«ΜΑΣΚΑΡΑΤΑ» ΣΕ ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ ΣΤΑΘΗ ΛΙΒΑΘΙΝΟΥ

Παιχνίδι τύχης και μεταμφίεσης

Ο Στάθης Λιβαθινός -είτε το θέλει είτε όχι- έχει ταυτιστεί με δύο πολύ συγκεκριμένα πράγματα: αφ' ενός με τη ρωσική δραματουργία, αφ' ετέρου με τη δουλειά μέσα σε ένα σταθερό πυρήνα. Αυτό το καλοκαίρι επιβεβαιώνει και τις δύο μεγάλες «εμμονές» του. Με τα παιδιά της περίφημης Πειραματικής Σκηνής, που αποτελεί παρελθόν πια για το Εθνικό θέατρο, ανεβάζει απόψε, αύριο και την Παρασκευή στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών τη «Μασκαράτα» του Μιχαήλ Λέρμοντοφ (στην Πειραιώς 260). Και οι τρεις βραδιές είναι προ πολλού sold out.

Με τη Μαρία Ναυπλιώτου κοντοκουρεμένη στο κέντρο και τον Στάθη Λιβαθινό δεξιά, κάτω από μια μάσκα, όλος ο θίασος

Ακόμη κι αν δεν γνωρίζεις το έργο, που γράφτηκε το 1835 και απαγόρευσε η τσαρική λογοκρισία, υποπτεύεσαι ότι ο τίτλος του περιγράφει κατά τον ιδεωδέστερο τρόπο τη σύγχρονη πολιτική κατάστασή μας. Ή όχι; «Οταν γράφτηκε το έργο αν δεν φορούσες μάσκα δεν επιβίωνες», επιβεβαιώνει ο σκηνοθέτης, που θέλει το θεατρικό έργο του αυτόχειρα Λέρμοντοφ (1814-1841) να είναι η ρωσική εκδοχή του Οθέλλου.

Στην αρχικά τρίπρακτη «Μασκαράτα» η λογοκρισία επέβαλε να προστεθεί μια τέταρτη πράξη και εν συνεχεία μια πέμπτη, που ενοχοποιούσε την ηρωίδα (την υποδύεται η Μαρία Ναυπλιώτου) και αθώωνε τον σύζυγο (στον ρόλο ο Δημήτρης Παπανικολάου), ο οποίος παρασυρμένος από παράφορη ζήλια τη δολοφονεί.

«Η "Μασκαράτα" γράφτηκε έχοντας ως πρότυπο τη "Συμφορά απ' το πολύ μυαλό" του Γκριμπογέντοφ και κατ' επέκταση τον "Αμφιτρύονα" του Μολιέρου», υπογραμμίζει ο μόνιμος συνεργάτης του Λιβαθινού, Στρατής Πασχάλης, που για την έμμετρη απόδοση της «Μασκαράτας» βασίστηκε στην «κατά λέξη» προφορική μετάφραση του ρωσικού κειμένου από τον Λιβαθινό.

«Εργο αινιγματικό για το παιχνίδι της τύχης στο στοίχημα με την άβυσσο του πεπρωμένου», καταλήγει ο καλός μεταφραστή, «η "Μασκαράτα" αντικατοπτρίζει τις εμπειρίες του νεαρού Μιχαήλ Λέρμοντοφ όταν σύχναζε στο διαβόητο Μέγαρο Εγκελγκαρντ της Αγίας Πετρούπολης σε χορούς μεταμφιεσμένων μαζί με μέλη της τσαρικής οικογένειας».

Αλλωστε και το έργο σε μια μασκαράτα, ένα μασκέ πάρτι, εκτυλίσσεται, γεγονός που δίνει τη δυνατότητα στον Λιβαθινό και στον συνθέτη Θοδωρή Αμπαζή να έχουν στην παράστασή τους διαρκώς μουσικές, που μάλιστα ερμηνεύονται ζωντανά από μια μικρή, διαρκώς παρούσα, ορχήστρα δωματίου (Διονύσης Βερβιτσιώτης, Γιάννης Μουμούρης, Μίσσα Σμιρνώφ, Τάσος Μισυρλής, Σπύρος Κάκος, Σαμ Μαρλιέρι). «Η μουσική δεν είναι απλώς ένα έξτρα στοιχείο που υπογραμμίζει τα πράγματα. Επεμβαίνει στη δραματουργία», αποκαλύπτει ο Αμπαζής.

Τους πρίγκιπες, χαρτοπαίκτες αλλά και υπηρέτες του έργου ερμηνεύουν οι: Νίκος Καρδώνης, Βασίλης Ανδρέου, Μαρία Κίτσου, Μαρία Σαββίδου, Στέλιος Ιακωβίδης, Καλλιόπη Σίμου, Ιρις Μάρα, Ηλίας Κουνέλας, Δημήτρης Πασσάς, Στρατής Πανούριος και Σοφία Τσινάρη. Πίσω από μια μάσκα συμμετέχει στην παράσταση και ο Στάθης Λιβαθινός. Τα σκηνικά-κοστούμια υπογράφει η Ελένη Μανωλοπούλου και τις χορογραφίες η Σεσίλ Μικρούτσικου.

Η ομάδα της παλιάς καλής Πειραματικής Σκηνής, μετά το Φεστιβάλ Αθηνών, παρ' ότι το κεφάλαιο «Εθνικό Θέατρο» έληξε, δεν θα χαθεί: βάζει πλώρη για δύο νέες παραγωγές (ακόμη δεν έχουν ανακοινωθεί) στο θέατρο «Μεταξουργείο» της Αννας Βαγενά. Συγχρόνως ο Λιβαθινός θα σκηνοθετήσει και στο ΚΘΒΕ τον «Βασιλιά Λιρ» και στο θέατρο της Οδού Κεφαλληνίας την «Επιστροφή της γηραίας κυρίας» του Ντίρενματ, μια παλιά εκκρεμότητά του με την Μπέτυ Αρβανίτη. *

[Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 25/06/2008]

Η «ΜΑΣΚΑΡΑΤΑ» ΣΥΣΤΗΝΕΤΑΙ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΙΝΟ

Πανελλήνια πρώτη για το έργο του Μιχαήλ Λέρμοντοφ σε σκηνοθεσία Στάθη Λιβαθινού

Ενα απαγορευμένο από την τσαρική λογοκρισία δράμα για τη ζήλια, με αδυσώπητη σκιαγράφηση της ρωσικής αριστοκρατίας, το οποίο διασύρει την αστική τάξη. Ενα δαιμονικό κείμενο με προκλητικό περιεχόμενο, που λογοκρίθηκε και απαγορεύθηκε οριστικά από τις θεατρικές σκηνές στις 28 Οκτωβρίου 1836. Τη «Μασκαράτα», το αρτιότερο θεατρικό έργο του Μιχαήλ Λέρμοντοφ, παρουσιάζουν από αύριο στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών σε πανελλήνια πρώτη ο Στάθης Λιβαθινός, καλλιτέχνης με αποδεδειγμένη σχέση με τη ρωσική δραματουργία, και η ομάδα του, ένας αξιόλογος θίασος παλαιών και νέων συνεργατών.

«Η “Μασκαράτα” είναι η ποίηση της ζήλιας, που φανερώνει τη δύναμη του κακού. Οι άνθρωποι χρησιμοποιούν τη μάσκα για να κρύψουν τις άσεμνες γεμάτες κακία και μίσος πράξεις τους. Οταν όμως το προσωπείο πέσει και αποκαλυφθεί το πρόσωπο, φανερώνεται η τρομακτική δύναμη του κακού. Είναι ένα έργο πάθους που γράφτηκε από τον ποιητή του ρεαλιστικού θεάτρου, Μιχαήλ Λέρμοντοφ», αναφέρει ο σκηνοθέτης Στάθης Λιβαθινός.

Ο «ροκ σταρ» Ρώσος ποιητής και λογοτέχνης (1814-1841) συνέγραψε εκτός από ποιητικά αριστουργήματα και πέντε θεατρικά έργα, έμμετρα και πεζά. Ολα αυτοβιογραφικά. Ενα όμως θέλησε ο ίδιος να δει στη σκηνή, τη «Μασκαράτα». Ενα έργο που έγραψε το 1835, σε ηλικία μόλις 21 ετών, παρατηρώντας τις κοσμικές συνήθειες της ρωσικής μπουρζουαζίας όταν σύχναζε στο διαβόητο Μέγαρο Εγκελγκαρντ της Αγίας Πετρούπολης. «Πρόκειται για ένα μεγαλειώδες κείμενο τόσο σε περιεχόμενο όσο και σε μορφή. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που επέλεξα να ανεβάσω τη συγκεκριμένη παράσταση, καθώς δεν υπάρχουν παρόμοια κείμενα στην παράδοση του ελληνικού θεάτρου», τονίζει ο σκηνοθέτης.

Η «Μασκαράτα» ξεδιπλώνεται αρχικά γύρω από ένα τραπέζι. Ευγενείς τζογαδόροι δοκιμάζουν την τύχη τους. Δίπλα σε μια μασκαράτα – πάρτι μεταμφιεσμένων, γυναίκες φορώντας μάσκες διαλέγουν το συνοδό τους. Κεντρικός ήρωας ο κλασικός προικισμένος νέος του Λέρμοντοφ, Αρμπένιν. Αγαπά τη γυναίκα του Νίνα και σαν το δαίμονα ζητάει μέσα από εκείνη τη λύτρωση. Ο κοσμικός όχλος όμως τον εκδικείται. Στη μασκαράτα η γυναίκα του χάνει το βραχιόλι της και οι εχθροί του Αρμπένιν κατορθώνουν μ’ ένα σατανικό τέχνασμα να τον πείσουν πως εκείνη τον απατά. Ο Αρμπένιν τρελαίνεται και τη σκοτώνει, καθώς δεν κατορθώνει να υψωθεί πάνω από τις προκαταλήψεις του κύκλου του. Στην αρχικά τρίπρακτη «Μασκαράτα», η λογοκρισία είχε προσθέσει μια τέταρτη και στη συνέχεια μια πέμπτη πράξη, που ενοχοποιούσε την ηρωίδα και αθώωνε το σύζυγο.

«Μασκαράτα»

 Απόδοση - έμμετρη μετάφραση: Στρατής Πασχάλης
 Σκηνοθεσία: Στάθης Λιβαθινός
Μουσική σύνθεση: Θοδωρής Αμπαζής
Χορογραφία: Σεσίλ Μικρούτσικου
 Παίζουν: Δημήτρης Παπανικολάου, Μαρία Ναυπλιώτου, Νίκος Καρδώνης, Μαρία Κίτσου, Μαρία Σαββίδου, Στέλιος Ιακωβίδης, Βασίλης Ανδρέου, Καλλιόπη Σίμου, Ιρις Μάρα, Ηλίας Κουνέλας, Δημήτρης Πασσάς, Στρατής Πανούριος, Σοφία Τσινάρη
 Πειραιώς 260: Ταύρος (Χώρος Δ)
 Παραστάσεις: 25-27 Ιουνίου στις 21.00, 26 Ιουνίου στις 18.00 και στις 21.00
 Χορηγοί επικοινωνίας: «Ελεύθερος Τύπος» και City 99,5

Δείτε το πρόγραμμα όλων των φεστιβάλ του καλοκαιριού

[ΦΑΡΑΖΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ, Ελεύθερος Τύπος, 24/6/2008]