Αλέξανδρος Ευκλείδης: Μια Αΐντα με αφορμή την κρίση

Συνέντευξη στον Σπύρο Κακουριώτη

Η ΑΥΓΗ: 24/06/2012

Θελήσαμε να δείξουμε την αντίστροφη πορεία της Ελπίδας προς αυτό που θεωρούσε ελευθερία της, το να φύγει δηλαδή από την Ελλάδα και να υπερβεί τη μοίρα της εδώ

Μια Ελληνίδα Αΐντα (που ονομάζεται Ελπίδα) και ένας Γερμανός Ρανταμές (που όμως λέγεται Ράινερ Μες) σε ένα περιβάλλον που δεν διαφέρει και πολύ από τον υπόγειο τάφο όπου θα βρει τον θάνατο η αιχμάλωτη πριγκίπισσα, μόνο που αυτός τοποθετείται σε κάποιο γραφείο της έδρας της ΕΚΤ στην Φραγκφούρτη. Σε αυτό το περιβάλλον και με αυτούς τους βασικούς ήρωες παρουσιάζεται στην Αθήνα η γερμανοελληνική παράσταση Yasou Aida!, μια συμπαραγωγή της βερολινέζικης Neukoellner Oper και της εταιρείας “Όπερες των ζητιάνων”.

Τα μυστικά της όπερας στα σχολεία

Της Δάφνης Κοντοδήμα, ΤΑ ΝΕΑ: Παρασκευή 08 Ιουνίου 2012

Το κουδούνι του 11ου Δημοτικού Πειραιά χτύπησε για να σημάνει την έναρξη της παράστασης «Ο κουρέας της Σεβίλλης», στην οποία συμμετείχαν οι μαθητές, από τη χορωδία έως τα σκηνικά, με την καθοδήγηση της Εθνικής Λυρικής Σκηνής 

«Οπερα δεν είναι εντυπωσιακά κοστούμια και σκηνικά. Οπερα είναι όταν οι ερμηνευτές μιλούν ο ένας με τον άλλο με τραγούδι. Ο ερμηνευτής κάνει το σώμα του ηχείο». Κουβέντες μαθητή του 11ου Δημοτικού Σχολείου Πειραιά που έδιναν την εντύπωση ότι έχει εμβαθύνει στο θέμα. Η ακόμη πιο ψαγμένη συμμαθήτριά του, η Ζηνοβία, του επισήμανε: «Μονωδοί λέγονται οι ερμηνευτές όπερας».

Ηταν ίσως από τις ελάχιστες φορές που στο προαύλιο του σχολείου γινόταν συζήτηση για το λυρικό θέατρο. Δεν ήταν τυχαίο γεγονός. Ούτε ήταν μια ξαφνική, αυθόρμητη ενασχόληση των παιδιών με την όπερα - σπάνια συμβαίνει αυτό, όπως συχνά λένε οι ερμηνευτές του λυρικού θεάτρου.

Σκηνικά ενδιαφέρον, αλλά μουσικά άνευρο

• Του Νικου Α. Δοντα, Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Kυριακή, 1 Aπριλίου 2012

Ο Ζεράρ Μορτιέ έχει σταθερές αγάπες: στους εκάστοτε θεσμούς που αναλαμβάνει, στις Βρυξέλλες, στο Ζάλτσμπουργκ, στο Παρίσι και τώρα στη Μαδρίτη, βρίσκει πάντοτε τον τρόπο να παρουσιάζει έργα τα οποία εκτιμά. Η «Ανοδος και πτώση της πόλης Μαχαγκόνι» των Βάιλ και Μπρεχτ είναι από αυτά. Το 1998, η παραγωγή του Φεστιβάλ του Ζάλτσμπουργκ είχε ενδιαφέρον, αλλά δεν πέτυχε να περάσει το μήνυμα, ίσως λόγω της πολυτελούς, ελάχιστα ενδεδειγμένης διανομής («Κ», 20.9.98). Το 2010 ο Μορτιέ επανήλθε, ανεβάζοντας το έργο στο Βασιλικό Θέατρο της Μαδρίτης με τους μοδάτους πλέον Φούρα ντελς Μπάους, τους πλέον περιζήτητους σκηνοθέτες όπερας της εποχής. Η παραγωγή αυτή φιλοξενήθηκε στην αίθουσα Τριάντη στις 13 Μαρτίου.

Στη σκηνή, σωροί από σκουπίδια. Ανάμεσά τους κινήθηκαν τα ανθρώπινα ράκη του έργου, υποδειγματικά καθοδηγημένα. Χάρη στην κοινή αισθητική γλώσσα, η παρωδία, όπως στη δίκη του Τζιμ, ο σαρκασμός των ερωτικών σκηνών και ο λυρισμός, όπως στο φανταστικό ταξίδι των μεθυσμένων με το πλοίο, παντρεύτηκαν με το διδακτικό στοιχείο. Κάθε σκηνή, κάθε χαρακτήρας ήταν λεπτομερώς επεξεργασμένα. Ωστόσο, ορισμένες φορές η υπερβολική φροντίδα θόλωνε το επίκαιρο μήνυμα, που Μπρεχτ και Βάιλ μεταφέρουν με αδρό τρόπο. Εξαίρεση αποτελούσε η χοντροκομμένα ξεκάθαρη τελική σκηνή.

Νεοϋορκέζικη όπερα «live» στην Ελλάδα

 Πριν από μερικές δεκαετίες θα φαινόταν εξωπραγματικό, θεατές να παρακολουθούν απ' ευθείας σε κινηματογραφική οθόνη της Καβάλας μία όπερα που παίζεται σε μια άλλη ήπειρο.

Η Αννα Νετρέμπκο ως «Αννα Μπολένα» στην όπερα του Ντονιτσέτι, που θα εγκαινιάσει τη σεζόν της «Μετροπόλιταν», αλλά και το «Met Live» στην ΕλλάδαΑλλά η τεχνολογία κάνει θαύματα και ο Πέτερ Γκελμπ, γενικός διευθυντής της Metropolitan Opera, αποφάσισε να την εκμεταλλευτεί εδώ και 6 χρόνια προς επικοινωνιακό και οικονομικό όφελος του 128χρονου θεσμού που διοικεί στη Νέα Υόρκη. Το πρόγραμμα «The Met: Live in HD» μεταδίδεται πια σε 54 χώρες και 700 αίθουσες σε όλο τον κόσμο. Φέτος στο δίκτυο μπαίνει και η χώρα μας, εφόσον ο όμιλος «Antenna» εξασφάλισε τα δικαιώματα.

ΣΕ ΖΩΝΤΑΝΗ ΑΝΑΜΕΤΑΔΟΣΗ 11 όπερες από τη Νέα Υόρκη

Με δορυφορική σύνδεση επτά πόλεις της Ελλάδας θα δουν έργα από τη Μετροπόλιταν Οπερα. Αρχή με την "Αννα Μπολένα"

Σκηνές από τις όπερες, «Αννα Μπολένα» του Ντονιτσέτι η οποία θα προβληθεί το Σάββατο

"Δεν επιθυμώ να κάνω την όπερα τρέντι, αλλά να την κρατήσω καλλιτεχνικά ζωντανή... Να γίνει αρεστή στο κοινό. Δεν έχω ψευδαισθήσεις. Δεν θα γίνει ποτέ ποπ", έλεγε χθες -μέσω ζωντανής δορυφορικής σύνδεσης- ο Πίτερ Γκελμπ, γενικός διευθυντής της Metropolitan Opera από το 2006 κι ο άνθρωπος στον οποίο η ΜΕΤ οφείλει την ανανέωσή της, αλλά και τη διεύρυνση του κοινού της διεθνώς. Ενας από τους τρόπους αυτής της διεύρυνσης είναι το πρόγραμμα "The Met: Live in HD", το οποίο περιλαμβάνει 11 υψηλού επιπέδου λυρικές παραγωγές για τη σεζόν 2011-2012, που θα μεταδίδονται απευθείας από τη σκηνή της Metropolitan Opera της Νέας Υόρκης σε 55 χώρες και μέσα από 1.700 επιλεγμένες αίθουσες σε όλο τον κόσμο. Η Ελλάδα (και η Κύπρος) εισέρχεται σε αυτό το δίκτυο χάρη στον όμιλο "Antenna", ο οποίος εξασφάλισε τη συνεργασία με τη ΜΕΤ για την τριετία 2011-2014. Οι προβολές θα πραγματοποιούνται στο "Μέγαρο Μουσικής Αθηνών", το "Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης" και σε άλλες πέντε πόλεις της χώρας (Κομοτηνή, Μυτιλήνη, Καβάλα, Λουτράκι, Βέροια).

Η Ελλάδα πάει... Μετροπόλιταν

Φιλόδοξες λυρικές παραγωγές από την σκηνή της περίφημης Μητροπολιτικής Οπερας της Νέας Υόρκης

Eντεκα φιλόδοξες λυρικές παραγωγές απευθείας από την σκηνή της περίφημης Μητροπολιτικής Οπερας της Νέας Υόρκης θα έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν οι φίλοι του είδους στην Αθήνα, την Θεσσαλονίκη και σε πέντε ακόμη πόλεις της Ελλάδας (Κομοτηνή, Μυτιλήνη, Καβάλα, Λουτράκι, Βέροια).

Οι παραστάσεις, θα μεταδοθούν στο πλαίσιο του γνωστού διεθνώς προγράμματος The Met's Live in HD που εγκαινιάστηκε το 2006 κι έχει πλέον εντάξει στο δίκτυό του 55 χώρες και 1600 επιλεγμένους πολιτιστικούς χώρους. Στην Ελλάδα, το εν λόγω πρότζεκτ έρχεται εφέτος για πρώτη φορά επισήμως χάρη στον Ομιλο AΝΤΕΝΝΑ ο οποίος εξασφάλισε τα δικαιώματα μετάδοσης για μία τριετία.

Η παρουσίαση του προγράμματος έγινε νωρίτερα σε συνέντευξη Τύπου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, το οποίο θα φιλοξενήσει τις μεταδόσεις στην πρωτεύουσα. Για την συνεργασία με τη Μητροπολιτική Οπερα μίλησαν ο πρόεδρος του Ομίλου Antenna κ.Μίνως Κυριακού, ο πρόεδρος του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών κ. Ιωάννης Μάνος και ο πρόεδρος του Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης (όπου θα γίνουν οι μεταδόσεις στην συμπρωτεύουσα) κ. Αλέξανδρος Κ. Μπακατσέλος.

Ο «Ονιέγκιν» ξεσκόνισε το Μπολσόι

•  Η ΔΙΑΣΗΜΗ ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ ΤΗΣ ΟΠΕΡΑΣ ΤΟΥ ΤΣΑΪΚΟΦΣΚΙ ΑΥΡΙΟ ΣΤΟ ΜΕΓΑΡΟ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

• Της ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΜΠΑΡΚΑ 
• Ελευθεροτυπία, Δευτέρα 11 Ιουλίου 2011

Πριν πιάσει στα χέρια του ο σκηνοθέτης Ντμίτρι Τσερνιάκοφ τον «Ευγένιο Ονιέγκιν» του Τσαϊκόφσκι, είχε τοποθετήσει την όπερα «Τριστάνος και Ιζόλδη» του Βάγκνερ σε ένα πολυτελές ξενοδοχείο και σε ένα υποβρύχιο, ενώ την «Αΐντα» του Βέρντι σε μια εμπόλεμη ζώνη των Βαλκανίων, που θα μπορούσε να ήταν και η Τσετσενία.

Η δράση εκτυλίσσεται μόνο σε εσωτερικούς χώρους, γύρω από ένα μεγάλο οβάλ τραπέζι Είχε δείξει επομένως ότι δεν κινείται σε συμβατικά μονοπάτια. Μάλλον γι' αυτό η όπερα του ιστορικού θεάτρου Μπολσόι επέλεξε τον Τσερνιάκοφ, μόλις 36 ετών τότε, για να αντικαταστήσει στο ρεπερτόριο την παμπάλαια παραγωγή του «Ονιέγκιν» που είχε σκηνοθετήσει το 1944 ο Μπορίς Ποκρόβσκι.

Η παράσταση του Τσερνιάκοφ έκανε πρεμιέρα στη Μόσχα τον Σεπτέμβριο του 2006, απασχολώντας κοινό και κριτικούς για πάρα πολλούς μήνες, όχι μόνο εντός Ρωσίας, αλλά και εκτός. Την πρεμιέρα παρακολούθησε η κορυφαία Ρωσίδα σοπράνο Γκαλίνα Βισνιέφσκαγια, η οποία όχι μόνο εξέφρασε την αποδοκιμασία της με ένα οργισμένο γράμμα για τη «βλάσφημη παράσταση», αλλά ακύρωσε και το γκαλά για τα 80 της χρόνια που είχε προγραμματιστεί λίγες μέρες μετά και το μετέφερε στο Μέγαρο Τσαϊκόφσκι.

Ο απόλυτος θρίαμβος της διαφθοράς

Η «Στέψη της Ποππαίας» του Μοντεβέρντι παρουσιάζεται στο Φεστιβάλ Αθηνών

• Του Νικου Α. Δοντα, Η Καθημερινή, Παρασκευή, 1 Iουλίου 2011

ΟΠΕΡΑ. «Ο θρίαμβος του έρωτα επί της αρετής» είναι ένας κομψός τρόπος να περιγράψει κανείς όσα συμβαίνουν και επιβραβεύονται στην όπερα «Η στέψη της Ποππαίας», που αποδίδεται στον Κλάουντιο Μοντεβέρντι. «Αποδίδεται» και μόνον, διότι τίποτε σε σχέση με την πατρότητα του έργου δεν είναι βέβαιο όπως τίποτε από την πρώτη παραγωγή του έργου δεν σώζεται: ούτε η χειρόγραφη παρτιτούρα, ούτε η ακριβής ημερομηνία της πρώτης παρουσίασης, αλλά ούτε οι αντιδράσεις όσων παρακολούθησαν τις παραστάσεις. Διασώζονται δύο αντίγραφα του μουσικού κειμένου, ένα από τη Βενετία και ένα από τη Νάπολη, που όμως διαφέρουν μεταξύ τους, ενώ κανένα από τα δύο δεν συμφωνεί με κάποια από τις αρκετές εκδοχές του ποιητικού κειμένου που μας έχουν παραδοθεί. Τον χειμώνα του 1642-43 κατά τον οποίο πρωτοπαρουσιάστηκε η όπερα στη Βενετία, ο Μοντεβέρντι θα ήταν τουλάχιστον 75 ετών - γνωρίζουμε ότι βαπτίστηκε το 1567. Συνεπώς, είναι αρκετά πιθανό στην ολοκλήρωση της παρτιτούρας να συνέβαλαν μαθητές του ή νεότεροι συνθέτες, όπως ο Φραντσέσκο Σακράτι, ο Μπενετέτο Φεράρι και ο Φραντσέσκο Καβάλι. Μέχρι να διαλευκανθεί το μυστήριο, τις καινοτομίες του εξαιρετικού αυτού έργου πιστώνεται ο δάσκαλος.

«Ναμπούκο» στο Ηρώδειο από τη Λυρική Σκηνή

ΟΠΕΡΑ. O «Ναμπούκο» του Τζουζέπε Βέρντι (1813-1901), η όπερα που ανεβάζει η Εθνική Λυρική Σκηνή στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού, στις 26, 27, 28 & 29 Ιουνίου, είναι η πρώτη πραγματικά μεγάλη επιτυχία που είχε ο Ιταλός συνθέτης στην πολύχρονη καριέρα του. Ο «Ναμπούκο» έκανε πρεμιέρα τον Μάρτιο του 1842 και κατέστησε τον δημιουργό του διάσημο και πλούσιο. Το έργο ήρθε πριν από τη μεγάλη, άτυπη τριλογία του «Ριγολέτο», «Τραβιάτα», «Τροβατόρε» και πριν από τον «Μακμπέθ» και τον «Ντον Κάρλος» έως τον «Οθέλλο», τον «Φάλσταφ» και το περίφημο «Ρέκβιεμ». Εργο με αστείρευτο μελωδικό πλούτο, τόσο στις άριες και τα ντουέτα του όσο και στα χορωδιακά του μέρη, ο «Ναμπούκο» δεν προαναγγέλλει απλώς τον μεγάλο Βέρντι, αλλά τον περιέχει. Ο θρύλος θέλει ως βασική πηγή έμπνευσης του Βέρντι για το έργο, τους στίχους του χορωδιακού «Va, pensiero» (πέτα, σκέψη), που τραγουδούν οι υπόδουλοι Εβραίοι, τους οποίους καταδιώκει ο Ναβουχοδονόσορ. Είναι εξάλλου το πιο φημισμένο κομμάτι του έργου, το οποίο τραγουδήθηκε πολύ από τους Ιταλούς της εποχής, οι οποίοι είδαν στο «Ναμπούκο» την έκφραση του δικού τους αγώνα για ανεξαρτησία από τους Αυστριακούς.

«Καβαλερία», «Παλιάτσοι» άνοιξαν το Φεστιβάλ

Του Νικου Α. Δοντα, Η Καθημερινή, 12/6/2010

Εξαιρετικά έστησε ο Γρέιαμ Βικ την «Καβαλερία ρουστικάνα» και τους «Παλιάτσους», τα δύο μονόπρακτα που επέλεξε η Εθνική Λυρική Σκηνή (ΕΛΣ) ως πρώτη από τις δύο παραγωγές της στο Ηρώδειο. Μετά τη νεανική «Μποέμ» (2007) και τον θαυμάσιο «Τανχόιζερ» (2009), ο Βικ αντιμετώπισε φέτος τα λαϊκότερα των λαϊκών με καθαρό βλέμμα, αφαιρώντας όλο το φολκλόρ. Αναπόφευκτα έρχεται στο νου ο Στέφανος Λαζαρίδης, που σύστησε τον άξιο Βρετανό σκηνοθέτη στο ελληνικό κοινό.
Το εμπνευσμένο σκηνικό του Γιώργου Σουγλίδη, μια μεσογειακή πλαγιά με ελιές, έθεσε τον τόνο και όρισε τον τόπο και στα δύο έργα.
Ο Βικ διατήρησε τη ρεαλιστική αφήγηση σε πρώτο επίπεδο, ώστε να παραμείνει κατανοητός στο παραδοσιακό κοινό και μετέθεσε ελαφρά το χρονικό πλαίσιο στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα («Καβαλερία») και στη μεταπολεμική Ιταλία («Παλιάτσοι»).
Επιπλέον, εμπλούτισε τη δράση με ευανάγνωστες αναφορές και σύμβολα του δυτικού πολιτισμού, από το μήλο του Αδάμ και της Εύας έως τον Ελβις και τη Μέριλιν. Κυρίως όμως, η σκηνοθεσία του, ακόμα και στις λεπτομέρειές της, άντλησε τις κινήσεις της από τη μουσική. Εξυπνα αντιμετωπίστηκε επίσης το παρουσιαστικό κάθε πρωταγωνιστή, που εντάχθηκε στη δραματουργία και αξιοποιήθηκε χάρη στα επιτυχημένα θεατρικά κοστούμια του Σουγλίδη.

Οπερα για «Νεανικά Αυτιά»

Η Εθνική Λυρική Σκηνή συμμετέχει στις Ευρωπαϊκές Ημέρες Οπερας με το «Μαγικό Βιολί» 

• ΙΣΜΑ Μ. ΤΟΥΛΑΤΟΥ  ΤΟ ΒΗΜΑ: 19/04/2011, 15:03

Οι συντελεστές της όπερας «Το Μαγικό Βιολί»

Με το «Μαγικό Βιολί» του Νίκου Ξανθούλη, μια όπερα για «Νεανικά Αυτιά», συμμετέχει η Εθνική Λυρική Σκηνή στις «Ευρωπαϊκές Ημέρες Οπερας» τις οποίες γιορτάζουν στις 7 και 8 Μαΐου τα ευρωπαϊκά λυρικά θέατρα.

«Νεανικά Αυτιά» ("Young Ears") είναι το διεθνές θέμα το οποίο έχει επιλεγεί για τον εφετινό εορτασμό και απευθύνεται σ΄όλους όσοι, ανεξαρτήτως ηλικίας, επιθυμούν να γνωρίσουν τον κόσμο της όπερας. Ειδικότερα, τα παιδιά θα μπορέσουν ν΄ανακαλύψουν νωρίς το είδος, οι νέοι θα έχουν την ευκαιρία να ξεφύγουν από προκαταλήψεις και στερεότυπα αλλά και οι ενήλικες μπορούν να ενθαρρυνθούν προκειμένου να γνωρίσουν τον μαγικό κόσμο του λυρικού θεάτρου.

Eυρωπαΐκές Ημέρες Όπερας

Με «Το Μαγικό Βιολί», όπερα του Νίκου Ξανθούλη σε λιμπρέτο της Μαριβίτας Γραμματικάκη, συμμετέχει η Εθνική Λυρική Σκηνή στον εορτασμό «Ευρωπαϊκές Ημέρες Όπερας» στις 7 και 8 Μαΐου. Το θέμα που έχει επιλεγεί για τον φετινό εορτασμό για τις Ευρωπαϊκές Ημέρες Όπερας 2011 είναι «Νεανικά Αυτιά» (Young Ears).

• Σύνοψη της όπερας

Κάποτε, σε μια Γκρίζα πολιτεία, ζούσε ένας βασιλιάς που μισούσε την ομορφιά, τα χρώματα και τα τραγούδια και απαγόρευε σε όλους τους πολίτες να τραγουδούν και να χαίρονται. Ακόμα και την κόρη του φυλάκισε γιατί τραγούδησε μια μέρα που είχε μαγευτεί από το βιολί ενός τσιγγάνου που μπήκε τυχαία στη πολιτεία. Ο Βασιλιάς διέταξε να φυλακίσουν όλους όσους τραγούδησαν μαζί με τον τσιγγάνο και να πετάξουν το βιολί του, αλλά η μουσική άρχισε να μαγεύει και αυτόν. Η καρδιά του όμως ήταν πολύ σκληρή και το βιολί μέχρι να την μαλακώσει έχασε την μαγική του δύναμη. Λίγο πριν ακουστεί η τελευταία νότα, ο βασιλιάς άρχισε να τραγουδάει και όλα άλλαξαν.

Η Αντιγόνη κοντά στα παιδιά

Η όπερα «Αντιγόνη» ανεβαίνει στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών σε επίσηµη πρώτη, από τον σκηνοθέτη Λι Μπρούερ και χορογραφία Ερσης Πίττα. Πρόκειται για µια όπερα που συνέθεσε ο Θεόδωρος Στάθης, βασισµένη στο έργο του Σοφοκλή, µεταφρασµένη στα νεοελληνικά. Βασικά της στοιχεία είναι η πρωτότυπη δύναµη του αφηγηµατικού σκηνικού της ελληνικής τραγωδίας σε µουσική και δραµατουργική σύλληψη η οποία αναδεικνύει τον σύνθετο τρόπο µε τον οποίο η αρχαία ελληνική τραγωδία συνδέεται µε την όπερα. Ερµηνεύουν οι Νίνα Λοτσάρη (φωτογραφία), ∆ιονύσης Σούρµπης, ∆ηµήτρης Καβράκος.

Μουσική διεύθυνση: Ραφαήλ Πυλαρινός. Τα έσοδα θα διατεθούν για την υποστήριξη παιδιών που υποφέρουν από την πείνα µέσω της οργάνωσης Γιατροί Χωρίς Σύνορα. Στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (Βασ. Σοφίας και Κόκκαλη 1, τηλ. 210.7282.333) στις 20.00

Πληκτική «Στουάρντα» από τη «Σκάλα»

• Του Νικου A. Δοντα, Η Καθημερινή, Kυριακή, 20 Mαρτίου 2011

• Ακόμα και σήμερα, όπου οι μέρες ακμής της «Σκάλας» ανήκουν ξεκάθαρα στο παρελθόν, η παραγωγή της όπερας «Μαρία Στουάρντα» του Ντονιτσέτι, που παρουσιάστηκε στην αίθουσα «Τριάντη» στις 10 Μαρτίου, δεν αντιπροσωπεύει το περίφημο θέατρο του Μιλάνου. Πολύ περισσότερο, που το παλαιομοδίτικο θέαμα του 81χρονου Πιερ Λουίτζι Πίτσι δόθηκε χωρίς το εντυπωσιακό σκηνικό του δάσους, αφού, κατά πληροφορίες, αυτό δεν προσαρμοζόταν στην «Τριάντη». Αραγε, ουδείς το είχε ελέγξει πριν κλείσει τη συμφωνία; Κι αν κάτι έχει σημασία στις παραγωγές του Πίτσι, είναι τα σκηνικά. Το δε συγκεκριμένο αποτελούσε τη μόνη εναλλαγή.

• Ετσι, εκείνο που τελικά είδαμε ήταν μία παράσταση με ενιαίο σκηνικό και στις δύο πράξεις, φωτισμένο ερασιτεχνικά από τον Σέρτζο Ρόσι. Μία τεράστια φυλακή, πραγματική για την πρωταγωνίστρια βασίλισσα της Σκωτίας, ψυχολογική –κατά τον Πίτσι– για την αντίζηλό της βασίλισσα της Αγγλίας. Λευκοί και γαλάζιοι φωτισμοί για την άτυχη Μαρία, πορτοκαλί φώτα για την Ελισάβετ.

• Αντίστοιχα συμβατικά ήσαν όλα όσα συνέβαιναν στη σκηνή, καθώς τις τελευταίες δεκαετίες ο Πίτσι απλά αναπαράγει το στυλ που τον έκανε διάσημο 30 χρόνια νωρίτερα. Ακίνητη, μετωπικά στημένη ήταν η χορωδία, ενώ οι πρωταγωνιστές ανεβοκατέβαιναν αενάως τα σκαλιά στο κέντρο της σκηνής ανοιγοκλείνοντας τα χέρια κατά το πρότυπο άλλων εποχών. Μία παραγωγή που, τελικά, φάνηκε να σέβεται ελάχιστα το βασισμένο στον Σίλερ έργο, παραμένοντας απλώς ανιαρά επιδερμική.

Εξοχη Τσόφι

• Παρόλα αυτά, άξιζε να δει κανείς την παράσταση για την ερμηνεία της Πατρίτσια Τσόφι στον κεντρικό ρόλο. Ανάμεσα στις κορυφαίες Ιταλίδες τραγουδίστριες της εποχής, η Τσόφι έπλασε με τη λυρική φωνή της ένα συγκινητικό πορτρέτο της άτυχης βασίλισσας της Σκωτίας. Ερμηνεύοντας τη μελωδική μουσική με μεγάλη ευαισθησία, εμπλουτίζοντας τη φωνητική γραμμή διαρκώς με νέα χρώματα, διαθέτοντας τον έλεγχο σε όλες τις θέσεις της φωνής, από τις χαμηλότερες στις ψηλότερες νότες, δεν τραγούδησε ένα ρόλο, αλλά διαμόρφωσε ένα χαρακτήρα.

• Την υπόλοιπη διανομή αποτελούσαν κυρίως ανερχόμενοι τραγουδιστές. Ωστόσο, από τη Σκάλα αναμένει κανείς αν όχι τους κορυφαίους, τουλάχιστον τους καταξιωμένους. Ετσι, σαφώς ισχνή πλάι στην Τσόφι ήταν η Ελισάβετ της μεσοφώνου Ελενας Μπελφιόρε, παρότι υπερασπίστηκε τον ρόλο της με ηρωισμό. Θετική ήταν η παρουσία του ελαφρού λυρικού τενόρου Φραντσέσκο Ντεμούρο ως Λέστερ, που τραγούδησε με μουσικότητα και σιγουριά. Στους μικρότερους ρόλους ικανοποιητικοί ήσαν ο βαθύφωνος Μίρτο Παλάτσι ως Τάλμπο, ο βαρύτονος Σιμόνε Πιατσόλα ως Σέσιλ και η μεσόφωνος Ελένη Βουδουράκη ως Αννα. Καλά τραγούδησε η χορωδία της ΕΡΤ, ενώ αξιοπρεπής ήταν η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών υπό τον Ρίτσαρντ Μπόνινγκ, ιδιαίτερα έμπειρο στο συγκεκριμένο ρεπερτόριο.

Διαμάντια και Περλ

• Στην Κίνα η πιο θεαματική όπερα στον κόσμο

• Της ΦΩΤΕΙΝΗΣ ΜΠΑΡΚΑ, Ελευθεροτυπία, Σάββατο 19 Μαρτίου 2011

Το πιο θεαματικό κτήριο όπερας στον κόσμο μόλις άνοιξε στην πόλη Γκουανγκζού (Guangzhou) της Κίνας, πολύ κοντά στο Χονγκ Κονγκ. Δημιούργημα της 60χρονης Βρετανοϊρακινής αρχιτεκτόνισσας Ζάχα Χαντίντ, φιλοδοξεί να υπερκεράσει τη διάσημη όπερα του Σίδνεϊ. 

 

Σαν δύο τεράστια βότσαλα, που ξεβράστηκαν στις όχθες του ποταμού Περλ, μοιάζουν τα κτήρια της νέας όπερας

Τα δύο κτήριά της μοιάζουν σαν τεράστια βότσαλα που ξεβράστηκαν στις όχθες του ποταμού Περλ, πάνω στον οποίο στέκεται η πόλη. Το τραχύ σχήμα τους περιβάλλεται από τεράστια τρίγωνα από γρανίτη, με γυάλινες προεξοχές. Το ένα βότσαλο στεγάζει αμφιθέατρο 1.800 θέσεων, ενώ το μικρότερο, τους πολλαπλούς χώρους προβών, παραστάσεων κ.ά.

Οι Κινέζοι σκέφτηκαν την όπερα ήδη από το 1993, όταν ο δήμαρχος Λιν Σουσέν συνέλαβε την ιδέα ενός εμπορικού και πολιτιστικού κέντρου δίπλα στο ποτάμι. Στη νέα πόλη, που ήδη μεγαλουργεί στο δέλτα του ποταμού, ετοιμάζονται να παραδοθούν μια βιβλιοθήκη και ένα μουσείο σε απόσταση αναπνοής από τη νέα όπερα. Στους γύρω ουρανοξύστες εδρεύουν διεθνείς χρηματοοικονομικές εταιρείες. Αν κάποτε αναρωτιόμασταν πώς θα μπορούσε να είναι η πόλη του μέλλοντος, η ραγδαία αναπτυσσόμενη Γκουανγκζού δίνει όλες τις απαντήσεις.

«Οταν την επισκέφτηκα πρώτη φορά το 1981 έμοιαζε τόσο σκληρή και βλοσυρή, όλοι ήταν ντυμένοι με τη φόρμα του προέδρου Μάο», θυμάται η Χαντίντ, βραβευμένη ήδη με το κορυφαίο βραβείο Pritzker Αρχιτεκτονικής. «Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του '90 όλα άλλαξαν. Ομως και πάλι εδώ που στεκόμαστε τώρα (σ.σ. στο φουαγέ της όπερας) υπήρχαν μόνο χωράφια».

Η όπερα των 70.000 τ.μ. χρειάστηκε πέντε χρόνια για να ολοκληρωθεί. Οι απαιτήσεις του οικοδομήματος προκαλούσαν όχι μόνο τους νόμους της συμβατικής γεωμετρίας, αλλά και της ίδιας της βαρύτητας. Το μεγάλο κτήριο μοιάζει με έναν τεράστιο ιστό αράχνης που στέκεται όρθιος και τεντώνεται σε διαφορετικές κατευθύνσεις. Ενας από τους αρχιτέκτονες της ομάδας της, ο Σάιμον Γου, δείχνει με περηφάνια τους ατσάλινους συνδέσμους που το κρατούν όρθιο. Μοιάζουν με αστέρια και χυτεύτηκαν στη Σανγκάη (σε παραδοσιακό χυτήριο) με τον τρόπο που κατασκεύαζαν τις μεσαιωνικές καμπάνες.

Πουθενά δεν θα βρεις μια ευθεία γραμμή. Οι λευκές σκάλες, που οδηγούν στο θέατρο, γέρνουν και περιστρέφονται τόσο θεαματικά ώστε οι θεατές τις εγκαταλείπουν με βαριά καρδιά για τις θέσεις τους. Το αμφιθέατρο (στα απαλά χρώματα του χρυσού) όσο ασύμμετρο είναι άλλο τόσο τέλεια ακουστική έχει. Μοιάζει με το άνοιγμα ενός σπηλαίου ή το ορθάνοιχτο στόμα ενός καρχαρία τοποθετημένο κάτω από μια πλειάδα φωτεινών σποτ. Υπεύθυνος για την ακουστική του ήταν ο Χάρολντ Μάρσαλ από τη Νέα Ζηλανδία, αυθεντία στο είδος. «Υπάρχουν ελάχιστα ασύμμετρα αμφιθέατρα στον κόσμο. Η πρόκληση είναι αναμφισβήτητα μεγάλη, οι δυνατότητες όμως σε τέτοιες αίθουσες πολλαπλάσιες και το αποτέλεσμα εξαιρετικό», λέει.

Την όπερα εγκαινίασε επίσημα στις 26 Φεβρουαρίου η βρετανική χορευτική ομάδα του Ακραμ Καν με το έργο «Vertical Road». Ηδη όμως από τον περασμένο Μάιο φιλοξενούσε παραστάσεις. Του χρόνου θα παρουσιάσει κινεζικές εκδοχές διάσημων μιούζικαλ, όπως οι «Γάτες» και το «Μάμα Μία». Στόχος είναι να αποφύγουν τον «ελιτισμό» και να διατηρήσουν τις πόρτες ανοιχτές. Μαθητές και επαγγελματίες μουσικοί και χορευτές βρήκαν στέγη για τις πρόβες τους στις εντυπωσιακές αίθουσες γεμάτες καθρέφτες κάτω από κυματιστά ταβάνια, που θυμίζουν υποβρύχιες σπηλιές για οστρακοειδή.

Την όπερα αγκάλιασαν και οι πολίτες. Στο εξωτερικό της ο κόσμος κάνει περίπατο, μικρά αγόρια τρέχουν και γλιστρούν στις κεκλιμένες επιφάνειες με τα ποδήλατά τους. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία όμως ότι κλέβει την παράσταση το βράδυ, όταν το εσωτερικό της φωτίζεται και τα φουαγέ της γεμίζουν κόσμο. Το κόστος υπολογίζεται στα 130 εκατομμύρια λίρες. *

Τα παιδιά γνωρίζουν τη μαγεία της όπερας

 

Ως την Τετάρτη η πρωτοποριακή «μύηση» των παιδιών στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών 

Συνεχίζεται έως και την Τετάρτη, 16 Μαρτίου, η πρωτοποριακή «μύηση» των παιδιών στο μαγικό κόσμο της όπερας, με αφορμή τη Μαρία Στουάρντα του Ντονιτσέττι, παραγωγή της Σκάλας του Μιλάνου, που ανεβαίνει στην Aίθουσα Αλεξάνδρα Τριάντη του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών.

Πρόκειται για μια μουσική δράση εκπαιδευτικού χαρακτήρα, η οποία «εκτυλίσσεται» τα πρωινά στην ίδια Αίθουσα και απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας 9 έως 12 ετών. Χορηγός της μουσικής δράσης - όπως άλλωστε και της παράστασης Μαρία Στουάρντα - είναι η Eurobank.

Συνδυάζοντας την αμεσότητα της θεατρικής δράσης με τη δύναμη του μουσικού λόγου, η όπερα χρησιμοποιεί ως πρώτο υλικό της την ανθρώπινη φωνή, που καλείται να υπερβεί τα όριά της και να μεταμορφωθεί σε ένα σύνθετο και εύπλαστο όργανο έκφρασης.

Ποια είναι, όμως, τα χαρακτηριστικά μιας οπερατικής φωνής; Γιατί ακούγεται τόσο διαφορετικά από την καθημερινή ομιλία; Τι σημαίνουν οι λέξεις μπελ κάντο; Τι συμβολίζει μέχρι σήμερα η Μαρία Κάλλας; Πώς αλλάζει το φως τα πρόσωπα και τα αντικείμενα πάνω στη σκηνή; Τι κρύβεται πίσω από το θεατρικό σκηνικό;

Χρησιμοποιώντας με φαντασία το σκηνικό του Πιερ Λουίτζι Πίτσι και την τεχνική υποδομή της αίθουσας Αλεξάνδρα Τριάντη, η υψίφωνος Μάιρα Μηλολιδάκη, ο πιανίστας Τίτος Γουβέλης και οι παιδαγωγοί Αλεξάνδρα Στρατηγοπούλου και Λήδα Μασούρα απαντούν σε καίρια ερωτήματα για την όπερα μέσα από ειδικά διαμορφωμένα κείμενα παρουσίασης, αλλά και μέσα από την ίδια τη μουσική, ερμηνεύοντας χαρακτηριστικές άριες δεξιοτεχνίας.

Ετσι, τα παιδιά έχουν την ευκαιρία να ακούσουν χαρακτηριστικές σκηνές από το οπερατικό ρεπερτόριο, καθώς επίσης μουσική για πιάνο εμπνευσμένη από την όπερα. Εχουν την ευκαιρία ακόμη και να συμμετάσχουν ως... κομπάρσοι στην σκηνή, συμπληρώνοντας τις υπέροχες ερμηνείες της Μάιρας Μηλολιδάκη και του Τίτου Γουβέλη. Στο πλαίσιο της συνεργασίας του Μεγάρου με το Υπουργείο Παιδείας, τη μουσική δράση παρακολουθούν δωρεάν μαθητές σχολείων μαζί με τους δασκάλους τους.

Στο λαβύρινθο του «Νοσφεράτου»

• ΣΥΝΘΕΤΗΣ Ο ΝΤΜΙΤΡΙ ΚΟΥΡΛΙΑΝΣΚΙ, ΑΡΧΙΜΟΥΣΙΚΟΣ Ο Θ. ΚΟΥΡΕΝΤΖΗΣ, ΣΚΗΝΟΘΕΤΗΣ Ο Θ. ΤΕΡΖΟΠΟΥΛΟΣ, ΛΙΜΠΡΕΤΟ Ο Δ. ΓΙΑΛΑΜΑΣ 

• Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, Ελευθεροτυπία, Δευτέρα 14 Μαρτίου 2011 

Συνάντηση «αστέρων» για έναν «άλλο» «Νοσφεράτου». Ντμίτρι Κουρλιάνσκι, ο συνθέτης. Θόδωρος Κουρεντζής, ο αρχιμουσικός. Θόδωρος Τερζόπουλος, ο σκηνοθέτης. Η ιδέα της τριπλής συνεργασίας ανήκει στον Ελληνα μαέστρο που διαπρέπει στη Ρωσία.

 

Ντμίτρι Κουρλιάνσκι, Θόδωρος Τερζόπουλος 

Αυτός ανέθεσε στον ραγδαία ανερχόμενο 35χρονο Μοσχοβίτη μουσουργό τη σύνθεση όπερας με τίτλο «Νοσφεράτου» και στον Τερζόπουλο τη σκηνοθεσία της. Ο «Νοσφεράτου», με λιμπρέτο του ποιητή, καθηγητή του Πανεπιστημίου Λεμονόσοφ της Μόσχας και μορφωτικού συμβούλου της πρεσβείας μας στη Μόσχα, Δημήτρη Γιαλαμά, θα κάνει πρεμιέρα στην Οπερα Μπολσόι τον Μάρτιο του 2012. Θα συνεχίσει σε μεγάλες όπερες του κόσμου. Ενδεχομένως να παρουσιαστεί και στο Ελληνικό Φεστιβάλ. 

Την περασμένη πάντως βδομάδα ο Ντμίτρι Κουρλιάνσκι, αμέσως μετά την παρουσίαση συμφωνικών έργων του απ' την Ορχήστρα Μπουλέζ, πήρε το αεροπλάνο απ' το Παρίσι για την Αθήνα, με «πλώρη» για το θέατρο «Αττις». Εκεί όπου τον βρήκαμε σκυμμένο μαζί με τον Τερζόπουλο πάνω απ' το λιμπρέτο του «Νοσφεράτου». Δεν είναι άλλωστε ένα κείμενο... αναμενόμενο. «Σπάει όλα τα στεγανά περί Νοσφεράτου», λέει ο Τερζόπουλος. Κατ' αρχάς δεν έχει την παραμικρή σχέση με την πασίγνωστη γερμανική βουβή ταινία τρόμου του Μούρναου, που γυρίστηκε το 1922 και θεωρείται το πρώτο δείγμα γερμανικού εξπρεσιονισμού. «Είναι το ταξίδι του Νοσφεράτου στο "άρρωστο αίμα" και οι απαιτήσεις του σε αυτό το ανθυγιεινό "τοπίο". Θα μπορούσα να πω ότι η παράσταση θα είναι ένα ταξίδι στο άρρωστο αίμα», εξηγεί ο σκηνοθέτης.

• Στο στρατηγείο

Η συνεργασία του με τον σταρ μαέστρο, που θα διευθύνει τον «Νοσφεράτου», θα ξεκινήσει μέσα στις προσεχείς βδομάδες, οπότε ο Κουρεντζής αναμένεται να ταξιδέψει στην Αθήνα. Με τον Κουρλιάνσκι ο Τερζόπουλος δούλεψε στο «στρατηγείο» του την τελική μορφή του λιμπρέτου. Κατά την παραμονή του στην Ελλάδα ο συνθέτης είχε την ευκαιρία να δει στο «Αττις» δύο φορές με ενθουσιασμό το «Alarme» του Τερζόπουλου, μία το «Μάουζερ» του Χάινερ Μίλερ και μία το «Χορευτή» του Εριχ Αρεντ. 

«Ξέρει τη δουλειά μου», αναφέρει ο Τερζόπουλος, ο οποίος έχει επίσης μελετήσει τις μουσικές του συνθέτη. «Κατανόησα την "αρχιτεκτονική" των συνθέσεών του. Υπάρχει, δηλαδή, κάτι κοινό μεταξύ μας. Δεν ήθελε τυχαία ο Κουρεντζής να συνεργαστούμε». 

«Είναι πολύ σημαντικό να έχεις μεταφυσική επικοινωνία με το σκηνοθέτη», υποστηρίζει και ο συνθέτης. «Νιώθω πολύ συγγενής με αυτό που κάνει. Το θέατρο του Θόδωρου έχει ένταση και δεν είναι ανοιχτό. Προχωράς με κλειστά μάτια στο κλειστό σύμπαν του, προσπαθώντας να βρεις τις δικές σου πόρτες για να βγεις έξω ή για να εισχωρήσεις πιο βαθιά. Είναι πολύ σπάνια η δυνατότητα που μας δόθηκε να δουλέψουμε για το λιμπρέτο. Μόλις γυρίσω στη Μόσχα θα αρχίσω να συνθέτω».

Κορυφαίοι μουσικοκριτικοί χαρακτηρίζουν τη μουσική του Κουρλιάνσκι «ριζοσπαστική». «Απέρριψα τις παλιές φόρμες», εξηγεί. «Χρησιμοποιώ μόνο θορύβους στις συνθέσεις μου, ειδικές ορχηστρικές και φωνητικές τεχνικές που παράγουν θόρυβο. Απ' την άλλη, απορρίπτω τη ρομαντική αφήγηση της μουσικής δραματουργίας. Δεν με ενδιαφέρει η αφηγηματική μουσική, αλλά ένα αρχιτεκτονικό μουσικό σκέπτεσθαι. Η μουσικής ως ένα αντικείμενο, ένα οπτικό φαινόμενο. Στη μουσική μου δεν υπάρχει, δηλαδή, ανάπτυξη ή δράση. Τα πάντα συντελούνται στο δέκτη. Με ενδιαφέρει ο ακροατής να προσλαμβάνει αμέσως το όλον, όπως συμβαίνει όταν αντικρίζει ένα γλυπτό. Δεν αλλάζει μέσα στη διάρκεια κάτι στη μουσική. Αλλάζεις εσύ μέσα από την ακρόασή της. Πρόκειται για μια εσωτερική δραματουργία. Ο ακροατής είναι σε κίνηση, όχι η μουσική. Και παρακολουθεί τις αλλαγές που συντελούνται εντός του». 

Η όπερα θεωρεί ότι σε βάζει σε «ένα λαβύρινθο». «Το λιμπρέτο του "Νοσφεράτου" βασίζεται σε λίστες: των συστατικών του αίματος, της ανατομίας του ανθρώπινου σώματος, λίστες μελωδιών. Είναι ένα κείμενο με λίστες που δημιουργεί ένα λαβύρινθο μηνυμάτων, νοημάτων και πιθανοτήτων», εξηγεί. «Στην πραγματικότητα, καλούμε τον κόσμο να εξερευνήσει μέσω αυτών πώς τελειώνει η ιστορία. Κι αν αφορά το "Νοσφεράτου" ή τον ίδιο τελικά. Το θέμα της όπερας δεν αφορά μία συγκεκριμένη συμπαγή προσωπικότητα. Αφορά τη διττότητα της ύπαρξης, το διπλό νόημα του αίματος. Τι είναι αίμα; Κρυμμένο μέσα στη φλέβα, είναι ζωή. Φανερωμένο, είναι θάνατος».

«Πάντα φοβάμαι»

Ακούγεται σαν να ετοιμάζουν μια νέα επαναστατική πρόταση για την όπερα. «Πάντα φοβάμαι να λέω ότι κάτι είναι νέο», υποστηρίζει ο Κουρλιάνσκι. «Το σίγουρο είναι ότι ο τρόπος που έχω την όπερα στο μυαλό μου δεν είναι ρομαντικός ή μπανάλ. Η σύγχρονη όπερα έτσι κι αλλιώς διαφέρει από την κλασική ή τη δραματική. Είναι θέατρο ολιστικό. Συμπεριλαμβάνει τη φιλοσοφία, την ψυχολογία, την κοινωνιολογία, όλο το σώμα των τεχνών και των επιστημών». 

Ο Κουρλιάνσκι, που θεωρεί «δάσκαλό» του και τον Γιάννη Χρήστου, έχει αναθέσεις έργων ήδη από το 2004. Προέρχονται από την Ελβετία, τη Γερμανία, την Αυστρία και ιδιαιτέρως τη Γαλλία, και αφορούν όπερα, ορχήστρες, αλλά και θέατρο. «Συνήθως εργάζομαι για ensemble σύγχρονης μουσικής», διευκρινίζει. «Συγχρόνως όμως γράφω και πειραματική ηλεκτρονική μουσική, βασισμένος σε intractual τεχνολογίες. Δεν κινούμαι με αυστηρότητα προς μία κατεύθυνση». 

Τριάντα πέντε χρόνων και ήδη έχει επιτύχει πάρα πολλά. «Ο Μότσαρτ πέθανε 36», μου θυμίζει. «Αρχισα να συνθέτω το 2002 τυχαία». Προετοιμαζόταν στο Boulanger Conservatoire του Παρισιού για φλαουτίστας. «Ενα πρόβλημα υγείας με υποχρέωσε να αλλάξω τελείως προσανατολισμό. Τότε σκέφτηκα πρώτη φορά τη σύνθεση». Το 2003 κέρδισε ένα πολύ σημαντικό διαγωνισμό σύνθεσης στην Ολλανδία, στο International Gaudeamus Competition. Ολες οι πόρτες άνοιξαν αμέσως. «Το βραβείο μού έδωσε τεράστια ώθηση», παραδέχεται. Σήμερα καυχιέται ότι μπορεί να ζει από τις συνθέσεις του. «Και έχω κλεισμένο πρόγραμμα έως το 2013». Ο μεγάλος όγκος της δουλειάς του αφορά τη Γαλλία, η οποία τον λατρεύει. *

Η όπερα και τα µυστικά της γίνονται παιχνίδι

• Της Εφης Φαλίδα, ΤΑ ΝΕΑ: Δευτέρα 14 Μαρτίου 2011

• Η δύναµη και η οµορφιά του κόσµου του λυρικού θεάτρου µαγεύουν τα παιδιά σε ένα ξεχωριστό µάθηµα στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.

Πρωί Παρασκευής στην Αίθουσα «Τριάντη» του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών. Οπου άρχισε το εκπαιδευτικό πρόγραµµα για µαθητές δηµοτικού και γυµνασίου «Τα µυστικά της Οπερας» µε τη συνεργασία της Σκάλας του Μιλάνου. Καληµέρα! Σε υψηλούς τόνους. Οπερατικούς. Για την ακρίβεια στην ψηλή κολορατούρα της Βασίλισσας της Νύχτας του «Μαγικού Αυλού» του Μότσαρτ. Και τα παιδιά καθηλωµένα στις θέσεις τους από τα «αρπέτζι» της σοπράνο Μάιρας Μηλολιδάκη.

Ο κόσµος του λυρικού θεάτρου, οι πρωταγωνιστές του, οι δηµιουργοί, το επιτελείο των τεχνικών, οι κώδικες της δηµιουργίας της όπερας ήταν το περιεχόµενο αυτής της διαφορετικής ξενάγησης που παρακολούθησαν οι 953 µαθητές των δεκαπέντε πρώτων σχολείων, δηµοτικών και ιδιωτικών που συµµετείχαν στο πρόγραµµα. Στις πρώτες σειρές, «τα µικρά» των πρώτων τάξεων του δηµοτικού, γιατί σε αυτήν την ηλικία οι αισθήσεις απορροφάνε σαν σφουγγάρι τα ερεθίσµατα από το περιβάλλον και τα πιτσιρίκια είχαν πολλά να δουν και να ακούσουν. Οπως για τις χορδές που πάλλονται µέσα στον λάρυγγα, για το «ηχείο» που σχηµατίζουν ο φάρυγγας, ο λαιµός, η περιοχή της µύτης, προκειµένου να βγει η φωνή.

Στις πίσω σειρές και στα θεωρεία του εξώστη «οι µεγάλοι και δύσκολοι» των γυµνασιακών ανησυχιών. Οι δάσκαλοι και οι καθηγητές ήταν σκορπισµένοι ανάµεσά τους για να ελέγχουν την ενέργεια του νεανικού κοινού. Το οποίο αντιδρούσε ανάλογα µε τις διακυµάνσεις της ξενάγησης στον κόσµο της όπερας.

Οι τεχνικές επεξηγήσεις των µουσικών παιδαγωγών Αλεξάνδρας Στρατηγοπούλου και Λήδας Μασούρα για τους µουσικούς της ορχήστρας που φοράνε µαύρα για να χάνονται στο σκοτάδι, για τα κοστούµια που πρέπει να είναι εντυπωσιακά αλλά και άνετα για να µην ταλαιπωρούν το σώµα των καλλιτεχνών, για τους φωτιστές που γεµίζουν τη σκηνή µε µπλε, µοβ, πράσινα φώτα για να αποδώσουν τη νύχτα, την αυγή ή ένα δάσος κρατούσε το κοινό προσηλωµένο, σχεδόν ασάλευτο. Με προσοχή άκουσαν τις µελωδίες από τον «Ορφέα και Ευρυδίκη» του Βίλιµπαλντ Γκλουκ που ερµήνευσε στο πιάνο ο Τίτος Γουβέλης ή την εισαγωγή της «Μαρίας Στουάρντα» από την ορχήστρα της Σκάλας του Μιλάνου που παρακολούθησαν σε βίντεο.

Αν δεν υπάρχουν ντίβες δεν υπάρχει και όπερα.Τα παιδιά το κατάλαβαν µε τα ηχητικά αποσπάσµατα από άριες της Μαρίας Κάλλας και διαπίστωσαν πως υπάρχουν φωνές σπάνιες και καλλιτέχνιδες µε υποκριτικές ικανότητες. Μεταξύ παιχνιδιού και τεχνικής επεξήγησης, µε προβολές βίντεο, µε διαφάνειες, σκίτσα και νότες στο πιάνο τα µυστικά της όπερας ξετυλίγονταν στα µάτια και τα αυτιά των µικρών και νέων θεατών: τον πρώτο λόγο έχει ο συνθέτης που διαλέγει µια ιστορία, ένα µυθιστόρηµα, ένα παραµύθι, ένα ιστορικό γεγονός και συνθέτει τη µουσική για να την αφηγηθεί. Ο λιµπρετίστας που προσαρµόζει την ιστορία σε λέξεις και σε στίχους που µπορούν να τραγουδηθούν, διαµορφώνοντας τους χαρακτήρες και την πλοκή της ιστορίας. Και στη συνέχεια οι φωνές. Σοπράνο, µέτζο σοπράνο, κοντράλτο για την έκταση των γυναικείων φωνών. Τενόρος, βαρύτονος, µπάσος (βαθύφωνος) το εύρος των ανδρικών φωνών.

Υπήρχαν όµως και «δύσκολα» µονοπάτια σε αυτότο µάθηµα. Οπως τα σύγχρονα ακούσµατα για σόλο φωνή «Sequenza III» του Λουτσιάνο Μπέριο. Και το«Ριγκολέτο: παράφραση κοντσέρτου για πιάνο» του Φραντς Λιστ. Σε αυτό το σηµείο η αίθουσα άρχισε να αυτονοµείται από τα δρώµενα της σκηνής. Τα πιτσιρίκια στις πρώτες σειρές θυµήθηκαν ότι θέλουν να πάνε τουαλέτα.

Το κλίµα όµως άλλαξε γρήγορα. Οταν η Λήδα Μασούρα έδωσε το σύνθηµα να ανέβουν µερικά από τα παιδιά πάνω στη σκηνή, διαµορφωµένη µε το σκηνικό της όπερας «Μαρία Στουάρντα». Είναι η στιγµή της γιορτής στην όπερα «Λουτσία Ντι Λαµερµόρ» του Γκαετάνο Ντονιτσέτι, τότε που οι καλεσµένοι ξαφνιάζονται από την εµφάνιση της σαλεµένης Λουτσία που σκότωσε τον άνδρα που µόλις είχε παντρευτεί. Ετσι τα παιδιά συµµετέχοντας στην άρια «Il dolce suono» που ερµήνευσε η Μάιρα Μηλολιδάκη έµαθαν στην πράξη το µπελκάντο, «τις µεγάλες µελωδικές φράσεις» του ιταλικού ρεπερτορίου.

INFO

«Τα µυστικά της όπερας», προγράµµα για µαθητές, σήµερα, αύριο και µεθαύριο στις 11.00, αίθουσα «Αλεξάνδρα Τριάντη» του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, τηλ. 210-7282.000

• Ενθουσιασµός και αποθεωτικά σφυρίγµατα

Κάθε φορά που τελείωνε µια ενότητα από αυτό το ξεχωριστό µάθηµα, τα παιδιά χειροκροτούσαν. Με ενθουσιασµό και µε σφυρίγµατα γηπεδικού µένους. «Είσαι θεά!», φώναζε µε πάθος ένας συγκεκριµένος γυµνασιόπαις στην αριστερή πτέρυγα της αίθουσας. Τον οποίο µάλιστα ο καθηγητής του µάταια είχε προσπαθήσει να αποδυναµώσει, αποµακρύνοντάς τον από τους κολλητούς και τις κολλητές του. Εκείνος, απτόητος, συνέχιζε να απολαµβάνει την πρώτη του εµπειρία µε την όπερα διά των αποθεωτικών σφυριγµάτων.

Αλλά αυτό δεν θα πρέπει να µας ξενίζει. Και στην εποχή του «ελαφρού» Βέρντι, ακόµα και του «σοβαρού» Βάγκνερ, το κοινό αντιδρούσε µε σφυρίγµατα και ηχηρές αποδοκιµασίες όταν κάτι του φαινόταν απόµακρο ή καινούργιο στα αυτιά του. Και τα παιδιά του πρώτου µαθήµατος για την όπερα εκτέθηκαν σε µια νέα εµπειρία.