Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου με 132.000 θεατές

Περίπου 132.000 θεατές παρακολούθησαν το Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, που έριξε την αυλαία του στις 11 Αυγούστου και σύμφωνα με έναν πρώτο απολογισμό, έφερε στο ταμείο του 2.325.000 ευρώ. Αυτό το δύσκολο, κοινωνικά και οικονομικά για τους Έλληνες, καλοκαίρι το Φεστιβάλ ακριβώς εξαιτίας των συνθηκών, ήταν μικρότερο σε διάρκεια (8/6-11/8), με λιγότερες εκδηλώσεις (57) και περιορισμένο χωροταξικά. Με λιγότερες ξένες παραγωγές (μόνο έξι) και περισσότερες ελληνικές (19), στο σύνολο των 25 θεατρικών παραστάσεων. Δύο από τις παραγωγές που έκαναν την «πρώτη» τους στο πλαίσιο του Ελληνικού Φεστιβάλ, θα συνεχίσουν τη διαδρομή τους σε μεγάλες πρωτεύουσες του εξωτερικού (''Πρώτη Ύλη'', του Δημητρη Παπαϊωάννου και ''Η μπαλάντα του γέρο ναυτικού'', με τη Φιόνα Σω). 

Τα 7 θεατρικά γεγονότα του 2011

Μυρτώ Λοβέρδου, Το Βήμα, 18/12/2011

Η παράσταση με την ενδιαφέρουσα σκηνοθεσία επέτρεψε στον αμερικανό σταρ των δύο Οσκαρ, Κέβιν Σπέισι, να ξεδιπλώσει την υποκριτική του γκάμα, μέσα από τον ρόλο του ανάπηρου Ριχάρδου

ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΕΣ

Ο χειμώνας του Εθνικού 

Οι πρώτες πρεμιέρες της περασμένης σεζόν δεν άργησαν να φανερώσουν ότι το 2011 θα ήταν μια εξαιρετική χρονιά για την πρώτη σκηνή της χώρας: Από τη «Φρεναπάτη» του Κορνέιγ σε σκηνοθεσία Δημήτρη Μαυρίκιου και τον «Συρανό» του Ρονστάν από και με τον Νίκο Καραθάνο ως την «Αιμίλια Γκαλότι» του Λέσινγκ σε σκηνοθεσία Γιάννη Χουβαρδά, την «Τριλογία του Παραθερισμού» του Γκλοντόνι που ανέβασε ο Νίκος Μαστοράκης και την «Τρισεύγενη» του Παλαμά από τη Λυδία Κονιόρδου, το Εθνικό Θέατρο μπήκε σε μια ανοδική τροχιά. Μαζί και με τη Νέα Σκηνή «Νίκος Κούρκουλος» καθώς και τις παραστάσεις για παιδιά, το κτίριο Τσίλερ αποδείχθηκε το βασικότερο, ίσως, σημείο αναφοράς.

Στο «Θερμοκήπιο» του Βογιατζή 

Στα μέσα του περασμένου Μαρτίου, ο Λευτέρη Βογιατζής ανέβασε, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, «Το θερμοκήπιο» του Χάρολντ Πίντερ στο Θέατρο της Οδού Κυκλάδων. Γραμμένο το 1958, το έργο καταγράφει έναν γραφειοκρατικό οργανισμό που χρηματοδοτείται από το κράτος, το Υπουργείο, κάποιους υψηλά ιστάμενους. Με τη διαφθορά να αποτελεί το κεντρικό, ο Βογιατζής, που κράτησε για τον εαυτό του τον ρόλο του σκληροτράχηλου διευθυντή Ρουτ, το «Θερμοκήπιο» μοιάζει να γράφτηκε για τις σύγχρονες κοινωνίες _την ελληνική και όχι μόνον. Γι΄αυτό και η παράσταση γνώρισε μεγάλη επιτυχία _πρόσφατα ο Λευτέρης Βογιατζής τιμήθηκε με το Μεγάλο Βραβείο Κουν για τη σκηνοθεσία και την ερμηνεία του. Sold out ο Ξενόπουλος Με λίστες αναμονής, επιπλέον παραστάσεις και ανακοινώσεις ότι δεν υπάρχουν εισιτήρια, ο «Κόκκινος Βράχος» του Γρηγόριου Ξενόπουλου, στη σκηνοθεσία της Ρούλας Πατεράκη ολοκλήρωσε τις παραστάσεις του στη Νέα Σκηνή του Εθνικού _στα μέσα Δεκεμβρίου. Οι εγγυήσεις που παρέχει το θεάτρο της Αγίου Κωνσταντίνου καθώς και όνομα του συγγραφέα συνέβαλαν καθοριστικά σε αυτή την επιτυχία με τη νοσταλγία μιας εποχής και μιας γλώσσας να λειτουργεί προσθετικά στο στόρι ενός μεγάλου έρωτα. Η ευφάνταστη σκηνοθεσία με τις μουσικές και τραγούδια μαζί με τον θίασο ηθοποιών νεώτερης και μη γενιάς, δεν άργησε να μετατρέψουν τον «Κόκκινο Βράχο» στο απόλυτο sold-out

ΞΕΝΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΕΣ 

Ο Κέβιν Σπέισι στην Επίδαυρο 

Οι δύο παραστάσεις δεν ήταν αρκετές γι΄αυτό και προστέθηκε μία τρίτη, με αποτέλεσμα το Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου να γνωρίσει ένα τριήμερο κοσμοπλημμύρας: Στις 29, 30 και 31 Ιουλίου, ο Κέβιν Σπέισι, σε ρόλο «Ριχάρδου Γ΄, στο ομώνυμο θεατρικό του Σαίξπηρ που σκηνοθέτησε ο Σαμ Μέντες, βρέθηκε να παίζει ενώπιον (συνολικά) τριάντα χιλιάδων ενθουσιασμένων θεατών. Γι' αυτό και όταν έγραψε στο facebook, φεύγοντας από την Ελλάδα, «δεν έχω ξανανιώσει έτσι», το εννοούσε απόλυτα. Η παράσταση με την ενδιαφέρουσα σκηνοθεσία επέτρεψε στον αμερικανό σταρ των δύο Οσκαρ να ξεδιπλώσει την υποκριτική του γκάμα, μέσα από τον ρόλο του ανάπηρου Ριχάρδου.

Οι Ναυαγοί της Μνουσκίν 

Επειτα από έντεκα μήνες πρόβας, ο 36μελής θίασος του θεάτρου του Ηλιου της Αριάν Μνουσκίν παρουσίασε και στην Αθήνα τους «Ναυαγούς της Τρελής Ελπίδας», γεμίζοντας ασφυκτικά όλες τους χώρους της Expo στο αεροδρόμιο όπου δόθηκαν οι παραστάσεις. Ενα θέαμα σπάνιας αισθητικής, που αναδείκνυε το ομαδικό πνεύμα αλλά και την ευφυΐα της δημιουργού, γεμάτο μουσική και εντυπωσιακές εναλλαγές. Με στοιχεία θεάτρου μέσα στο θέατρο και («βωβού») κινηματογράφου μέσα στο θέατρο, «Οι Ναυαγοί της Τρελής Ελπίδας» με αφετηρία το μυθιστόρημα του Ιουλίου Βερν, συγκίνησαν και εξέπληξαν, αποδεικνύοντας ότι το θέατρο είναι μια πολύ σοβαρή υπόθεση, αν την πάρει κανείς στα σοβαρά.

ΑΠΩΛΕΙΕΣ 

Ιάκωβος Καμπανέλλης 

Στις 29 Μαρτίου, σε ηλικία 89 ετών, ο Ιάκωβος Καμπανέλλης έφυγε από τη ζωή – λίγες εβδομάδες μετά την αγαπημένη του σύζυγο, Νίκη. Η κηδεία του έγινε το Σάββατο 2 Απριλίου, στην Αγία Ζώνη της Κυψέλης, στη γειτονιά του – με λίγο χώμα από τη γενέτειρα Νάξο. Πατριάρχης του νεοελληνικού θεάτρου, ακαδημαϊκός, ποιητής, δάσκαλος, ήταν μία από τις σημαντικότερες μορφές των γραμμάτων του 20ού αιώνα. Πολυγραφότατος, άφησε πίσω του θεατρικά έργα που έχουν μεταφρασθεί και παρουσιαστεί σε πολλές γωνιές της γης – με την «Αυλή των Θαυμάτων» να αποτελεί το σήμα κατατεθέν του, ενώ στο μνημιώδες «Μαουτχάουζεν» κατέγραψε τις εμπερίες του από το στρατόπεδο συγκέντρωσης.

Θανάσης Βέγγος 

Το πρωί της 3ης Μαΐου απεβίωσε ο Θανάσης Βέγγος σε ηλικία 84 ετών. Στην κηδεία του, στην Αγία Μαρίνα στο Θησείο, παρατηρήθηκε το αδιαχώρητο, διότι ήταν πολλοί εκείνοι που ήθελαν να αποχαιρετίσουν τον «καλό τους άνθρωπο». Διότι για τον πολύ κόσμο ο Βέγγος δεν ήταν μόνον ο ηθοποιός και σκηνοθέτης, ήταν ο άνθρωπος που ενσάρκωνε τον έλληνα βιοπαλαιστή, τον έλληνα που δεν το βάζει κάτω... Από τη «Μαγική πόλη» τουΝίκου Κούνδουρου έως τις ταινίες του Ντίνου Κατσουρίδη, και από τις θεατρικές κωμωδίες του ΄60, τον πράκτορα 000 και τον Αριστοφάνη, παρέμεινε ο οικείος καλλιτέχνης με το σουρεαλιστικό χιούμορ, που τα τελευταία χρόνια είχε επιλέξει τη σιωπή.

Θετικός ο απολογισμός του θεατρικού καλοκαιριού

Η «Πειραιώς 260» και το « Σχολείο» καθιερώθηκαν ως εναλλακτικοί θεατρικοί χώροι πειραματικού προσανατολισμού

Της Όλγας Μοσχοχωρίτου, Ημερησία, 25/10/2008

Αν κριτήριο επιτυχίας ενός θεατρικού φεστιβάλ είναι η μεγάλη προσέλευση των θεατών, οι παθιασμένες συζητήσεις, οι αλληλοσυγκρουόμενες απόψεις, η μακρά περίοδος λειτουργίας του, η πολεμική κριτική και άλλα τέτοια συναφή, μπορούμε να πούμε ότι και φέτος το Φεστιβάλ επιβεβαίωσε ότι είναι ένας ζωντανός θεσμός που εξεπλήρωσε τα παραπάνω χωρίς αμφιβολία.

Είκοσι δύο θεατρικές παραγωγές στην Αθήνα, επτά στην Επίδαυρο και δύο στην Μικρή Επίδαυρο, βομβάρδισαν κυριολεκτικά το θεατρόφιλο κοινό, που κινδύνεψε τελικά τόσο από overdose όσο και από σύνδρομο στέρησης για όσες πολυσυζητημένες παραστάσεις δεν βρήκε τελικά εισιτήριο, μιας και οι δύο σκηνές της Αθήνας ήταν διαρκώς soldout.

Η «Πειραιώς 260» και το « Σχολείο» καθιερώθηκαν ως εναλλακτικοί θεατρικοί χώροι πειραματικού προσανατολισμού και το νεολαιίστικο κοινό συνέχισε να γεμίζει τις παραστάσεις.

• Επίδαυρος

Η Επίδαυρος, υπακούοντας μάλλον στους εγχώριους συσχετισμούς, παρουσιάστηκε φέτος πιο δειλή απ ό,τι πέρυσι στο άνοιγμά της σε ξένες παραγωγές και έργα πέραν του αρχαίου δράματος. Από τις οχτώ παραστάσεις μόνον μία αφορούσε σύγχρονο έργο, τις «Ευτυχισμένες μέρες» του Μπέκετ από το Εθνικό Θέατρο Μεγάλης Βρετανίας, και ένα μπαλέτο όπερας από την Εθνική Όπερα του Παρισιού - Πίνα Μπάους με τον Ορφέα και Ευρυδίκη. Οι υπόλοιπες έξι παραγωγές ήταν ελληνικές και αφορούσαν αρχαίο δράμα.

Το κοινό της Επιδαύρου έχει την ιδιομορφία του, μιας και είναι ιδιαίτερα μαζικό και ένα μεγάλο τμήμα του σχετίζεται μ αυτό που λέμε θεατρικό τουρισμό. Έτσι οι προσδοκίες διίστανται, εξ ου και οι ανοικονόμητες αντιδράσεις σε σκηνοθετικές αντιλήψεις που ματαίωναν το εθνικό φαντασιακό του. Είναι δε χαρακτηριστικό ότι οι ίδιες παραστάσεις που βρέθηκαν στη δίνη του κυκλώνα, είχαν άλλη αντιμετώπιση από το κοινό της Αθήνας (π.χ. ΒΑΤΡΑ-Χ στο θέατρο Αττικού Αλσους και ΜΗΔΕΙΑ στο Ηρώδειο).

Επίσης συνολικά από τις 31 θεατρικές παραγωγές που παρουσιάστηκαν στο Φεστιβάλ, μόνον οι 7 ήταν ξένες και μία ελληνική έφερε ξένη σκηνοθέτιδα. Από αυτές, το The Wooster Group και η Schaubuhne (με δύο έργα του ιδίου σκηνοθέτη του Οστεμάιερ) αποτέλεσαν το βαρύ πυροβολικό και του περσινού φεστιβάλ.

Η αλήθεια είναι ότι μόλις τώρα συνειδητοποιούμε κι εμείς, ότι τα ευρωπαϊκά φεστιβάλ θεάτρου είναι κι αυτά μία μάλλον κλειστή θεατρική πιάτσα, οι δε θίασοι που περιλαμβάνονται ανακυκλώνονται, φέροντας και κάποια κοινά χαρακτηριστικά, όπως για παράδειγμα την αναγκαστική τρίωρη διάρκεια, τη συνύπαρξη και συνδιαλλαγή τέχνης και τεχνολογίας και μια οπωσδήποτε αποδομημένη ανάγνωση των κλασικών έργων! Η αλήθεια είναι ότι χωρίς κάποια παράσταση να έκανε συνολικά την έκπληξη, παρακολουθήσαμε ενδιαφέρουσες εργασίες, κυρίως στους χώρους της Αθήνας. Εκεί που υπήρξε το μεγάλο έλλειμμα ήταν στη σύγχρονη ανάγνωση και σκηνοθεσία του αρχαίου δράματος από τους εγχώριους συντελεστές

• Αμηχανία

Μετά την τεράστια γκρίνια των τελευταίων χρόνων των Ελλήνων σκηνοθετών, κριτικών κ.λπ., για το άνοιγμα της Επιδαύρου σε ξένους θιάσους, ήρθαμε αντιμέτωποι με την αμηχανία και τη γύμνια των ιθαγενών προσεγγίσεων που κυμάνθηκαν μεταξύ ιερής πλήξης (Φοίνισσες του Σπ. Ευαγγελάτου), αντιαισθητικής άγνοιας του είδους (Οιδίποδες της Πατεράκη ) και επιτηδευμένες μεταμοντέρνες (όχι χωρίς ενδιαφέρον όμως) σκηνοθεσίες (Αγαμέμνων της Αντζελας Μπρούσκου) . Η Μήδεια του Βασίλιεφ, αντίθετα με τα θρυλούμενα, υπήρξε θεατρικά ενδιαφέρουσα, αλλά αντανακλούσε τον θορυβώδη ναρκισισμό του νεογκουρού σκηνοθέτη, που χρησιμοποίησε τον Ευρυπίδη ως «υλικό» άρνησης του ήθους και της αισθητικής της αρχαίας τραγωδίας και όχι έναν σύγχρονο δρόμο συνάντησης μαζί της. Όσο για τους ΒΑΤΡΑ-Χους, ο θόρυβος αποσκοπούσε περισσότερο νομίζω σε ξεκαθάρισμα λογαριασμών του θεατρικού συναφιού (νέοι σκηνοθέτες - πατριάρχες της κριτικής) για την εξουσία του πολύτιμου χώρου, παρά για την ανίερη καλλιτεχνική αντιμετώπιση του αρχαίου κωμωδού.

Πάντως, η φτώχεια (εν προκειμένω πνευματική ως προς την σύγχρονη σκηνική απόδοση του αρχαίου δράματος), φέρνει γκρίνια όπως λέει και ο λαός. Αν δε αυτή φέροντας γεροντοκορίστικα χαρακτηριστικά, συνδαυλίζει και τις λαϊκίστικες αντιδράσεις του προαναφερόμενου τουριστικού κοινού, τότε γίνεται επικίνδυνη γιατί θέτει στην προκρούστεια λογική της κάθε νεωτερική άποψη, ασκώντας απαράδεκτη τρομοκρατία σε όποιον θα τολμούσε κάτι διαφορετικό από την ροντήρεια θέαση των μέσων του προηγουμένου αιώνα. Και αυτή τη λογική που πρωτοεκφράστηκε τη δεκαετία του 1980, πληρώνουμε τώρα.

Είκοσι δύο θεατρικές παραγωγές στην Αθήνα, επτά στην Επίδαυρο και δύο στη Μικρή Επίδαυρο, βομβάρδισαν κυριολεκτικά το θεατρόφιλο κοινό, που κινδύνεψε τελικά τόσο από overdose όσο και από σύνδρομο στέρησης για όσες πολυσυζητημένες παραστάσεις δεν βρήκε τελικά εισιτήριο, μια και οι δύο σκηνές της Αθήνας ήταν διαρκώς soldout.