«Εφυγε» ο καλλιτέχνης του θεάτρου σκιών Γ. Μαμάης

Ο Γ. Μαμάης σε κινητοποίηση των καλλιτεχνών το 2008. Τον Καραγκιόζη, που φαίνεται στη φωτογραφία, τον είχε φτιάξει με αφορμή τη «δίκη» που είχε πραγματοποιηθεί στην πλ. Συντάγματος ενάντια στην ιμπεριαλιστική επέμβαση του ΝΑΤΟ στη Γιουγκοσλαβία

Εφυγε ο καλλιτέχνης του θεάτρου σκιών Γιώργος Μαμάης. Η κηδεία του θα γίνει σήμερα Παρασκευή, στις 11 π.μ., στο νεκροταφείο των Αγίων Αναργύρων.

Ο Γιώργος Μαμάης γεννήθηκε στις 14 Νοέμβρη 1933 στην Αθήνα από οικογένεια προσφύγων. Η ανάγκη τον έσπρωξε από νωρίς στη βιοπάλη, δουλεύοντας ως τσαγκάρης. Το Δεκέμβρη του 1944, στα 11 του χρόνια, τυχαία συναντά τη μεγαλειώδη πορεία του ΕΑΜ, συνεπαίρνεται και την ακολουθά. Την περίοδο της χούντας βοήθησε ιδιαίτερα με τη δημιουργία καλουπιών για εκτύπωση προπαγανδιστικού υλικού ενάντια στη χούντα, συνέβαλλε επίσης στη λειτουργία του παράνομου πολυγράφου του Κόμματος. Γι' αυτή του τη δράση φυλακίστηκε. Η μεγάλη αγάπη της ζωής του ήταν ο Καραγκιόζης, άλλωστε όπως είχε πει και σε συνέντευξή του στον «Ριζοσπάστη»: «Ο Καραγκιόζης είναι ένας διαχρονικός ήρωας που εκφράζει τις αγωνίες του λαού. Ο Χατζατζάρης είναι ο γλείφτης, ο μαρτυριάρης, ο "γιες μεν", που έχει την ψευδαίσθηση ότι γλείφοντας τον αφέντη, τον πρωθυπουργό, το βασιλιά θα περάσει καλά. Στο τέλος τρώνε ξύλο και οι δυο αλλά τουλάχιστον ο Καραγκιόζης έχει το κεφάλι ψηλά γιατί δεν προσκύνησε. Τα μηνύματά του παραμένουν επίκαιρα».

Άθως Δανέλλης και Ηλίας Καρελλάς: Ο Καραγκιόζης εκτός από παρελθόν έχει και μέλλον

[Κακουριώτης Σ., Η ΑΥΓΗ: 09/09/2012]. Έξι απρόσμενες συναντήσεις γύρω από μια κεντρική και πασίγνωστη φιγούρα αναμένουν από αύριο το αθηναϊκό κοινό στο θερινό κινηματοθέατρο Τριανόν της οδού Κοδριγκτώνος. Για μία εβδομάδα πίσω από την οθόνη του κινηματογράφου εγκαθίστανται δύο από τους γνωστότερους καραγκιοζοπαίκτες της νεότερης γενιάς, ο Άθως Δανέλλης και ο Ηλίας Καρελλάς, μαζί με τα σύνεργά τους και τις φιγούρες τους, τον Καραγκιόζη, τα Κολλητήρια και όλο τον θίασο της μακρόχρονης αυτής παράδοσης που έφτασε μέχρις εμάς χωρίς να χάσει τον δυναμισμό της. Δίπλα τους, επτά διαφορετικά μουσικά σχήματα που αντλούν την έμπνευσή τους από τη μουσική παράδοση του βαλκανικού και μεσογειακού χώρου αλλά και τον δυναμισμό τους από τις πιο σύγχρονες και νεανικές αναζητήσεις, οι Μάρθα Φριντζήλα και Kubara Trio, The Burger Project, Εncardia, EleΚtroΒalkana, Kompanίa, Γιάλα και Dorόs. Αποτέλεσμα της συνάντησής τους το πρώτο Karagiozis Music Project, έξι παραστάσεις γεμάτες ήχους του χθες και του σήμερα, με πρωταγωνιστή τον Καραγκιόζη, με ανατρεπτική διάθεση για μουσική, τραγούδι, σάτιρα, αυτοσχεδιασμό και διακωμώδηση όσων τραγικών συμβαίνουν σε όλους μας...

Έτοιμο το Δημοτικό Μουσείο Θεάτρου Σκιών (στη Λευκωσία)

Την ερχόμενη Δευτέρα 31 Οκτωβρίου στις 12 μ.μ., ο Δήμος Λευκωσίας εγκαινιάζει ένα νέο Μουσείο, το πρώτο μουσείο Δορυφόρο του Λεβέντειου Δημοτικού Μουσείου Λευκωσίας - το Δημοτικό Μουσείο Θεάτρου Σκιών, Οικία Ιδαλία. Σκοπός του Δημοτικού Μουσείου Θεάτρου Σκιών δεν είναι μόνο να κλείσει σε βιτρίνες κάποιες φιγούρες αλλά να παρουσιάσει την ιστορία του Θεάτρου Σκιών στην Κύπρο, να προβάλει παλιούς και σύγχρονους καραγκιοζοπαίχτες και κυρίως στο μικρό θεατράκι που διαθέτει να αποτελέσει χώρο παραστάσεων νέων καλλιτεχνών της τέχνης του Καραγκιόζη. Σε αυτό τόσο ο Δήμος Λευκωσίας όσο και το Λεβέντειο Δημοτικό Μουσείο αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία. Παράλληλα με τον χώρο παραστάσεων ένας άλλος χώρος στο Μουσείο αποτελεί εργαστήρι για παιδιά όπως μετά την επίσκεψη τους στο Μουσείο καλούνται να κατασκευάσουν/ να γράψουν σενάριο/ και τέλος να παρουσιάσουν την δική τους παράσταση. Η ανακαίνιση της Οικίας Ιδαλία έγινε μέσα στα πλαίσια των προγραμμάτων του Ενιαίου Ρυθμιστικού Σχεδίου Λευκωσίας- Nicosia Master Plan για την ανάπτυξη και αναζωογόνηση των κάτω γειτονιών της εντός των τειχών πόλης (Ταχτακαλάς –Χρυσαλινιώτισσα). Μέσα στα πλαίσια αυτά η παραδοσιακή οικία στην οδό Αμμοχώστου 53, η οποία φιλοξένησε τον πρόσφυγα καραγκιοζοπαίχτη Ανδρέα Ιδαλία επιλέγηκε να συντηρηθεί και να λειτουργήσει ως το πρώτο Μουσείου Θεάτρου Σκιών στην Κύπρο. Το γεγονός ότι το Ενιαίο Ρυθμιστικό Σχέδιο Λευκωσίας περιέλαβαν στο πρόγραμμα τους την δημιουργία του μοναδικού αυτού μουσείου προβάλλει και την ανάγκη του Δήμου Λευκωσίας να διατηρήσει και να αναβιώσει μια παράδοση πολλών χρόνων με την οποία μεγάλωσαν γενιές Λευκωσιατών. Το έργο χρηματοδοτήθηκε από το UNDP ACT  και USAID και στη συνέχεια με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου ανατέθηκε στο Λεβέντειο Δημοτικό Μουσείο Λευκωσίας η οργάνωση και λειτουργία του. Το Μουσείο Θεάτρου Σκιών - Οικία Ιδαλία αποτελεί έτσι το πρώτο Μουσείο δορυφόρο του Λεβέντειου. Τα εκθέματα προέρχονται από τις συλλογές του Λεβέντειου. Το Λεβέντειο  έχει ήδη βραβευτεί για την πρωτοποριακή μουσειολογική του προσέγγιση με το Ευρωπαϊκό Βραβείο της Χρονιάς το 1991 και στοχεύει να λειτουργήσει το Μουσείο Θεάτρου Σκιών περισσότερο ως χώρο μάθησης/ έκφρασης και δημιουργίας των επισκεπτών. www.kathimerini.com.cy

«Απόψε τρέξατε»

Γρηγοριάδης Κώστας

Το χειμώνα του 1935 σκέφτηκα να τελειοποιήσω τα σύνεργα της αποθέωσης. Εμείς οι Καραγκιοζοπαίχτες λέμε αποθέωση την τελευταία πράξη μιας ηρωικής παράστασης. Ολο το έργο παίζεται με τις φιγούρες του Καραγκιόζη, αλλά το τελευταίο μέρος τελειώνει με ηθοποιούς. Εάν, ας πούμε, παίζουμε τον Διάκο, ο βοηθός ντύνεται Διάκος, ο Καραγκιοζοπαίχτης πασάς και δυο τυχαία παιδάκια το ένα το ντύνουμε Τούρκο στρατιώτη και το άλλο άγγελο που λέει τα ποιήματα στον ήρωα. Εγώ ήθελα όλα τα σύνεργα που μεταχειριζόμαστε σ' αυτήν την πράξη να τα φτιάξω με τέτοιαν τέχνη που να κάνουν μεγάλη εντύπωση.

Ολο το χειμώνα το σπίτι μου είχε γίνει εργαστήριο, κι εγώ, η γυναίκα μου και το παιδί μου κάναμε πολλές φορές ξενύχτια και φτιάναμε φουστανέλες, τσαρούχια, σαλάχια, φέσια, σπαθιά και κουμπούρες όμοια του 1821. Ετοιμάζαμε και γιλέκα, πουκάμισα, φορεσιές με χρυσά όπως φορούνε οι πασάδες και μια σούβλα μ' ένα σκελετό από λαμαρίνα, ώστε αφού καεί ο Διάκος να φανούν τα κόκαλά του. Φτιάξαμε και φτερά και στεφάνι αγγέλου, ρούχα παπά κι ένα αμόνι για την παράσταση του Κατσαντώνη και πολλά άλλα.

Ολοι πια οι συνάδελφοι ξέρανε πως το καλοκαίρι θα παίξω στη Λαμία, απέναντι στις φυλακές. Στο καφενείο που συχνάζουμε εμείς οι Καραγκιοζοπαίχτες ερχόταν και μ' έβρισκε ένας καλός τραγουδιστής και πολύ εγγράμματος, ο Γιώργος Γερμανός, και με περικάλεσε να τον πάρω μαζί μου. Εγώ δεν τον ήθελα, γιατί ήτανε μπεκρής, αλκοολικός. Αυτός όμως πήγαινε και στο σπίτι μου στην Κηφισιά και κλαιγότανε της γυναίκας μου. «Πες του κυρ-Σωτήρη να με πάρει μαζί του». Στο τέλος τον πήρα.

Την πρώτη μέρα που παίξαμε, σχεδόν με χίλιους θεατές, ήτανε ξαπλωμένος στο πάτωμα της σκηνής και ξέρναγε. Είχα μεγάλη αποτυχία, και πού; στη Λαμία, που ήμουνα ο πιο αγαπητός τους Καραγκιοζοπαίχτης. Εχασα όλους τους κόπους που έκανα το χειμώνα και τα λεφτά που χάλασα για να φτιάξω όλα για την αποθέωση, κι έγινα ρεζίλι σε όλη τη Λαμία.

Τηλεγράφησα της γυναίκας μου και μου στέλνει άλλο βοηθό, έναν Χρήστο. Τον παίρνω και πάμε και παίζουμε στα Σάλωνα, να δω πρώτα τι σόι πράμα είναι και μετά να πάμε στη Λαμία. Τη δεύτερη βραδιά, που είπα δόξα σοι ο Θεός, γιατί η παράσταση πήγε καλά και κάναμε πολλή δουλειά, έρχεται αξημέρωτα ο καφετζής και μου λέει:

- Επειδή είδα πως είσαι καλός άνθρωπος σου λέω να πάρεις τα εργαλεία σου γρήγορα και να φύγεις μη σε σκοτώσουνε οι τάδε χασάπηδες, γιατί ο βοηθός σου πήγε εχτές να πειράξει το παιδί τους.

Εμείς φύγαμε αμέσως και πήγαμε στο Γαλαξείδι, αλλά δεν βρήκαμε δουλειά. Είχαμε φάει και τα λεφτά μας και δεν ξέραμε τι να κάνουμε.

Για καλή μας τύχη μάθαμε πως ένα καΐκι θα πάει κατσίκια στη Βόχα. Η μόνη μας ελπίδα ήτανε να μας πάρει μαζί του ο καπετάνιος, αλλιώς ...φασκελοκουκούλωσ' τα. Πάμε λοιπόν στην Αγία Μαρίνα που είχε πανηγύρια και βρίσκουμε τον καπετάνιο να γλεντάει με την οικογένειά του. Αυτός όχι μόνο μας έταξε να μας πάρει, αλλά μας έκανε και το τραπέζι.

Ολο χαρά βάλαμε μέσα στο καΐκι τα εργαλεία του Καραγκιόζη και περιμέναμε. Στις δυο μετά τα μεσάνυχτα φτάσανε κι οι τσοπαναραίοι, που με χίλια βάσανα φορτώσανε στο καΐκι τα κατσίκια τους, γιατί είχε αρχίσει τέτοια φουρτούνα που η θάλασσα έπαιρνε καρέκλες και τραπέζια από τα μαγαζιά της παραλίας. Πάνω στην ώρα έφτασε κι ο καπετάν Δυσσέας, ένας παλίκαρος 30-35 χρονώ. Ολοι τον συμβουλεύανε να μην κάνει αυτό το ταξίδι, αυτός όμως κανέναν δεν άκουγε. Εφτασε κι ο πατέρας του και η γυναίκα του με τα παιδιά στην αγκαλιά και όλοι με κλάματα τον περικαλάγανε ν' αλλάξει γνώμη. Αυτός μεθυσμένος τους φώναζε:

- Εγώ είμαι ο καπετάν Δυσσέας και δε με σκιάζει τίποτα.

Κάνει το σταυρό του και διατάζει: «Μολάτε κάβο».

Ο καπετάνιος μεθυσμένος στο τιμόνι, ο ναύτης στη μηχανή, ο δεκάχρονος μούτσος δίπλα του, κι ο κόσμος να φωνάζει από μακριά «Πάντηξε (γύρισε) μωρέ Δυσσέααα ». Μου 'ρθε σα ζάλη, κι άρχισα να τρέμω. Υστερα είπα: αν είναι τυχερό μου να πνιγώ, ας πνιγώ μ' αυτόνε το λεβέντη.

Μόλις όμως βγήκαμε απ' το λιμάνι, ποιος είδε το Θεό και δεν τόνε φοβήθηκε. Το καΐκι πάλευε με τον καιρό κι έτριζε. Για μια στιγμή που η φουρτούνα ανακάτεψε κατσίκια κι ανθρώπους, φωνάζει ο καπετάνιος του ναύτη:

- Γρήγορα, γιατί χαθήκαμε. Πέτα τα κατσίκια στ' αμπάρι, πέτα και τον τσοπάνη, να μην τον πάρει η θάλασσα.

Εγώ βρεμένος από την κορφή ως τα νύχια κρατιόμουνα από κάτι σχοινιά.

Σε μισή ώρα ο καιρός άρχισε να μπουνατσάρει. Τότες ο καπετάνιος έκοψε ψωμί σταρένιο και κεφαλοτύρι και μου λέει: «Εμπρός τώρα να φάμε λίγο». Υστερα δένει το τιμόνι στο παλάγκο του μακαρά και λέει του μικρού μούτσου: «Εγώ θα τον πάρω τώρα λίγο. Εσύ θα πηγαίνεις απάνω στ' άστρο αυτό». Θα μας λυπήθηκε ο Θεός και με την πλώρη στο άστρο που έδειξε ο καπετάνιος φτάσαμε σε δυο ώρες στο Ξυλόκαστρο.

Πήγε ο βοηθός μου στο Κιάτο, και συμφώνησε μ' ένα ζαχαροπλαστείο, και πήρε κι εκατό δραχμές προκαταβολή. Τι να κάνω; Εκεί που είχα καταντήσει ήθελα δεν ήθελα δέχτηκα. Παίζαμε στο οικόπεδο του ζαχαροπλαστείου και κάθε βράδυ κάναμε το ελάχιστο πεντακόσια εισιτήρια.

Ενα πρωί που ήμουνα στο υπόγειο του ζαχαροπλαστείου και ετοίμαζα την παράσταση για το βράδυ, μου λέει ο θεατρώνης:

- Κυρ-Σωτήρη, να παίξεις απόψε, αλλά αύριο πρέπει να τα μαζεύεις. Αλλιώς θα με πάρεις στο λαιμό σου και θα μου κλείσεις το μαγαζί. Ηρθε ξέρεις ο Καραγκιοζοπαίχτης του Κιάτου. Εάν πάει σ' άλλο μαγαζί έκλεισε το δικό μου.

- Δεν φεύγω, του λέω. Θα φύγω μόνο αν με διώξει ο εισαγγελέας.

Σε λίγο κατεβαίνουνε στο υπόγειο ο θεατρώνης, ο βοηθός μου κι ένας μαντράχαλος με ρεμπούμπλικα βλάμικια, κι ένα μάτι αλλοίθωρο, ο Θόδωρος ο Καλαματιανός ή Ψευτοθόδωρος, ο νέος Καραγκιοζοπαίχτης.

- Εσύ 'σαι ρε ο Σπαθάρης, μου λέει, που δεν φεύγεις από δω; Ολοι το ξέρουνε πως το Κιάτο είναι δικό μου τσιφλίκι κι εγώ κάνω ό,τι θέλω.

- Εγώ, κύριε συνάδελφε, δεν φεύγω. Ο,τι λέω το κάνω. Ολοι το ξέρουνε πως όταν έχω δίκιο το πείσμα μου είναι μεγάλο.

Φύγανε τότες, αλλά σε λίγο γυρίσανε. Μου λέει ο θεατρώνης:

- Αποφασίσαμε οι τρεις μας να καθίσεις εσύ απόψε στο ταμείο και να παίξουνε οι δυο τους κι ό,τι λεφτά πιάσει ο Καραγκιόζης να τα πάρεις εσύ, να πληρώσω εγώ την εφορεία και το πρωί να φύγεις. Να και η υπογραφή μου.

Αφού είδα ότι ήτανε μαζί τους κι ο βοηθός μου, τι να κάνω, δέχτηκα. Κι όταν έμεινα μόνος εδάκρυσα για τον ξεφτιλισμό που 'παθα.

Το βράδυ, όταν γιόμισε ο Καραγκιόζης κι αυτοί άρχισαν να παίζουν, με πλησιάζει ένα παλικάρι:

- Εσύ, μπάρμπα, δεν θα πας απόψε μέσα;

- Παιδί μου, αφού είμαι απόψε στο ταμείο πώς θες να πάω;

Ο ένας με τον άλλον το μάθανε οι θεατές πως εγώ δεν θα παίξω κι όλοι διαμαρτύρουνταν. Σταμάτησε η παράσταση κι ο κόσμος σηκώθηκε όρθιος και φώναζε:

- 'Η θα μπει ο γέρος να παίξει ή τα λεφτά μας πίσω.

Για μένα όμως τα λεφτά αυτά που είχα στην τσέπη ήτανε η ζωή μου και για να μη μου τα πάρουνε ανέβηκα σ' ένα τραπέζι και τους λέω:

- Τότες θα μπω μέσα εάν εσείς βγάλετε όξω αυτούς τους τρεις παλιανθρώπους Καραγκιοζοπαίχτες και το θεατρώνη.

- Οξω! Οξω! Οξω, γιατί σας λυσσάζουμε στο ξύλο, φωνάζανε όλοι μαζί.

Εκεί είδα τι θα πει: Οργή λαού, φωνή Θεού. Οταν βγήκανε αυτοί περικάλεσα τον κόσμο να με προστατέψουνε, γιατί είμαι ξένος. Ολοι φωνάξανε «Ναι» και πολλοί ήρθανε μέσα στη σκηνή να με φυλάνε. Ολη η παράσταση πήγε με γέλια και χειροκροτήματα και στο τέλος δυο παλικάρια με βοηθήσανε και μάζεψα τα εργαλεία μου και πήγανε το μπαούλο στο καφενείο. Τη νύχτα κοιμήθηκα στο σπίτι του ενός και το πρωί με πήγανε στο αυτοκίνητο για την Αθήνα. Οταν έκανα να πληρώσω το εισιτήριό μου στον εισπράχτορα, μου λέει: «Το πλερώσανε τ' άλλα παιδιά».

Βιογραφικό Του Σωτήρη ΣΠΑΘΑΡΗ

Γνήσιος λαϊκός καλλιτέχνης ο Σωτήρης Σπαθάρης, με το σπάνιο λογοτεχνικό του ταλέντο χάρη στο οποίο γεννήθηκαν τα θαυμάσια «Απομνημονεύματά» του (απ' όπου και το σημερινό διήγημα). Πατέρας του διάσημου δάσκαλου του θεάτρου σκιών, Ευγένιου, γεννήθηκε το 1892 στη Σαντορίνη και μεγάλωσε στο Μεταξουργείο, με έμφυτη μέσα του την αγάπη για το θέατρο. Αυτή του η αγάπη εκδηλώθηκε γρήγορα μέσω του Καραγκιόζη, στον οποίο έτρεφε ιδιαίτερη αδυναμία. Στη δύσκολη αυτή τέχνη τελειοποιήθηκε δίπλα στο δάσκαλό του, Θόδωρο Θεοδωρέλλο, που υπήρξε ο καλύτερος μαθητής του Μίμαρου. Από το 1909 περιόδευε συστηματικά σε όλη την Ελλάδα διαθέτοντας ένα πλούσιο ρεπερτόριο έργων, από τα οποία περισσότερα από τριάντα ήταν δικά του, με θέματα παρμένα από τη σύγχρονη ζωή και την ιστορία του Εθνους.

Ο Σωτήρης Σπαθάρης ήταν ο πρώτος καλλιτέχνης του είδους που εισήγαγε στον Καραγκιόζη τη λεγόμενη διαφημιστική «ρεκλάμα», χαρακτηριστικό είδος λαϊκής ζωγραφικής που κατόπιν υιοθετήθηκε και από άλλους καραγκιοζοπαίκτες. Επίσης, θεωρείται και ο δημιουργός της «αποθέωσης», του έμψυχου, δηλαδή, θεατρικού επιλόγου των ηρωικών συνήθως έργων, που ερμηνευόταν με κατεβασμένο τον μπερντέ από τον ίδιο τον καραγκιοζοπαίκτη και τους βοηθούς του.

Υπήρξε, τέλος, ένας από τους πρώτους ιδρυτές και ένθερμους υποστηρικτές του Πανελλήνιου Σωματείου Καραγκιοζοπαικτών, που σχηματίστηκε το 1924.

Η αυτοβιογραφία του Σωτήρη Σπαθάρη αναγνωρίστηκε σαν ένα «αληθινό μνημείο λόγου», όπως το αποκαλούσε ο μεγάλος ποιητής Σικελιανός, και η επιτυχία της είχε σαν αποτέλεσμα τρεις ακόμα επανεκδόσεις. Πολλοί εκπρόσωποι του πνευματικού κόσμου έχουν αφιερώσει σελίδες για την ιδιαίτερη απλότητα και τη γνήσια λαϊκή αφέλεια του ύφους του βιβλίου, που στην κυριολεξία γοήτευε όλους όσοι το διάβαζαν. Ο Σωτήρης Σπαθάρης, το πολυσύνθετο ταλέντο με τη χαρακτηριστική λαϊκότητα των ταπεινών ανθρώπων του λαού μας, πέθανε το Πάσχα του 1973, κρατώντας σφιχτά με τα δυο του χέρια τον πολυαγαπημένο του δερμάτινο Πασά.

• ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Κυριακή 25 Σεπτέμβρη 2011

 

Ενας ναυπηγός στον Καραγκιόζ Μπερντέ

 Είναι μόλις 26 ετών, σπούδασε ναυπηγός αλλά αγάπησε τον Καραγκιόζη και αποφάσισε να συνεχίσει τη μακρόχρονη ελληνική παράδοση

• Ρεπορτάζ: Γ. Πουλιόπουλος Φωτογραφίες: Κ. Λακαφώσης. ΤΟ ΒΗΜΑ: 20/5/2011

«Tα τελευταία χρόνια το θέατρο Σκιών ζει μια καινούρια Άνοιξη», λέει ο 26χρονος καραγκιοζοπαίκτης/ ναυπηγός Κωνσταντίνος Κουτσουμπλής.

Ο κ. Κωνσταντίνος Κουτσουμπλής, 26 ετών, δηλώνει ναυπηγός και καραγκιοζοπαίκτης. Τη μία ιδιότητα την απέκτησε σπουδάζοντας στο Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Η άλλη είναι αποτέλεσμα μιας πορείας που ξεκίνησε όταν ήταν… 2,5 ετών. Ως ναυπηγός εργάζεται περιστασιακά. Ξέρει ότι για να δουλέψει επιτυχημένα στον τομέα του πρέπει να μεταναστεύσει πολύ μακριά, στην… Κορέα. Ως καραγκιοζοπαίκτης όμως έχει γυρίσει όλη την Ελλάδα παίζοντας σε παραστάσεις για παιδιά και ενηλίκους. Σε ηλικία 15 ετών έφθασε ως την Αυστραλία, ανεβάζοντας παραστάσεις για τους έλληνες ομογενείς. Σήμερα μιλάει στο «Βήμα» για την αγαπημένη του δραστηριότητα και την πορεία του ελληνικού Θεάτρου Σκιών, το οποίο απ' ό,τι φαίνεται έχει αρκετά… καρβέλια _ σύμφωνα και με την ορολογία του ήρωα _ ώσπου να σβήσει.

Γιορτή Καραγκιόζη στον Ιανό

• ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΟΥΛΙΟΠΟΥΛΟΣ
  Την Δευτέρα 28 Μαρτίου γιορτάζεται η Παγκόσμια Μέρα του Θεάτρου Σκιών
  ΤΟ ΒΗΜΑ:  07:19

Την Δευτέρα 28/3, γιορτάζει το Θέατρο Σκιών

Μια μέρα με πρωταγωνιστή τον Καραγκιόζη θα είναι η Δευτέρα, 28 Μαρτίου, στον Ιανό. Και αυτό γιατί στο πλαίσιο τον 4^ου εορτασμού της παγκόσμιας μέρας του Θεάτρου Σκιών οι καλλιτέχνες κ.κ. Άγγελος Άλιμπέρτης, Κωνσταντίνος Αλιμπέρτης και Κωνσταντίνος Κουτσουμπλής θα είναι εκεί για να παίξουν με τις κλασικές φιγούρες του ελληνικού Καραγκιόζη και να παρουσιάσουν αποσπάσματα από τις θεματικές παραστάσεις που πρόκειται να φιλοξενηθούν στο προσεχές μέλλον στον Ιανό.

«Σήμερα που η οικονομική κατάσταση μοιάζει λίγο ή για ορισμένους έγινε η ίδια με εκείνη του Μεσοπολέμου, ο Καραγκιόζης είναι και πάλι στο προσκήνιο. Όσο και να προσπαθούν αυτοί που τον σνομπάρουν να τον παρομοιάσουν με παιδικό θέατρο» σημειώνει ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Σωματείου Θεάτρου Σκιών κ. Πάνος Καπετανίδης.

Τα τελευταία χρόνια και λόγω της γενικότερης τάσης επιστροφής στη παράδοση, ο Καραγκιόζης ζει μια καινούρια μικρή «άνοιξη». «Είναι πολύ σημαντικό ότι στο χώρο μπαίνουν αρκετά νέα παιδιά που δεν έχουν απαραίτητα οικογενειακή σχέση με το θέμα», λέει ο καραγκιοζοπαίκτης κ. Άγγελος Αλιμπέρτης, που μαζί με τον αδερφό του δίνουν παραστάσεις σε σχολεία, πολιτιστικούς συλλόγους και άλλους χώρους σε όλη την Ελλάδα. «Τα παιδιά δείχνουν μεγάλο ενθουσιασμό, ενώ επιπλέουν όταν οι παραστάσεις αφορούν και ιστορικά θέματα όπως ο πόλεμος του ‘40, η παράσταση επιτελεί και εκπαιδευτικό έργο», τονίζει ο κ. Αλιμπέρτης. Μοναδικό του παράπονο ότι «οι γονείς πολλές φορές αφήνουν τα παιδιά στην παράσταση χωρίς να την παρακολουθήσουν οι ίδιοι. Ο Καραγκιόζης μπορεί να είναι εξίσου ψυχαγωγικός και για τους ενήλικες». 

Το θέατρο σκιών και ο Καραγκιόζης άκμασε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και εξελίχτηκε στην Ελλάδα. Δεν αποτελεί όμως κομμάτι της παράδοσης μόνο σε αυτή την γωνιά του πλανήτη. Υπήρξε δημοφιλέστατο -ήδη από την αρχαιότητα- στην Άπω Ανατολή και την νοτιοανατολική Ασία, όπου οι παραστάσεις συγκεντρώνουν μεγάλο αριθμό θεατών ακόμα και σήμερα.

’Κείνο που με σώζει...

Με ρίζες που χάνονται στην αρχαιότητα, το Θέατρο Σκιών βρήκε τον απόλυτο πρωταγωνιστή του στη φιγούρα του Καραγκιόζη, ο οποίος με τις ιστορίες του δίδαξε στον αγράμματο ελληνικό λαό την ιστορία και τη θρησκεία του.

Kι εμείς ακούμε ακόμη τον ήχο της ατάκας «θα φάμε, θα πιούμε και νηστικοί θα κοιμηθούμε», ακούμε τον απόηχο μιας οικείας πραγματικότητας και χειροκροτούμε τους τεχνίτες που κράτησαν κοντά μας τον ήρωα των παιδικών μας χρόνων: τον Kαραγκιόζη του Θεάτρου Σκιών.

O Kαραγκιόζης, σαν ζωντανό ακόμη απομεινάρι γνήσιας λαϊκής τέχνης, μπορεί να μας δώσει διδάγματα πολλά. «O Kαραγκιόζης δίδαξε στον αγράμματο ελληνικό λαό την ιστορία του και τη θρησκεία του», επισημαίνει ο καραγκιοζοπαίχτης Eυγένιος Σπαθάρης. O ξυπόλυτος, ρακένδυτος και μόνιμα ταλαιπωρημένος ήρωας του Θεάτρου Σκιών είναι τελικά κάτι περισσότερο από διασκεδαστής του λαού. Σε αυτό έχουν συμφωνήσει πολλοί άνθρωποι των γραμμάτων, πολλοί καλλιτέχνες. O Kαραγκιόζης, πέρα από εύπεπτο και ευχάριστο θέαμα, είναι μια «δύναμη» που όχι μόνο ψυχαγώγησε αλλά δίδαξε και διαφύλαξε παραδόσεις.

H «θαυμαστή αυτή συνύπαρξη και ενότητα του λόγου με τη μουσική και την κίνηση, περιλαμβάνει εντός της πολλά από την ψυχή του Έλληνα, όπως αυτός έζησε και εξελίχθηκε μέσα σε δεκαετίες ιστορίας.

Δεν είναι τυχαίο ότι προσωπικότητες σαν τον Γιάννη Tσαρούχη και τον Mάνο Xατζιδάκι «υπερασπίστηκαν» με σθένος τα θεάματα του Kαραγκιόζη, ακόμη και σε εποχές όπου η αξία του και η ποιότητά του είχαν αμφισβητηθεί.

O Kαραγκιόζης δεν περιορίστηκε στη σκηνή του Θεάτρου Σκιών. Eίναι και αυτό ενδεικτικό της δύναμής του. Συχνά μεταπήδησε στο θέατρο: από τον «Kαραγκιόζη» που παρουσίασε ο θίασος της Mαρίκας Kοτοπούλη το 1924 έως το «O Kαραγκιόζης παραλίγο Bεζίρης» του Γιώργου Σκούρτη που σκηνοθέτησε ο Kάρολος Kουν το 1973 και το «αντιστασιακό θέαμα» «Tο μεγάλο μας τσίρκο» με τους Tζένη Kαρέζη, Kώστα Kαζάκο και Διονύση Παπαγιαννόπουλο την ίδια χρονιά. Έγινε και χοροθέατρο, το 1950: «O Mέγας Aλέξανδρος και το καταραμένο φίδι» των Mάνου Xατζιδάκι, Pαλλούς Mάνου και Eυγένιου Σπαθάρη, θεωρήθηκε σταθμός για την ελληνική θεατρική ζωή.

Πήγε και στο ραδιόφωνο, όταν το 1961 έγινε θεατροποιημένη σειρά, και στις συναυλίες, συμμετέχοντας το 1974 στο μουσικό θέαμα «Θίασος σκιών» του Διονύση Σαββόπουλου και στον κινηματογράφο, με γνωστότερη ίσως ταινία τον «Kαραγκιόζη» της Λένας Bουδούρη (1975).

H καυστική του σάτιρα ενέπνευσε λογοτέχνες σαν τον Bασίλη Pώτα, ο οποίος σε μια σειρά θεατρικών έργων με τίτλο «Tα καραγκιόζικα» διακωμωδεί και γελοιογραφεί τη ζωή των Eλλήνων. Eνέπνευσε ζωγράφους, γελοιογράφους, συνθέτες. Tαξίδεψε και ταξιδεύει όχι μόνο εντός των συνόρων αλλά και στο εξωτερικό.

«Mε τα αναρχικά αστεία του με βοήθησε να αντιμετωπίσω τους εχθρούς του κάθε καλλιτέχνη, τη διανόηση, τη φιλολογία και τον καθωσπρεπισμό», είχε γράψει ο Γιάννης Tσαρούχης αναφερόμενος στον E. Σπαθάρη, αλλά και στους χάρτινους ήρωές του και επισημαίνοντας μέσα σε αυτές τις λίγες γραμμές την πραγματική ουσία και δύναμη του Θεάτρου Σκιών: τη δύναμη που πηγάζει από το λαϊκό, δηλαδή το γνήσιο, το ειλικρινές, το άμεσο. Tο θέατρο σκιών είναι τέχνη που γεννήθηκε από τη δυστυχία, την πείνα και την κακουχία. Eίναι τέχνη που κρύβει μέσα της όλο τον λαϊκό πόνο. Eίναι ιστορία.

• H καταγωγή του θεάτρου σκιών

Προγονοι του Καραγκιόζη θεωρούνται το πρωτόγονο θέατρο της μάσκας, των ειδωλίων, οι παγανιστικές τελετές και το παιχνίδι με το φως και τη σκιά. O ελληνικός Kαραγκιόζης δεν είναι παρά ένα «παλίμψηστον» που, όσο ξύνεις την αρχική του επιφάνεια τόσο ανακαλύπτεις από κάτω μια άλλη επιφάνεια, που κι αυτή με τη σειρά της κρύβει μια άλλη και ούτω καθεξής, μέχρι την καρδιά του ξύλου! Tη λειτουργία του παλίμψηστου δέχονται κάποιοι μελετητές, όμως το «διαδοχικό ξύσιμο των επάλληλων επιφανειών» το σταματούν εσκεμμένα στο Bυζάντιο ή το συνεχίζουν έως την Aρχαιότητα.

Aυτό που παίζεται σήμερα στην Eλλάδα κι αυτό που πιθανόν παιζόταν, σύμφωνα με μαρτυρίες παλιών καραγκιοζοπαιχτών, πριν από πενήντα και εκατό χρόνια δεν είναι Kαραγκιόζης ή καλύτερα δεν είναι μόνο Kαραγκιόζης. Eίναι ένα ελληνικό λαϊκό Θέατρο Σκιών, με πρωταγωνιστή τον Kαραγκιόζη (...όχι πάντα), που όμοιό του από πλευράς δραματουργίας και τεχνικής δεν υπάρχει σε κανένα άλλο σημείο του πλανήτη μας.

Ελληνικός πολιτισμικός χώρος ήταν αυτός, για παράδειγμα, που παρέδωσε στον παγκόσμιο πολιτισμό την τραγωδία (από τον τράγο) και την κωμωδία (από τον κώμο, την εύθυμη συντροφιά), που και τα δυο θυμίζουν τον θεό Διόνυσο, ο οποίος έδωσε και έχασε τη μάχη με τον Δία, για να επικρατήσει από τότε η πατριαρχική κατάθλιψη και η καθημερινή μελαγχολία που παραβιάζεται μόνο ελάχιστες μέρες τον χρόνο. Kαι, φυσικά, παραβιάζεται και στις ίδιες τις παραστάσεις του Θεάτρου Σκιών, που στα χέρια ενός καλού τεχνίτη απογειώνεται για να καταστεί θέαμα διονυσιακό, μέσα από την αθυροστομία και την ενίοτε προκλητική συμπεριφορά των ηρώων του.

O μεγάλος της ελληνικής πεζογραφίας Γιάννης Σκαρίμπας είχε πει: «O Kαραγκιόζης είναι ο μόνος που μπορεί να λέει ελεύθερα την αλήθεια, συνοδεία γέλωτος και όχι κλάματος των θεατών του»! Πόση σοφία κρύβουν αυτά τα λόγια... H Aθήνα είχε ήδη από την εποχή του Eυριπίδη το Θέατρο Σκιών της, πρόδρομο των Kαραγκιόζηδων της Aνατολής, αυτό που ίσως εννοούσε ο Πλάτωνας όταν δημιουργούσε το περίφημο σύμβολο των «σκιών του σπηλαίου».

Σ’ αυτόν λοιπόν τον πολιτισμικό χώρο της Eλλάδας οι νομαδικές φυλές της Aνατολής (Tούρκοι, Oθωμανοί, Oύννοι και Γύφτοι -πιθανόν δε κυρίως αυτοί) έφεραν μαζί τους ένα μικροθέατρο που δανείστηκαν από κάποιον από τους χώρους απ’ όπου πέρασαν και το δοκίμασαν σε ένα νέο πολιτιστικό περιβάλλον, που το αποτελούσαν σε πρώτη φάση οι εξισλαμισμένοι αυτόχθονες πληθυσμοί και αργότερα και οι ίδιοι οι χριστιανικοί πληθυσμοί. Aλλωστε, κοινή ήταν και στους δυο η παράδοση της αρχαίας ελληνικής κωμωδίας, των μίμων του Bυζαντίου και του επικοθρησκευτικού λόγου του ελληνικού Mεσαίωνα.

Nα γιατί ρίζωσε λοιπόν ο Kαραγκιόζης στην Eλλάδα! Nα ’ναι καλά ο αρχαίος Διόνυσος και η νεότερη Oρθοδοξία, αλλά κι αυτοί που στα «ντέγκια και στα χαράγια» τους δεν κουβαλούσαν μόνο όπλα, αλλά και κάποιες δερμάτινες ή χάρτινες φιγούρες, οι ποίες θα αποτελούσαν τη βάση για τη δημιουργία, αρκετές εκατοντάδες χρόνια μετά, ενός Θεάτρου Σκιών που, απ’ όλες τις χώρες της Mεσογείου, επιβιώνει και αναπτύσσεται μόνο στην Eλλάδα.

• Oι Έλληνες καραγκιοζοπαίχτες

Ποιοι ήταν αυτοί όμως που καλλιέργησαν την τέχνη του Kαραγκιόζη και την ταύτισαν τόσο πολύ με την Eλλάδα και τον ελληνισμό;

Παρότι ο Πατρινός Mίμαρος υπήρξε εκείνος που θεμελίωσε ?ουσιαστικά εξελλήνισε? το θέαμα, όλοι οι παλιοί καραγκιοζοπαίχτες αναγνωρίζουν την ύπαρξη τριών αρχικών μαστόρων-δασκάλων που δημιούργησαν σχολές καραγκιοζοπαιχτών. Aυτοί ήταν ο Mίμαρος, ο Pούλιας και ο Mέμος.

Oι «σχολές» αυτές δεν διακρίνονταν μόνο για τη διαφορετική προφορά και παρουσίαση των έργων, αλλά και για το διαφορετικό τους ρεπερτόριο και τις ξεχωριστές τεχνικές που απαιτούνταν για να παιχτούν! H σειρά αυτή των μεγάλων δασκάλων του ελληνικού Θεάτρου Σκιών συνεχίζεται μέχρι τις μέρες μας, με σπουδαιότερους εκπροσώπους, εκτός από τους παλαιότερους και τους νεότερους Aντώνη Mόλλα, Nτίνο Θεοδωρόπουλο, Kώστα Mάνο και Δημήτρη Mανωλόπουλο.

Tο εξασκημένο μάτι και αυτί ενός θεατή που παρακολουθεί σήμερα παράσταση Kαραγκιόζη διακρίνει -μέσα από το παίξιμο του καραγκιοζοπαίχτη, τα έργα και τις φιγούρες του, τις μιμήσεις και τις μουσικές- τη δουλειά αυτών των αρχικών τριών-τεσσάρων μεγάλων μαστόρων, άντε και εκείνη των επίσης σπουδαίων Kωνσταντίνου Kαράμπαλη, Xρήστου Xαρίδημου, Bασίλαρου, Kωνσταντίνου Nταμαδάκη, Tάκη Mελλίδη και Oρέστη. Kαι από τους σημερινούς (και μεγάλης ηλικίας) καραγκιοζοπαίχτες σίγουρα θα αφήσουν το όνομά τους γραμμένο με χρυσά γράμματα στην ιστορία του Kαραγκιόζη ο Mάνθος Aθηναίος, ο Bάγγος, ο Θανάσης Σπυρόπουλος και ο Eυγένιος Σπαθάρης.

Πολλοί νέοι τους μιμούνται και τους ακολουθούν και γι’ αυτό ούτε η φωνή τους ούτε το έργο τους πρόκειται ποτέ να χαθούν.

ΜΑΡΙΝΑ ΖΙΩΖΟΥ, ΕΙΚΟΝΕΣ

Οι Τούρκοι θέλουν ολόδικό τους τον Καραγκιόζη

Οι Τούρκοι ζητούν να τους αναγνωριστεί η αποκλειστικότητα του θεάτρου σκιών

ΠΡΟΥΣΑ. Να καθιερώσουν τον Καραγκιόζη ως «τουρκικό πολιτιστικό μνημείο» επιχειρούν οι Αρχές της Τουρκίας. Εχουν μάλιστα εντείνει την προσπάθειά τους να εξαιρέσουν την Ελλάδα από την (παράλληλη) οικειοποίηση του πασίγνωστου θεάτρου σκιών, το οποίο ισχυρίζονται ότι τους ανήκει κατ΄ αποκλειστικότητα.

Στα σχέδια του υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού της Αγκυρας συγκαταλέγεται η καταγραφή του «Καραγκιόζ»- δηλαδή της τουρκικής εκδοχής του εν λόγω παραδοσιακού θεάτρου, το οποίο έχει μακρά παράδοση αιώνων (και) στην τουρκική γλώσσα- στην υπό διαμόρφωση Διεθνή Συνθήκη για την Προστασία της Αϋλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, την οποία η UΝΕSCΟ αναμένεται να ολοκληρώσει το 2009.

Ηδη οι υπεύθυνοι έχουν προετοιμάσει ειδικό φάκελο ιστορικής έρευνας, όπου υποστηρίζεται ότι ο χαρακτήρας του Καραγκιόζη γεννήθηκε στην Τουρκία. Προβάλλουν ακόμη την ονομασία κυβερνητικών κτιρίων, πλατειών και πάρκων με το όνομα του ήρωα, καθώς και τη μετάδοση σχετικών τηλεοπτικών εκπομπών.

Οι παραστάσεις του Καραγκιόζ, «του μαυρομάτη», όπως μεταφράζεται από τα τουρκικά, ήταν κάποτε στενά συνδεδεμένες με τη θρησκευτική γιορτή του Ραμαζανίου που εορτάζεται αυτή την εποχή. Δημοφιλέστατο μέσο λαϊκής ψυχαγωγίας παλαιότερα, ο τουρκικός Καραγκιόζ έχει σήμερα περιοριστεί σε είδος διασκέδασης των παιδιών- ακριβώς όπως έχει συμβεί και στο αντίστοιχο ελληνικό θέατρο σκιών, με τον έλληνα Καραγκιόζη και τους πολυάριθμους ξεχωριστούς, δικούς του ήρωες. Οι προσπάθειες για την αναβίωσή του κατά την περίοδο του Ραμαζανίου έχουν σήμερα ενταθεί. Το Μουσείο Καραγκιόζ της Προύσας, για παράδειγμα, διοργανώνει κατά το Ραμαζάνι παραστάσεις κάθε βράδυ μετά το πρώτο νυχτερινό γεύμα (ιφτάρ), σε ειδικές σκηνές που έχουν στηθεί από τον δήμο σε κεντρικά σημεία της πόλης.

Η παράδοση παραμένει ζωντανή στην Τουρκία χάρη σε αρκετούς καραγκιοζοπαίκτες, οι οποίοι όμως ζητούν από το κράτος μεγαλύτερη στήριξη.

ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΣΤΗΝ ΑΓΙΑ ΒΑΡΒΑΡΑ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗ….

Ο Δήμος Αγίας Βαρβάρας γεμίζει τις καλοκαιρινές βραδιές με παραστάσεις του Καραγκιόζη σε συνεργασία με τον Αθηναϊκό Θίασο Σκιών του Άθω Δανέλλη. Κάθε Κυριακή στις πλατείες της πόλης με ένα νέο έργο θα θυμίσει σε όλους μας τα παιδικά μας χρόνια και οι νεότεροι θα διασκεδάσουν με τον ήρωα, την κλασική ελληνική μορφή που έκανε γνωστή στην Ελλάδα ο Ευγένιος Σπαθάρης. Το αναλυτικό πρόγραμμα των εκδηλώσεων, με ώρα έναρξης στις 9.00 μ.μ., είναι:

20 Ιουλίου: Πλατεία Προφήτη Ηλία, 27 Ιουλίου: Πλατεία Παναγίας Ελεούσας, 3 Αυγούστου: Άλσος Μητέρας, 10 Αυγούστου: Πλατεία Μακρυγιάννη, 17 Αυγούστου: Πλατεία Δημοκρατίας, 24 Αυγούστου: Πλατεία Λαμπράκη, και 31 Αυγούστου: Πάρκο Κυκλοφοριακής Αγωγής.

Ακόμα, η Φιλαρμονική του Δήμου Αγίας Βαρβάρας διοργανώνει καλοκαιρινές συναυλίες την Τετάρτη 16 Ιουλίου στο Άλσος Μητέρας και την Τετάρτη 30 Ιουλίου στην Πλατεία Παναγίας Ελεούσας στις 9.00 μ.μ.

• Ο Καραγκιόζης πάει και στην παραλία και συγκεκριμένα στην πλαζ Φρεαττύδας. Αφορμή οι παραστάσεις Θεάτρου Σκιών που θα δίνει εκεί κάθε βράδυ, από αυτό το Σαββατοκύριακο και κάθε Σαββατοκύριακο, μέχρι και τις 17 Αυγούστου ο καραγκιοζοπαίκτης Μιχάλης Ταυλάτος.

"ΕΦΥΓΕ" Ο ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΟΠΑΙΧΤΗΣ ΒΑΓΓΟΣ

«Εφυγε» χτες ένας από τους σημαντικότερους καραγκιοζοπαίχτες, ο 86χρονος «Βάγγος» (Ευάγγελος Κορφιάτης). Ηταν η τρίτη μέρα του αφιερωμένου σε εκείνον πενθήμερου 12ου Αθηναϊκού Φεστιβάλ και το κοινό πάγωσε με την είδηση του θανάτου του. Η κηδεία του γίνεται σήμερα στο ναό του Ιωάννου Χρυσοστόμου (Αγ. Ιωάννου και Ανοίξεως, Νίκαια).

28 Mαρτίου: Παγκόσμια μέρα Θεάτρου Σκιών

Το μήνυμα του Προέδρου του Πανελλήνιου Σωματείου Θεάτρου Σκιών Πάνου Καπετανίδη για τον 1ο γιορτασμό της Παγκόσμιας μέρας Θεάτρου Σκιών

"Όπου συναντάω με τις παραστάσεις μου ανθρώπους γεννημένους γύρω στο 1950, μου ψιθυρίζουν με πολύ συγκίνηση και νοσταλγία, ότι στις αναμνήσεις τους, έχουν εικόνες από προσπάθειες να παίξουν οι ίδιοι στη γειτονιά τους θέατρο Σκιών όταν ήταν μικροί. Προσπάθειες όμως που στην πλειοψηφία τους είχαν άδοξο τέλος, με το κάψιμο του σεντονιού της μαμάς, από το κερί που χρησιμοποίησαν για τον φωτισμό του μπερντέ.

Από άκρη σε άκρη της Ελλάδας αλλά και της απόδημης ομογένειας που έζησε τα μικρά της στην Ελλάδα, η ίδια και απαράλλακτη ιστορία! Λές και αντάμωσε ο ένας τον άλλον! Κι όμως τόσο μακριά ο ένας από τον άλλο. Τι ενώνει όλους αυτούς τους ονειροπόλους σημερινούς μεσήλικες; Τι τους κάνει να λέν΄ και να ξαναλέν΄ αυτό την τόσο ίδια τόσο τρυφερή ρομαντική ιστορία;

Πολλοί από αυτούς τους πενηντα-εξηντάρηδες λένε και άλλες ίδιες λεπτομέρειες: Πως φτιάχνανε αλευρόκολλα για να κολλήσουν τις χαρτοφιγούρες της «Άγκυρας» πάνω σε χουσέ χαρτόνι, και τα κοπίδια που φτιάχνανε, βάζοντας πρόκες πάνω στις ράγες που τις πάταγε το τραίνο ή το τραμ, κι άλλα κι άλλα…

Αυτό δεν γίνηκε με καμιά άλλη μορφή τέχνης και μάλιστα θεατρικής, που τα παιδιά, μέσα στο ομαδικό παιχνίδι είχαν εντάξει τότε, στις παλιές γειτονιές και τα στενοσόκακα του αραμπά, του γανωτζή και του γαλατά. Δεν ξέρω τι σκέφτονται οι μεσόκοποι στο Μπαλί, στην Ινδονησία, ή στις άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής, που με την ίδια ζέση μαζεύονται γύρω από το φωτισμένο πανί και παρακολουθούν εκστασιασμένοι τις εκεί μυστηριακές παραστάσεις.

Στο σήμερα βέβαια, τα πράγματα είναι πιο εύκολα στα παιδιά. Υπάρχουν έτοιμοι μπερντέδες και φιγούρες, μα από τα παιχνίδια των παιδιών απουσιάζει δυστυχώς η ομαδικότητα. Παρόλα αυτά και σε πείσμα της παγκοσμιοποίησης και της ατομικότητας, δειλά δειλά ξανάρχισε το παιχνίδι με τις φιγούρες. Γιατί πώς να το κάνουμε. Για να παίξεις κάποιο παιδί Καραγκιόζη, χρειάζονται οι βοηθοί, αλλά και το κοινό.

Το Υπουργείο Παιδείας προς τιμήν του, δίνει άδεια στους Καραγκιοζοπαίκτες να παίζουν στα σχολεία, όμως οι δάσκαλοι ιδιαίτερα οι νεότεροι, που δεν γνωρίζουν ή δεν υποψιάζονται τον διαπαιδαγωγικό ρόλο που μπορεί να παίξει αυτή η μορφή τέχνης στη σχολική ηλικία. Δεν γνωρίζουν ότι ο Καραγκιόζης είναι αυτός που πρωτομίλησε στους Έλληνες για τους ήρωες του ΄21, για τον Μέγα Αλέξανδρο, για τα κατορθώματα της αντίστασης στην κατοχή υψώνοντας μάλιστα με κίνδυνο της ζωής του καραγκιοζοπαίκτη την Ελληνική σημαία.

Ορισμένοι δάσκαλοι ή Διευθυντές σχολείων μάλιστα, έχοντας μαύρα μεσάνυχτα για τους συμβολισμούς και τη σάτιρα του Ελληνικού Λαϊκού Θεάτρου σκιών, βάζουν τον καραγκιοζοπαίκτη να παίξει για τα παιδάκια του νηπιαγωγείου και των τριών μικρών τάξεων… Να γιατί θεωρήθηκε σκόπιμο να αφιερώσουμε μια ειδική μέρα στην ενθύμηση ότι αυτή η παγκόσμια τέχνη που οι ρίζες της φτάνουν στην πρώτη στιγμή που ο άνθρωπος αντίκρισε την σκιά του.

Να γιατί το Πανελλήνιο Σωματείο Θεάτρου Σκιών, που ιδρύθηκε το 1958 και του οποίου έχω την τιμή να είμαι Πρόεδρος αποφάσισε να προτείνει στους παγκόσμιους φορείς Θεάτρου Σκιών και στην Ουνέσκο να αφιερωθεί η επόμενη μέρα από την Παγκόσμια μέρα Θεάτρου, δηλαδή η 28η Μαρτίου, λίγες μέρες μετά τον γιορτασμό της Εθνικής Παλιγγενεσίας, σαν η Παγκόσμια μέρα Θεάτρου Σκιών.

"Ζητούμε την συμπαράσταση οποιουδήποτε παράγοντα έχει τρόπο να βοηθήσει στην καθιέρωση και προβολή αυτού του πρώτου γιορτασμού στην Ελλάδα. Την μέρα αυτή θα διαβάζεται κάθε φορά το μήνυμα που θα γράφουν εξέχουσες προσωπικότητες όπου παίζεται παράσταση Θεάτρου Σκιών, θα οργανώνονται ημερίδες και διαλέξεις ενώ στα μόνιμα θέατρα η είσοδος θα είναι ΕΛΕΥΘΕΡΗ

Ευχαριστούμε για την φιλοξενία,
Για το Παν. Σωμ. Θεάτρου Σκιών

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΕΝ. ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Πάνος Καπετανίδης - Άθως Δανέλλης

«Κράτησε τον Καραγκιόζη νέο και αμόλυντο»

Aναδρομική έκθεση του Eυγένιου Σπαθάρη και έκδοση έργων του σε πολυτελή τόμο, θα κάνει το υπουργείο Πολιτισμού. Tη δήλωση αυτή έκανε χθες ο υπουργός Πολιτισμού , σε τιμητική εκδήλωση που οργανώθηκε στο κτήμα Nάσιουτζικ. Kατά τη διάρκειά της, απονεμήθηκε ειδικό τιμητικό βραβείο στον Eυγένιο Σπαθάρη για την προσφορά του στο Θέατρο Σκιών και στον Λαϊκό Πολιτισμό.

«Aν τιμούμε σήμερα τον Σπαθάρη, δεν είναι γιατί ξεκινώντας από τα δύσκολα χρόνια της κατοχής έστειλε την τέχνη του στο πανελλήνιο ούτε γιατί ταξίδεψε τον ήρωά του στον κόσμο» είπε στην ομιλία του ο υπουργός. «Tον τιμούμε, κυρίως, γιατί κράτησε τον Kαραγκιόζη νέο και αμόλυντο. Σήμερα, χάρη στον Eυγένιο Σπαθάρη, αυτός ο παράξενος ήρωας που συνδυάζει αντάρτικο πείσμα και εφηβική αμεριμνησία, βρίσκεται παντού: στη δισκογραφία, στον κινηματογράφο, στο θέατρο στα μουσεία και στα βιβλία» συμπλήρωσε.

Kαι ο Eυγένιος Σπαθάρης απάντησε: «Aισθάνομαι ιδιαίτερα χαρούμενος και συγκινημένος όχι τόσο για μένα αλλά για την ελληνική παραδοσιακή τέχνη του θεάτρου σκιών, την οποία αγάπησα και προσπάθησα να την κρατήσω ψηλά επί εξήντα πέντε ολόκληρα χρόνια. Στο πρόσωπό μου, λοιπόν, βλέπω να βραβεύεται ο αγαπημένος λαϊκός ήρωας, ο Eλληνας Kαραγκιόζης και εύχομαι να τον στηρίζουμε όλοι πάντοτε, γιατί το έχει πραγματικά ανάγκη μια που είναι ένα θέαμα τόσο ξεχωριστό και αγνό στις μέρες μας». (Έθνος, 27/2/2007)