εφαρμογή.

Η επικαιροποίηση του κειμένου εντείνεται κι από τη μεταμόρφωσή του στο «μεγαλύτερο γκάνγκστερ σόου», το οποίο παρακολουθούμε εμβρόντητοι μαζί με την τηλεπαρουσιάστριά του λεπτό προς λεπτό σε ζωντανή μετάδοση μέσα από κρυφές κάμερες και χωρίς μοντάζ. Ακόμη κι ο Αρτούρο Ούι, που τον υποδύεται η Λένα Μακρή, ορμά στη σκηνή δηλώνοντας με οργή «κανένα κανάλι δεν με παίζει».

Αποχωρώντας απ' την παράσταση που αποτελεί «Πρώτο Σχεδίασμα» (θα ανεβεί το φθινόπωρο σε μια εντελώς νέα μορφή) οι θεατές αντικρίζουν σε μακέτα την πόλη του Ούι φτιαγμένη από τρόφιμα αεροστεγώς συσκευασμένα, τα οποία μέρα με τη μέρα αποσυντίθενται. [ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΜΑΤΙΑ, ΙΩΑΝΝΑ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, 09/06/2008]

«Αρτούρο Ούι-Πρώτο Σχεδίασμα»

Κριτές και κρινόμενοι

Ο Μπρεχτ επιστρέφει. Η παράσταση «Αρτούρο Ούι-Πρώτο Σχεδίασμα» ανεβαίνει στο θέατρο «Σχεδία» σε σκηνοθεσία Βασίλη Κανελλόπουλου με την Ελένη Μακρή στον ομώνυμο ρόλο

«Δεν με ενδιέφερε το στενά πολιτικό, το μπροσουρίστικο και βαρετό. Ηθελα το έργο ζωντανό θέατρο. Αλλωστε είναι τόσο επίκαιρο», λέει ο σκηνοθέτης της παράστασης Βασίλης Κανελλόπουλος.

Μπορεί ένα μέσο ενημέρωσης να αποκαλύψει την αλήθεια; Και ποιος θα ελέγξει τον ελεγκτή; Πόσο δίκαιος είναι ο κριτής και πώς μπορεί ο πολίτης να έχει ρόλο στις αποφάσεις της εξουσίας; Ερωτήματα που θέτει η παράσταση «Αρτούρο Ούι-Πρώτο Σχεδίασμα» η οποία θα παίζεται από μεθαύριο στο θέατρο «Σχεδία», σε σκηνοθεσία Βασίλη Κανελλόπουλου και μετάφραση Μπενέτας Οικονόμου.

Το έργο «Η αποτρέψιμη άνοδος του Αρτούρο Ούι» γράφτηκε από τον Μπ. Μπρεχτ το 1941 στη Φιλανδία και είναι γνωστό ως «Η άνοδος και η πτώση του Αρτούρο Ούι». Παραβολικό και προφητικό, διαδραματίζεται στην Αμερική αλλά θα μπορούσε να συμβαίνει οπουδήποτε αφού ο Μπρεχτ μιλάει ουσιαστικά για την άνοδο του Χίτλερ και του ναζισμού στην Γερμανία καθώς και το ξεκίνημα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.

Ο Ντόξμπορο (Χάικ Κασαρτζιάν), δήμαρχος της πόλης του Σικάγου, είναι μπλεγμένος σ' ένα σκάνδαλο. Κατηγορείται για παράνομες δοσοληψίες που αφορούν το χρηματιστήριο των τροφίμων, συγκεκριμένα στο τραστ των κουνουπιδιών. Ο Αρτούρο Ούι (τον οποίο υποδύεται η Ελένη Μακρή), αρχηγός μιας ομάδας γκάνγκστερ, εκβιάζει το δήμαρχο και, εκμεταλλευόμενος την απουσία θεσμών στην πόλη, ορμά και εύκολα καταλαμβάνει την εξουσία... [Της ΕΦΗΣ ΜΑΡΙΝΟΥ, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, 25/5/2008]

«Αρτούρο Ούι - Πρώτο Σχεδίασμα» από την ομάδα «Σχεδία»

Μπρεχτ «Αρτούρο Ούι»

Μια εφημερίδα, ένα κανάλι αποκαλύπτει την αλήθεια; Η εμπειρία λέει: Ισως ή μερικές φορές. Ποιος τα ελέγχει; Ποια είναι τα κριτήρια της δίκαιης ή άδικης κρίσης; Μπορεί κάποιος να συμμετέχει στη λήψη αποφάσεων χωρίς να έχει εκλεγεί; Πόση συνενοχή πρέπει να έχει κάποιος για να συμμετέχει στα κοινά και να λέγεται πολίτης;

Αυτά τα ερωτήματα οδήγησαν την ομάδα «Σχεδία» να ανεβάσει (28/5-9/6), το μπρεχτικό έργο «Αρτούρο Ούι - Πρώτο Σχεδίασμα», σε σκηνοθεσία Βασίλη Κανελλόπουλου, στο θέατρο «Σχεδία» (Βουτάδων 34, Γκάζι). Σκηνοθεσία: Βασίλης Κανελλόπουλος. Μετάφραση: Μπενέτα Οικονόμου - Βασίλης Κανελλόπουλος. Σκηνικά - κοστούμια: Οδυσσέας Καψάλως. Παίζουν: Ελένη Μακρή, Ντίνος Ποντικόπουλος, Χάικ Κασαρτζιάν, Κώστας Γεραντώνης, Ανδρονίκη Αβδελιώτη, Κωνσταντίνα Μάρα και Τζίνα Αποστολοπούλου.

«Με το έργο», επισημαίνει η ομάδα, «προσπαθούμε να εμβαθύνουμε στο ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος λήψης των αποφάσεων μιας πολιτείας. Ο Μπρεχτ αποκαλύπτει ότι η πολιτεία δεν είναι επιχείρηση, άρα βασικός της στόχος δεν είναι η εξυπηρέτηση των συμφερόντων της και η μεγιστοποίηση του κέρδους. Οταν γίνεται επιχείρηση, τότε το "καλό όνομα" έχει μεγαλύτερη αξία από τους θεσμούς. Τότε οι θεσμοί δεν το ελέγχουν, ούτε συνδράμουν την κοινωνία ενάντια στην όποια αδικία υφίσταται. Οπου δεν υπάρχουν κανόνες ή όπου ατονούν, ισχύει ο νόμος της ζούγκλας, με τους ανθρώπους στο ρόλο του ζώου».