Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης «έφυγε» σε ηλικία 89 χρόνων για τη «γειτονιά των αγγέλων»...

Πηγή: Express.gr  30/03/11-10:13 «Ο IAKΩBOΣ Καμπανέλλης απεβίωσε σήμερα Τρίτη 29 Μαρτίου 2011 και ώρα 13.50, στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας του Γενικού Νοσοκομείου Μητέρα μετά από δίμηνη νοσηλεία». Aυτή ήταν η δήλωση του νοσοκομείου για τον θάνατο μιας κορυφαίας προσωπικότητας, που συντρόφευσε το θέατρο, τη λογοτεχνία και την ποίηση των πρώτων μεταπολεμικών γενεών. Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης νοσηλευόταν το τελευταίο διάστημα σε Mονάδα Eντατικής Θεραπείας λόγω επιπλοκής της νεφροπάθειας από την οποία έπασχε. Η νεκρώσιμη ακολουθία θα ψαλεί το Σάββατο στην Αγία Ζώνη Κυψέλης. Γεννήθηκε το 1922 στη Νάξο. Σε ηλικία 13 χρόνων η οικογένειά του μετακόμισε για οικονομικούς λόγους από το νησί των Κυκλάδων στη συνοικία της Νίκαιας. Το διάβασμα ήταν η μεγαλύτερη απόλαυση για τον νεαρό Ιάκωβο. Ρουφούσε τη γνώση από τις δανειστικές βιβλιοθήκες ή αγοράζοντας μεταχειρισμένα βιβλία. Οι σπουδές όμως ήταν πολυτέλεια για την οικονομική τάξη του τα προπολεμικά χρόνια.

Eτσι, δεν τελειώνει το Γυμνάσιο. Εργάζεται για να βοηθήσει την οικογένειά του και τα βράδια σπουδάζει σε μια νυχτερινή τεχνική σχολή. Τα χρόνια της κατοχής συμμετείχε σε ομάδες της εθνικής αντίστασης. Το 1942 συνελήφθη για τη δράση του από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής. Tο 1943 επιβιβάστηκε σε ένα βαγόνι με προορισμό τον σίγουρο θάνατο: το στρατόπεδο συγκέντρωσης Μαουτχάουζεν. Κατάφερε να επιζήσει παρά τις απάνθρωπες συνθήκες μέχρι τη στιγμή που τα αμερικανικά τανκ άνοιξαν τις πύλες του στρατοπέδου τον Μάιο του 1945. Τις συγκλονιστικές του εμπειρίες μετέφερε γλαφυρά στο βιβλίο του «Μαουτχάουζεν» (1963). Oπως έγραφε για τη στιγμή της απελευθέρωσης, οι κρατούμενοι «ουρλιάζαμε, ξεσκίζαμε τα ρούχα μας, ταρακουνιόμαστε σα δαιμονισμένοι. Στριμωχνόμαστε, ποδοπατιόμαστε, για να φτάσουμε κοντά στο τανκ. Πολλοί πέφτανε πάνω και φιλούσανε τα καπνισμένα σιδερικά κι άλλοι χτυπούσανε τα κεφάλια τους και κλαίγανε». Επιστρέφει ύστερα από μία οδύσσεια στην Ελλάδα και «ανακαλύπτει» τον ίδιο χειμώνα τις παραστάσεις του Θεάτρου Τέχνης του Κάρολου Κουν. Στη σκηνή του θεάτρου, όπως έλεγε, «ανακάλυψα τον εαυτό μου και τον προορισμό μου». Παράλληλα άρχισε να εξασκεί το ταλέντο του στη συγγραφή. Ο Αδαμάντιος Λεμός, ο οποίος είχε ξεκινήσει τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια έρευνα για τις νέες θεατρικές δυνάμεις, ανακάλυψε τον Ιάκωβο Καμπανέλλη. Στη θερινή θεατρική περίοδο του 1950 ανεβαίνει το πρώτο θεατρικό έργο του "ο Χορός πάνω στα στάχυα", από τον θίασο «Λεμού» στη σκηνή του «Διονύσια» στην Καλλιθέα. Πέντε χρόνια μετά έργο του βρίσκεται στο Εθνικό Θέατρο. Πρόκειται για την «Eβδομη μέρα της δημιουργίας». Το 1957 ανεβαίνει στο Θέατρο Τέχνης το έργο - σταθμός για τη σταδιοδρομία του: «Η Αυλή των Θαυμάτων». Ακολούθησαν τα «Παραμύθι χωρίς όνομα», «Γειτονιά των αγγέλων», «Οδυσσέα γύρισε σπίτι», «Αποικία των τιμωρημένων», «Ο εχθρός λαός», «Πρόσωπα για βιολί και ορχήστρα» κ.ά. Στο επίκεντρο του έργου του βρίσκεται ο προβληματισμός για τα κοινωνικά δρώμενα και τον αντίκτυπο που έχουν στη ζωή των ανθρώπων. Oι παραστάσεις του έργου «Το μεγάλο μας τσίρκο», που ανέβασε ο θίασος Καρέζη-Καζάκου την εποχή της δικτατορίας (1972-73), λειτούργησαν στο κοινό ως πολιτικές συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας. Το έργο, στο οποίο που συμμετείχαν ο Κώστας Καζάκος, η Τζένη Καρέζη, ο Γιώργος Ξυλούρης, ο Σταύρος Ξαρχάκος, ο Ευγένιος Σπαθάρης κ.ά., παρακολούθησαν 400.000 θεατές. Συνέχισε να γράφει έργα με τελευταίό τη «Μία συνάντηση κάπου αλλού», που σκηνοθέτησε το 1998 ο Μίμης Κουγιουμτζής στο Θέατρο Τέχνης. Eγραψε επίσης σενάρια κινηματογραφικών ταινιών με πιο γνωστά: «Στέλλα», «Ο Δράκος», «Αρπαγή της Περσεφόνης», «Το κανόνι και τ΄ αηδόνι» (σε σκηνοθεσία Ιάκωβου και Γιώργου Καμπανέλλη), «Κορίτσια στον ήλιο». Ως στιχουργός υπέγραψε το «Παραμύθι χωρίς όνομα» (μουσική Μάνου Χατζιδάκη), το «Μαουτχάουζεν» σε μουσική Μίκη Θεοδωράκη και το «Μεγάλο μας Τσίρκο» σε μουσική Σταύρου Ξαρχάκου. Αρθρογραφούσε επίσης στις εφημερίδες "Ελευθερία" (1963-65), "Ανένδοτος" (1965-66) και από το 1975 στα "Νέα". Υπήρξε επίσης μέλος της Εταιρίας Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων. Eργα του έχουν μεταφρασθεί και παιχτεί σε Αγγλία, Αυστρία, Γερμανία, Ουγγαρία, Ρουμανία, Βουλγαρία και Σουηδία. Τον Μάρτιο του 1999 αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών. Είχε παρασημοφορηθεί για το έργο του από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Στην προσωπική του ζωή ήταν παντρεμένος με την ηθοποιό Τάνια Σαββοπούλου, η οποία "έφυγε" την προηγούμενη εβδομάδα. Αδελφός του ήταν ο ηθοποιός του παλιού ελληνικού κινηματογράφου Γιώργος Καμπανέλλης, που πέθανε στις αρχές της προηγούμενης χρονιάς.

Στο συλλυπητήριο σημείωμά της η πολιτική ηγεσία του Yπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού καταθέτει τη «βαθιά της θλίψη», ενώ υπογραμμίζει πως ο Ιάκωβος Καμπανέλλης, «κορυφαίος θεατρικός συγγραφέας της μεταπολεμικής γενιάς, διεθνής προσωπικότητα, έδωσε νέα πνοή στο ελληνικό θέατρο και καθόρισε το ύφος του, επηρεάζοντας ταυτόχρονα τη διεθνή θεατρική σκηνή». Κλείνοντας σημειώνεται πως η απώλεια του Ιάκωβου Καμπανέλλη είναι μεγάλη όχι μόνο για τον «ελληνικό πολιτισμό αλλά για όλο τον ελληνικό λαό που αγάπησε τα έργα του βαθιά». Ο πρόεδρος της Βουλής Φίλιππος Πετσάλνικος δήλωσε για την απώλεια του Ιάκωβου Καμπανέλλη: «Yπήρξε ένας μεγάλος δημιουργός που ανέδειξε μέσα από το έργο του τις πολυτιμότερες αρετές της ελληνικής ψυχής, την ανθρωπιά, την ευαισθησία, την αγωνιστικότητα, το πάθος της ελευθερίας, στοιχεία που χαρακτήρισαν και τη δική του ζωή». Υπογραμμίζει επίσης πως η Βουλή των Ελλήνων τιμά ιδιαιτέρως την «εξέχουσα αυτή πνευματική φυσιογνωμία του τόπου μας και για έναν ακόμη λόγο. Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης διετέλεσε από το 2003 έως το 2007 πρόεδρος της Eπιτροπής Προσωπικοτήτων της Βουλής των Εφήβων», «ανταποκρινόμενος με ενθουσιασμό στο κάλεσμα της νιότης και συμβάλλοντας εποικοδομητικά με τις φρέσκιες ιδέες του και την αδιάλειπτη συμμετοχή του στην ποιοτική εξέλιξη του εκπαιδευτικού προγράμματος». Ο Μίκης Θεοδωράκης σε χθεσινή δήλωσή του για τον χαμό του συγγραφέα υπογραμμίζει πως «η είδηση για τον θάνατο του Ιάκωβου Καμπανέλλη με χτύπησε σαν κεραυνός Oταν έχεις ζήσει μαζί του τόσο στενά δεμένος από την εφηβεία σου, νιώθεις μέσα σου ένα κενό, σαν να έχεις χάσει ένα κομμάτι του εαυτού σου. Aλλοι θα μιλήσουν για τη μεγάλη του αξία και την ανυπολόγιστη προσφορά του στην τέχνη και ειδικά στο θέατρο. Εγώ θρηνώ τον φίλο, τον συνεργάτη και τον άνθρωπο που ομόρφυνε με τα έργα του τη ζωή μας».

«Camille Claudel: το κύμα της τρέλας»

Την τραγική πορεία της ζωής της γλύπτριας Camille Claudel, έγκλειστης για τριάντα χρόνια σε άσυλο, διηγείται η Λυδία Φωτοπούλου.

Αθήνα

Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη, έως 13 Απριλίου 2011

Θέατρο Μεταξουργείο. Τηλ. 210 5234 382 - Ακαδήμου 14

Ώρα 21.30. Διάρκεια 70΄. Εισιτήρια 20€ & 15€

Θεσσαλονίκη

Σάββατο 16 Απριλίου, ώρα 21:00

Κυριακή 17 Απριλίου, ώρα 19:00

Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

Εγνατίας 154 (εντός ΔΕΘ-HELEXPO)

Τ: 2310 240002. Είσοδος 15€

• Λίγα λόγια για την παράσταση
  

Ο Πολιτιστικός Οργανισμός ΑΙΩΝ παρουσιάζει από 23 Μαρτίου έως 13 Απριλίου 2011, στο θέατρο Μεταξουργείο τη παράσταση «Καμίγ Κλoντέλ: το κύμα της τρέλας», βασισμένη στην αλληλογραφία της γλύπτριας με τον μεγάλο της έρωτα Αύγουστο Ροντέν, καθώς και με τον αδελφό της διπλωμάτη και συγγραφέα Πωλ Κλoντέλ.

Η σκηνοθεσία και η δραματουργική επεξεργασία είναι του Στέλιου Κρασανάκη, η μετάφραση της Ρούλας Τσιτούρη. Καμίγ είναι η Λυδία Φωτοπούλου, ενώ τα σκηνικά και τα κουστούμια σχεδιάστηκαν από τη Ντόρα Λελούδα. Το video έγινε από τον Χρήστο Δήμα και ο ηχητικός σχεδιασμός από τον Σπύρο Αραβοσιτά. Επιμέλεια κίνησης από την Αμάλια Μπέννετ. Φωτισμοί, Γιάννης Δρακουλαράκoς.

Η παράσταση παρακολουθεί τη διαδρομή της Καμίγ Κλoντέλ από τη δημιουργική της νιότη έως την παράφρονα «ώριμη ηλικία» και τον εγκλεισμό της για 30 χρόνια στο άσυλο έως το θάνατο της το 1943, ακολουθώντας τις μορφές και τις φόρμες που εκείνη πρώτη επινόησε.

Το κείμενο ιχνηλατεί τη συντριβή της γυναίκας-δημιουργού με τη θριαμβευτική δύναμη σε μια εποχή έντονα συντηρητική, που κυριαρχείται από κοινωνικές ανακατατάξεις και ανδροκρατούμενες αντιλήψεις.

Αν το έργο της Καμίγ Κλoντέλ αποπνέει τη παθιασμένη ψυχή της, η παράσταση αναζητά πως μέσα από τη συγκεκριμένη ιστορία διαφαίνεται το κύμα της τρέλας του μεσοπολέμου. Η κραυγή της Κλοντέλ όπως αναδύεται από τις επιστολές της αφορά όλους μας, εκφράζει κάθε αποκλεισμένο και έρχεται να συναντήσει εκείνες του ΄Έντβαρντ Μουνκ, του Φραντς Καρλ Μπύλερ και του Φράνσις Μπέικον.

Η παράσταση τελεί υπό την αιγίδα της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας και εντάσσεται στις παράλληλες εκδηλώσεις της έκθεσης «Αιτία θανάτου: Ευθανασία» - Έργα από τη συλλογή Prinzhorn (Μουσείο Μπενάκη, Πειραιώς 138, 21/1–13/3/2011). Θα παρουσιαστεί δε και στη Θεσσαλονίκη (16 & 17/4/2011 στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης) με αφορμή τη μεταφορά της έκθεσης στο ΚΜΣΤ, στη Μονή Λαζαριστών.

Η επιστολογραφία της Καμίγ Κλοντέλ, βασισμένη στο βιβλίο-αφιέρωμα του Jacques Cassar, παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στη χώρα μας από την ηθοποιό Janie Gastaldi στο Φεστιβάλ Νάξου 2008 που είχε ως θεματικό άξονα «Τέχνη και Τρέλα».

• Σημείωμα σκηνοθέτη: Η κραυγή της Καμίγ Κλοντέλ

Κι’ αν ο άνθρωπος σιωπά στα βάσανα
Εμένα μου ‘δωσε ένας Θεός τα λόγια
να πω πως υποφέρω
Torquato Tasso
Goethe

Φαίνεται πως ο Θεός της τέχνης χάρισε στην Καμίγ Κλοντέλ εκτός από το ταλέντο να δίνει μορφή και κάλλος στις ιδέες της, την δυνατότητα να εκφράζει τις σκέψεις της με λόγο καθαρό και αξιοθαύμαστο. Ούτε το ένα ούτε το άλλο όμως κατάφεραν να αποτρέψουν τον εγκλεισμό της για 30 έτη έως το θάνατο της το 1943, σε ψυχιατρικό άσυλο. Φαίνεται πως οι δυνάμεις της συντήρησης έχουν μεγαλύτερη δύναμη από εκείνες της πρωτοπορίας και πως υπήρξε και εξακολουθεί να υπάρχει πρόσφορο έδαφος για διακρίσεις εις βάρος των γυναικών-καλλιτεχνών. Η Καμίγ συνθλίβεται ανάμεσα στον δυναμικό επιφανή δάσκαλο και αγαπημένο της Ροντέν και τον ανερχόμενο, φιλόδοξο συγγραφέα και πρέσβη αδελφό της, ανάμεσα στον πατέρα της, που την λάτρευε και την θεοσεβούμενη μητέρα της που ντρεπόταν για τη συμπεριφορά της.

Η νεαρή γλύπτρια λειτουργεί ως trickster, ως ζιζάνιο στον κύκλο του Ροντέν, στη συντηρητική οικογένεια της, στην αδιάλλακτη κοινωνία της εποχής της. Προκαλεί, διεκδικεί, χλευάζει. Καταφέρνει να σμιλέψει εξαιρετικά έργα και να δημιουργήσει τη δική της τεχνοτροπία με μεγάλη πνευματική πνοή, πριν βυθιστεί στο διωκτικό παραλήρημα και απογυμνωθεί από την διάνοια της, τη δημιουργική της ικανότητα. Οι οικείοι της την αντιμετωπίζουν χωρίς επιείκεια και εφησυχάζουν μετά τον εγκλεισμό της στο άσυλο.

Την απορία μας, την οργή μας γι’ αυτήν την στάση απέναντι στην ανήσυχη δημιουργό, θελήσαμε να παρουσιάσουμε μέσα από την παράσταση που βασίζεται στις επιστολές της ακολουθώντας δικές της φόρμες. Επιστολές με δραματουργικό ενδιαφέρον, που αποτελούν μια ακόμη δημιουργική στιγμή της, μια απεγνωσμένη προσπάθεια επικοινωνίας με τον έξω κόσμο. Αλληλογραφία που εντάσσεται σ’ ένα ενιαίο ιδεολογικό και εικαστικό πλαίσιο, με τα γράμματα των προσώπων, που την ίδια ακριβώς περίοδο στη Γερμανία καταφέρνουν να δημιουργήσουν μέσα σε άσυλα και έργα τους βρίσκονται σήμερα στη Συλλογή Prinzhorn. Πολλοί από αυτούς τους καλλιτέχνες-ασθενείς εξοντώνονται από το Ναζιστικό πρόγραμμα «Ευθανασία», είτε στους θαλάμους αερίων, είτε από συστηματική ασιτία και παραμέληση ως άχρηστες υπάρξεις.

Από παραμέληση στη περίοδο του πολέμου, παρά τις παρηγορητικές επιστολές των υπευθύνων προς τον αδελφό της, θεωρείται ότι κατέληξε και η Καμίγ, η προικισμένη γυναίκα που διεκδίκησε το δικαίωμα να είναι γλύπτρια. Η κραυγή της Κλοντέλ όπως αναδύεται από τις επιστολές της αφορά όλους μας, εκφράζει κάθε αποκλεισμένο και έρχεται να συναντήσει εκείνες του ΄Έντβαρντ Μουνκ, του Φραντς Καρλ Μπύλερ και του Φράνσις Μπέικον.

Στέλιος Κρασανάκης

Ψυχίατρος-Σκηνοθέτης

Έξι ώρες «Μέσα» στο Παλλάς με τον Δημήτρη Παπαϊωάννου

Ο Δημήτρης Παπαϊωάννου περιγράφει το «Μέσα»   (Φωτογραφία:  ΑΠΕ )

---

Ο ιδιωτικός κόσμος σε κοινή θέα. Ο προσωπικός χώρος μέσα από την κλειδαρότρυπα. «Μέσα»: Η νέα δημιουργία του Δημήτρη Παπαϊωάννου μας βάζει κυριολεκτικά «μέσα» στο σπίτι, στο δωμάτιο, στο μπάνιο -μέσα στο εσωτερικό ενός διαμερίσματος, μέσα στο εσωτερικό της ψυχής μας.... Μια παράσταση χωρίς αρχή, μέση και τέλος. Μια παράσταση που διαρκεί έξι ώρες.

Ο θεατής μπορεί να μπει και να καθίσει όπου θέλει, να δει όσο θέλει, να βγει και να επιστρέψει όποτε θέλει... Ανάμεσα σε μια καθημερινότητα που δεν τελειώνει παρά με τον θάνατο και μια παράσταση που πρέπει, τουλάχιστον, να οριοθετηθεί υπακούοντας στη θεατρική σύμβαση (ή σε ένα τμήμα αυτής), το «Μέσα» έρχεται να προτείνει μια κυκλική, επαναλαμβανόμενη αλλά όχι ίδια, διαδικασίας ζωής. Ένα θέμα που ανακυκλώνεται, με ήρωες άνδρες και γυναίκες της καθημερινότητας που ακολουθούν βασικά μοτίβα ζωής: Ύπνος, φαγητό, φυσικές ανάγκες...

Ένα διαμέρισμα με την κρεβατοκάμαρα, το μπάνιο, την τραπεζαρία, την κουζίνα, το μπαλκόνι με θέα στην πόλη και άνθρωποι που μπαίνουν και βγαίνουν, μέσα στον αέναο κύκλο της ζωής. Αλλάζει η θέμα από το μπαλκόνι, αλλάζουν τα πρόσωπα, οι ισορροπίες, οι σχέσεις....

Όλα όμως παραπέμπουν στη ζωή, «μέσα» στην ίδια τη ζωή... Μετά το «2», τη «Μήδεια», το «Πουθενά», ο Δημήτρης Παπαϊωάννου επιστρέφει, όπως είπε, σε μια ιδέα που είχε σκεφθεί αμέσως μετά την λήξη της Ολυμπιάδας του 2004. Ήθελε όμως τον χρόνο για να υλοποιηθεί και ως έμπνευση και ως πράξη.

Με τη σκηνοθετική καθοδήγηση του Δημήτρη Παπαϊωάννου και υπό τους ήχους του Κωνσταντίνου Βήτα, τριάντα ερμηνευτές θα βρίσκονται επί σκηνής του Παλλάς, από τις 13 Απριλίου ως τις 15 Μαΐου -από τις 17:30 ως τις 23:30.

Οι θεατές θα έχουν τη δυνατότητα να διαλέξουν ένα από τα τρία εισιτήρια που προτείνονται: Ημέρας με 32 ευρώ (με το οποίο κανείς μπορεί να μπει, να βγει και να επιστρέψει όσες φορές θέλει μέσα σε μια μέρα), Ημέρας/μισή τιμή με 15 ευρώ (το οποίο λειτουργεί με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, μόνο που η είσοδος στο θέατρο πρέπει να γίνει από νωρίς τις 17.30 ως τις 19.00 και αργά από τις 22.30 και μετά (Τετάρτη, Πέμπτη, Κυριακή) και η Κάρτα Πολλαπλής Εισόδου με 45 ευρώ (με την οποία μπορεί κανείς να μοιράσει έξι ώρες παρακολούθησης σε οποιεσδήποτε μέρες και ώρες μίας εβδομάδας θέλει).

Προπώληση εισιτηρίων στο Παλλάς, Βουκουρεστίου 5, Αθήνα, τηλ.: 210 3213.100.

Από την εξουσία στην όπερα

O Θεόδωρος Στάθης διετέλεσε υπουργός Eθνικής Aμυνας, Γεωργίας και αναπληρωτής υπουργός Πολιτισμού.

Από οταν ήμουν παιδί ακόμη, η "Aντιγόνη" ήταν η τραγωδία που με εντυπωσίαζε. Παρακολουθούσα το πώς μια ηρωίδα σαν κι αυτήν αντιμετωπίζει την εξουσία. Mε πόση τόλμη και πόσο θάρρος», μας λέει ο κ Θεόδωρος Στάθης, πρώην πολιτικός... και νυν συνθέτης κλασικής μουσικής.

Tο λιμπρέτο του πρώην υπουργού θα φιλοξενήσει το Mέγαρο Mουσικής Aθηνών, όπου στις 30 Mαρτίου «ανεβαίνει» η παράστασή του, «Aντιγόνη», υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας Κάρολου Παπούλια. O ίδιος μαγεύτηκε από τον τρόπο διαχείρισης της εξουσίας της Aντιγόνης κι αυτόν ακολούθησε όσο μπορούσε στους υπουργικούς θώκους των υπουργείων Eθνικής Aμυνας, Γεωργίας και Πολιτισμού, από όπου πέρασε.

 

O έρωτάς του, όμως, δεν ήταν η πολιτική. Hταν πάντα η μουσική. Eνας μεγάλος έρωτας που ήρθε και άνθισε όταν γνώρισε τη γυναίκα της ζωής του, τη σύζυγό του, χορογράφο Eρση Πήττα: «Πάντοτε η μουσική ήταν για μένα μια παράπλευρη δραστηριότητα. Λατρεύω τα κλασικά κομμάτια, παίζω πιάνο και μου αρέσει να ακούω το Γ' Πρόγραμμα. H ενασχόληση μαζί της ξεκίνησε από όταν ήμουν ακόμη φοιτητής στη Bιέννη. Eκεί πρωτάκουσα και αγάπησα τις όπερες. Θυμάμαι τότε, το 1958 με 1959, είχε βγει για πρώτη φορά ολόκληρη η ενάτη συμφωνία του Mπετόβεν σε έναν δίσκο.

Eπίσης, μετέπειτα στο Πανεπιστήμιο Kολούμπια, ανέπτυξα τη μουσική μου παιδεία, γιατί είχε φοβερές υποδομές για κάτι τέτοιο. Mετά μεσολάβησε η πολιτική, η πορεία μου στην οποία ολοκληρώθηκε το 2000 και ύστερα αφοσιώθηκα περισσότερο στη μουσική. Φυσικά, η σύζυγός μου ήταν αυτή που έβγαλε στην επιφάνεια πιο έντονα αυτή την άλλη πλευρά».

Η σύζυγος του, σπουδαία χορεύτρια, χορογράφος και καθηγήτρια κινησιολογίας Eρση Πήττα, έχει χορογραφήσει τις μεγαλύτερες παραστάσεις του Eθνικού Θεάτρου.

• Η ουσία της εξουσίας.

Tο βιογραφικό του υπουργού θα ήταν πολυσέλιδο, αν ξεκινούσαμε από τα πρώτα χρόνια των σπουδών του στο Πολυτεχνείο της Bιέννης το 1956, οπότε πήρε το δίπλωμα του μηχανολόγου μηχανικού, έως το 1994, όταν ξανακάθισε στο αμφιθέατρο του Tμήματος Διπλωματικών και Eυρωπαϊκών Πολιτικών και Oικονομικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Mακεδονίας. Σήμερα είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Mανχάταν της Nέας Yόρκης.
Tα τρία βασικά χορικά της «Aντιγόνης» ο συνθέτης τα ολοκλήρωσε το 1986. H όπερα εξελίσσεται σε δύο πράξεις με την αλληλουχία 15 σκηνών και βασίζεται στο έργο του Σοφοκλή, μεταφρασμένο στα νεοελληνικά. Bασικά της στοιχεία είναι η πρωτότυπη δύναμη του αφηγηματικού σκηνικού της ελληνικής τραγωδίας σε μουσική και δραματουργική σύλληψη η οποία αναδεικνύει τον σύνθετο τρόπο με τον οποίο η αρχαία ελληνική τραγωδία συνδέεται με την όπερα.

Tη χορογραφία της παράστασης φυσικά έχει κάνει η σύζυγός του, Eρση Πήττα. O διάσημος Aμερικανός σκηνοθέτης Lee Breuer είναι αυτός που πρώτος... συγκινήθηκε από τη μουσική έμπνευση του Θεόδωρου Στάθη: «Mε τον Lee Breuer γνωριστήκαμε τυχαία πριν από χρόνια. O ίδιος μόλις άκουσε τη μουσική μου, έκανε ταξίδι 14 ωρών και ήρθε στην Kω, όπου βρισκόμουν ένα καλοκαίρι για να μου πει ότι θέλει να ανεβάσει την όπερα. Eτσι γεννήθηκε η "Aντιγόνη"».

Τα έσοδα από την παράσταση θα διατεθούν για την υποστήριξη παιδιών που υποφέρουν από πείνα, μέσω της οργάνωσης «Γιατροί Xωρίς Σύνορα» (εξασφάλιση 70.000 ημερήσιων γευμάτων για παιδιά ηλικίας από 6 μηνών μέχρι 5 ετών).

O πρώην υπουργός, σήμερα πρόεδρος της Eθνικής Kεφαλαίου, συνδέει τη σημερινή κατάσταση με την «Αντιγόνη» και οδηγείται σε συμπεράσματα: «Oι αξίες που πραγματεύεται η Aντιγόνη είναι διαχρονικές. H διαχείριση της ισχύος της εξουσίας είναι το μεγάλο ζητούμενο. Oι καλές προθέσεις δεν αρκούν. Oι σωστές αποφάσεις είναι αυτές που κινητοποιούν τη μηχανή. Kι αυτές παίρνονται μεταξύ ηγεσίας και λαού. Kάθε εποχή διαμορφώνει ένα πλαίσιο, βάσει του οποίου λαμβάνονται οι αποφάσεις. Πρέπει να φέρουμε τον πολίτη κοντά στην εξουσία και όχι να τον απομακρύνουμε. Nα είναι οι αποφάσεις προς όφελός του και όχι την ώρα που προσπαθούμε να απογειώσουμε το αεροσκάφος, να του βάζουμε κι άλλα βαρίδια». Τα μουσικά σχέδια του κ. Στάθη δεν τελειώνουν με την «Aντιγόνη». Σειρά έχουν δύο ακόμη όπερες, που βρίσκονται ήδη στα σκαριά. Πρόκειται για την «Aλκηστη» του Eυριπίδη και την όπερα «Eλγιν, η καταστροφή του Παρθενώνα». O πρώην υπουργός έχει γράψει μια συγκλονιστική μουσική σύνθεση, αφιερωμένη στην προσπάθεια για επιστροφή των Mαρμάρων του Παρθενώνα.

• Πολιτική
  Διαφορά θέσεων

Ο κ. Θεόδωρος Στάθης, έχει ζήσει μεγάλο μέρος της ζωής του στο εξωτερικό. Εκεί τον... ανακάλυψε το 1976 ο Ανδρέας Παπανδρέου και του ζήτησε να έρθει στην Ελλάδα, σχεδόν στο μέσον των σπουδών του, για να αναλάβει το οργανωτικό του ΠΑΣΟΚ. Από τότε μέχρι σήμερα, κι αφού ο ίδιος έκανε ένα μεγάλο πολιτικό κύκλο, πιστεύει ότι «ελάχιστα έχουν μείνει, να θυμίζουν το παλαιό ΠΑΣΟΚ». Υποστηρίζει ότι είναι λάθος η χρονική στιγμή που επελέγη, να προχωρήσει ο Καλλικράτης στην αυτοδιοίκηση, κι αυτό γιατί «μετατοπίζεται το κέντρο της δραστηριότητας σε μεγαλύτερα κομμάτια και εκεί δυστυχώς, διαπρέπει η διαπλοκή. Ο Καλλικράτης, διώχνει τον πολίτη από την εξουσία, και καθιστά πιο απρόσωπο το κράτος και λιγότερο ελέγξιμο».

• BIBIAN MΠENEKOY
  ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΤΑΚΗΣ ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΣ
• ΕΘΝΟΣ, Reportage 29/3/2011

Εικαστικά αφιερώματα στο φουαγιέ

Στο Εθνικό και στο Ιδρυμα Κακογιάννη

• Της Μαργαριτας Πουρναρα, Η Καθημερινή, Tετάρτη, 30 Mαρτίου 2011

Εικαστικές εκθέσεις για θεατρόφιλους ή σινεφίλ; Είναι ένα νέο στοίχημα που χειρίζονται με επιτυχία φορείς όπως το Εθνικό Θέατρο αλλά και το Ιδρυμα Κακογιάννη που έχουν πλουτίσει τις δράσεις τους συμπεριλαμβάνοντας στο πρόγραμμά τους και την τέχνη. Ετσι, όχι μόνο διευρύνουν την ομάδα των δημιουργών και των θεατών, αλλά ακολουθούν και τον χρυσό κανόνα σε μια εποχή ισχνών αγελάδων που ευνοεί την πολυφωνία στον προγραμματισμό.

• Πρωτοπορία

Εδώ και τέσσερα περίπου χρόνια, το Εθνικό Θέατρο αποφάσισε να φιλοξενήσει εικαστικά αφιερώματα στην έδρα του. Αρχικά στο Ρεξ και κατόπιν στο κτίριο Τσίλλερ, είδαμε τους πρώτους καρπούς της πρωτοβουλίας αυτής που είχε τίτλο «Κοινή Θέα». «Ηταν μια πρωτοποριακή κίνηση για τα θεατρικά δεδομένα, που φανέρωσε την επιθυμία των ανθρώπων του Εθνικού, να ανοίξουν την πόρτα σε αξιόλογους καλλιτέχνες», μας ενημερώνει η Κατερίνα Τσέλου, η οποία συνεπιμελείται τις εκθέσεις μαζί με την Ελένη Κούκου.

«Στόχος ήταν να διερευνηθεί η περιοχή ανάμεσα στα εικαστικά και το θέατρο, να παρουσιάζουμε έργα τέχνης που να μπορούν να συνομιλήσουν με τις παραστάσεις μας. Η επιλογή των καλλιτεχνών γινόταν με αυτά τα κριτήρια, καθώς και την ικανότητά τους να συμπεριλαμβάνουν στοιχεία θεατρικότητας ή περφόρμανς στη δουλειά τους. Μάλιστα, ελήφθη εξαρχής η απόφαση να μην είναι μόνον Ελληνες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα και έτσι πέρυσι παρουσιάσαμε δημιουργίες της Μάρως Μιχαλακάκου, της Νεοϋορκέζας φωτογράφου Ρόνα Μπίτνερ και του Βέλγου Μισέλ Φρανσουά. Πριν από λίγες ημέρες, εγκαινιάστηκε η έκθεση του Αγγελου Παπαδημητρίου που εμφανίζεται και ως ηθοποιός στην παράσταση του Συρανό καθώς και του Κωστή Βελώνη”.

Πράγματι, το φουαγιέ του Εθνικού Θεάτρου έχει μεταμορφωθεί από τα έργα των δύο εικαστικών που παρουσιάζονται όχι στο πλαίσιο μιας γκαλερί ή ενός μουσείου αλλά σε εντελώς διαφορετικά συμφραζόμενα, όπως διαπιστώσαμε στην πρόσφατή μας επίσκεψη. Καλοντυμένες ηλικιωμένες Αθηναίες περιεργάζονταν με το βλέμμα τους τις κατασκευές του Βελώνη και σχολίαζαν τα γλυπτά του Παπαδημητρίου. Κατά πόσον όμως τέμνεται το εικαστικό και το θεατρικό κοινό: «Αρχικώς πιστεύαμε ότι η δίοδος ανάμεσα στα δύο συγκοινωνούντα δοχεία ήταν μεγαλύτερη. Τώρα διαπιστώνουμε ότι χρειάζεται να προετοιμάσει κανείς το έδαφος ώστε το θεατρόφιλο κοινό να μη νιώθει έκπληξη. Το θετικό είναι ότι οι εκθέσεις αυτές έχουν πάντα μεγάλη και εγγυημένη επισκεψιμότητα», λέει η Κατερίνα Τσέλου. Η Ξένια Καλδάρα, που διευθύνει το Ιδρυμα Κακογιάννη, μας λέει τη δική της φιλοσοφία: «Οχι μόνο γειτνιάζουμε γεωγραφικά με την Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών αλλά μέχρι σήμερα έχουμε κάνει πολλές κοινές δράσεις. Ο ίδιος ο Κακογιάννης ήθελε να δώσουμε ένα βήμα έκφρασης σε νέους καλλιτέχνες. Ετσι, παρά το ότι η βαρύτητά μας πέφτει περισσότερο στον κινηματογράφο, τον χορό και το θέατρο, έχουμε κάνει πολλές εκθέσεις», επισημαίνει στην «Κ».

«Σε μια δύσκολη περίοδο όπου οι θεατές σκέφτονται συχνά και το οικονομικό αντίτιμο του εισιτηρίου, είναι ευχάριστο να τους προσφέρεις και κάτι παράπάνω από αυτό που περιμένουν να δουν. Πέραν αυτού, οι ίδιοι οι εικαστικοί χαίρονται όταν εκθέτουν έργα τους σε πλαίσιο διαφορετικό διότι διερευνούν κατά πόσο περνάει το μήνυμά τους και σε άλλο κοινό. Η επόμενή μας έκθεση συνδυάζει και την λογοτεχνία καθώς νέοι καλλιτέχνες από το εργαστήριο του Γιάννη Ψυχοπαίδη στην ΑΣΚΤ κάνουν έργα για τον Οδυσσέα Ελύτη, τον Ιούνιο».

Εθνικό Θέατρο: «καλοκαιρινή εκστρατεία»

Της «καλοκαιρινής εκστρατείας» του Εθνικού Θεάτρου θα ηγηθούν, όπως μεταφορικά είπε ο καλλιτεχνικός διευθυντής του πρώτου θεάτρου της χώρας, Γιάννης Χουβαρδάς, δύο καλλιτέχνες που έχουν διανύσει διαφορετικές διαδρομές, αλλά έχουν μεγάλο ειδικό βάρος: ο Σταμάτης Φασουλής και ο Μιχαήλ Μαρμαρινός. Είναι οι δύο σκηνοθέτες που υπογράφουν τις καλοκαιρινές παραγωγές του Εθνικού Θεάτρου. Ετσι, στο αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου, στις 15 και 16 Ιουλίου, θα δούμε την παράσταση «Σκηνοβάτες», σε μετάφραση, δραματουργία και σκηνοθεσία του Σταμάτη Φασουλή. Ενα θέαμα «παιγνιώδες, αλλά ουσιαστικό και βαθύ, αν το διατηρήσουμε», είπε στην επίσημη παρουσίαση των καλοκαιρινών παραγωγών, έχοντας απέναντί του, στη θέση των θεατών, μερικούς από τους συντελεστές της παράστασης. Μια παράσταση πολυπρόσωπη με 30 ηθοποιούς (ανάμεσά τους οι Νένα Μεντή, Σοφία Φιλιππίδου, Δημήτρης Λιγνάδης, Νίκος Κουρής, Τάνια Τρύπη, Ελένη Κοκκίδου, Αλκηστις Πουλοπούλου κ. ά.), ένα πολυθέαμα που «διατρέχει όλες τις φάσεις της ιστορίας του θεάτρου, ένα ποτ πουρί από αρχαίες τραγωδίες και κωμωδίες Ελλήνων και Ρωμαίων, ύμνους και χορικά». Σκηνικά, Μανόλης Παντελιδάκης, κοστούμια Ντένη Βαχλιώτη. Στις 5 και 6 Αυγούστου, σειρά έχει ο Μιχαήλ Μαρμαρινός και ο «Ηρακλής μαινόμενος» του Ευριπίδη, μια τραγωδία που για δεύτερη φορά ανεβαίνει από το Εθνικό. Τη χορογραφία υπογράφει ο Κωνσταντίνος Ρήγος, ο μεταφραστής, όμως, δεν έχει ανακοινωθεί ακόμα. «Οπως η Ιστορία είναι μια μηχανή που μετατρέπει τον κάθε κανονικό άνθρωπο σε μυθικό ήρωα, έτσι και το αρχαίο δράμα μας επιτρέπει να δούμε ποιο είναι το στίγμα μας μέσα στο πλέγμα των δυνάμεων της Ιστορίας που τρέχει και μας περιέχει. Η ελπίδα μας βρίσκεται εκεί που μας μαζεύει η Ιστορία για να μας διηγηθεί τον εαυτό της», είπε ο σκηνοθέτης στην παρουσίαση του καλοκαιρινού προγράμματος. Δίπλα του, σ’ αυτή τη διήγηση θα έχει τους: Νίκο Καραθάνο, Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, Μηνά Χατζησάββα, Θοδωρή Αθερίδη, Στεφανία Γουλιώτη, Θεοδώρα Τζήμου, Γιώργο Γάλλο, Γιάννη Βογιατζή κ. ά. Παρά τους χαλεπούς καιρούς, το Εθνικό θα «βγει» και με τρίτη παραγωγή στις καλοκαιρινές περιοδείες. Αυτή δεν είναι καινούργια, είναι όμως ήδη αγαπημένη: είναι το «Παραμύθι χωρίς όνομα» της Πηνελόπης Δέλτα, σε σκηνοθεσία Τάκη Τζαμαργιά και διασκευή Βαγγέλη Ραπτόπουλου - Τάκη Τζαμαργιά. Μετά την Παιδική Σκηνή «Κατίνα Παξινού» από τον Ιούνιο θα περιοδεύσει σ’ όλη την Ελλάδα.

«Ζωντανεύει» το θέατρο των Δελφών

Δύο εκδηλώσεις από το «Διάζωμα» για την ανάδειξή του, καθώς και του θεάτρου Φθιωτίδων Θηβών Αθόρυβο, αλλά ουσιαστικό έργο πραγματοποιεί με τη συνδρομή του υπουργείου Πολιτισμού και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης η κίνηση πολιτών «Διάζωμα», η οποία έχει θέσει στόχο της την αποκατάσταση των αρχαίων μνημείων της ελληνικής επικράτειας.

Τα μέλη του «Διαζώματος» έχουν ανοίξει διαφορετικούς «κουμπαράδες» και συλλέγουν χρήματα για την αποκατάσταση 35 θεάτρων σε ολόκληρη την Ελλάδα. Το συνολικό ποσό που έχουν συγκεντρώσει μέχρι τώρα ανέρχεται σε 201.162,01 ευρώ. Το σημαντικότερο και πιο φιλόδοξο έργο του «Διαζώματος» αποτελεί αναμφίβολα η αποκατάσταση του θεάτρου των Δελφών. Συνεχίζοντας την ομαδική του δράση και αποδεικνύοντας καθημερινά το εύρος των δυνατοτήτων που διαθέτουν οι ενεργές κινήσεις πολιτών, το «Διάζωμα» οργανώνει δύο σημαντικές εκδηλώσεις για την ανάδειξη του αρχαίου θεάτρου των Δελφών και του θεάτρου Φθιωτίδων Θηβών.

Η πρώτη εκδήλωση είναι μια ημερίδα για το Μουσείο των Δελφών, η οποία θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 31 Μαρτίου στις 7 μ.μ. στον χώρο του μουσείου. Στην εκδήλωση θα μιλήσουν η αντιπεριφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας Παναγιώτα Γαζή με θέμα: «Η χαρά και η ευθύνη της ανάδειξης ενός μεγάλου μνημείου», ο δήμαρχος Δελφών Νικόλαος Φουσέκης με θέμα «Πραγματοποιείται ένα όνειρο που χρόνια περιμέναμε», η προϊσταμένη της Ι΄ Εφορείας Αρχαιοτήτων Αθανασία Ψάλτη «Η ανάδειξη του αρχαίου θεάτρου των Δελφών. Από το εθνικό όραμα στην ατομική πρωτοβουλία» και ο πρόεδρος του «Διαζώματος» Σταύρος Μπένος «Μια σπουδαία χειρονομία για ένα σπουδαίο μνημείο».

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης στην οποία θα παραβρεθεί η γενική γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, θα ανακοινωθούν οι δωρεές των αδελφών Ανδριόπουλου, ύψους 96.740,25 ευρώ, στον «κουμπαρά» του θεάτρου των Δελφών και του Μεσογειακού Ινστιτούτου Κινηματογράφου, ύψους 1.100 ευρώ. Η Γ΄ Γυμνασίου του Βαρβάκειου Πειραματικού Γυμνασίου, που συνεισέφερε 385 ευρώ, θα «υιοθετήσει» το θέατρο. Οι μαθητές θα το επισκεφθούν το πρωί της 31ης Μαρτίου και κατά τη διάρκεια της επίσκεψης θα λάβουν χώρα εκπαιδευτικά προγράμματα και θεατρικά δρώμενα. Η σκηνοθέτις Αποστολία Παπαϊωάννου θα γυρίσει εθελοντικά ντοκιμαντέρ σχετικά με το μουσείο. Τέλος, η αρχιτέκτων και ανάδοχος του έργου, Λιάνα Χλέπα, θα παρουσιάσει τις διαφορετικές φάσεις και τις ιδιαιτερότητες της μελέτης αποκατάστασης του αρχαίου θεάτρου.

Η δεύτερη εκδήλωση, που διοργανώνεται από τον Δήμο Βόλου και το Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Θεσσαλικών Σπουδών στο δημαρχείο (Παρασκευή 1/4 στις 8 μ.μ.) και έχει ως τίτλο: «Οι πολίτες ξαναζωντανεύουν το αρχαίο θέατρο Φθιωτίδων Θηβών», θα σηματοδοτήσει την έναρξη συλλογής χρημάτων για την αποκατάστασή του. Οι εκδηλώσεις έχουν στόχο την ευαισθητοποίηση του κόσμου προκειμένου να στηρίξει την πρωτοβουλία του «Διαζώματος» για την αποκατάσταση των θεάτρων.

ΙΑΚΩΒΟΣ ΚΑΜΠΑΝΕΛΛΗΣ: Εφυγε ο «πατριάρχης του ελληνικού θεάτρου»

Εδώ και δύο μήνες νοσηλευόταν στη μονάδα εντατικής θεραπείας του Γενικού Νοσοκομείου «Μητέρα» με νεφρική ανεπάρκεια και χθες ο Ιάκωβος Καμπανέλλης ταξίδεψε στην άλλη όχθη. Πέθανε σε ηλικία 89 ετών, αφήνοντάς μας πλούσια παρακαταθήκη.

Δικαίως ο Καμπανέλλης χαρακτηρίστηκε «πατριάρχης του ελληνικού θεάτρου». Η προσφορά του μετρά μισό αιώνα και πλέον, αφού το πρώτο του έργο παρουσιάστηκε το 1950 και το τριακοστό τον χειμώνα 2000-2001. Γι’ αυτήν την προσφορά του ανακηρύχθηκε επίτιμος διδάκτωρ της Φιλοσοφικής σχολής του πανεπιστημίου Κύπρου, της σχολής Καλών Τεχνών του πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, της Θεατρολογικής σχολής του πανεπιστημίου Αθηνών, εξελέγη παμψηφεί τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και τιμήθηκε από τον πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας με την απονομή ανώτατου παρασήμου.

• Η φρίκη του στρατοπέδου

Ο Καμπανέλλης μπορεί να μην "γεύτηκε" το θεατρικό σανίδι ως ηθοποιός, αφού απορρίφθηκε στις εισαγωγικές εξετάσεις της δραματικής σχολής του «Θεάτρου Τέχνης», αυτό όμως ακριβώς το γεγονός αποτέλεσε και το έναυσμα για να γράψει σπουδαία θεατρικά -και όχι μόνο- έργα. 

Γεννήθηκε στη Νάξο το 1922. Το 1935 η οικογένειά του με τα εννιά παιδιά της ήρθε για μόνιμη εγκατάσταση στη Νίκαια της Αθήνας. Ο Καμπανέλλης αναγκάζεται να εργάζεται την ημέρα και το βράδυ να σπουδάζει σε μια τεχνική σχολή. Η δίψα του για μόρφωση ωστόσο ήταν μεγάλη. Την κάλυπτε νοικιάζοντας μεταχειρισμένα βιβλία από παλαιοβιβλιοπωλεία, με αποτέλεσμα στα 18 του χρόνια να είναι γνώστης ενός μεγάλου μέρους της παγκόσμιας λογοτεχνίας. 

Το 1942 συλλαμβάνεται από την Γκεστάπο και μεταφέρεται στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Μαουτχάουζεν, όπου και κρατείται μέχρι τις 5 Μαΐου 1945. Απελευθερώνεται χάρη στις συμμαχικές δυνάμεις και, όταν επιστρέφει στην Ελλάδα, οι παραστάσεις του Θεάτρου Τέχνης του Κάρολου Κουν (1945-1946) τον συναρπάζουν. «Εκεί ανακάλυψα τον εαυτό μου και τον προορισμό μου», έλεγε. Τότε άρχισε να γράφει.

• Θέατρο, σινεμά, τραγούδι

Τον ανακάλυψε ο Αδαμάντιος Λεμός και το πρώτο του θεατρικό έργο «Χορός πάνω στα στάχυα» παρουσιάστηκε το 1950 από τον θίασο Λεμού στο θέατρο «Διονύσια» της Καλλιθέας. Ακολούθησαν και άλλα, πολλά εκ των οποίων έχουν γίνει κλασικά. «Η ηλικία της νύχτας», «Ο γορίλας και η Ορτανσία», «Παραμύθι χωρίς όνομα», «Βίβα Ασπασία», «Οδυσσέα γύρισε σπίτι», «Η αποικία των τιμωρημένων», «Ασπασία». 

Από τις μεγαλύτερες επιτυχίες του ήταν το αντιδικτατορικό έργο «Το μεγάλο μας τσίρκο», το οποίο παρουσιάστηκε το 1973, στη διάρκεια της χούντας, από την Τζένη Καρέζη και τον Κώστα Καζάκο. Ο Καμπανέλλης έγραψε στη συνέχεια πολλά ακόμη. «Το κουκί και το ρεβίθι», «Ο εχθρός λαός», «Πρόσωπα για βιολί και ορχήστρα», «Τα τέσσερα πόδια του τραπεζιού», «Ο μπαμπάς ο πόλεμος», «Ο επικήδειος, «Ο αόρατος θίασος», «Ο δρόμος περνά από μέσα», «Γράμμα στον Ορέστη», «Ο δείπνος», «Πάροδος Θηβών», «Στη χώρα  Ίψεν», «Η τελευταία πράξη», «Μια συνάντηση κάπου αλλού», «Μια κωμωδία», «Οι δύσκολες νύχτες του κυρίου Θωμά», «Η αυλή των θαυμάτων», «Η Στέλλα με τα κόκκινα γάντια». Αυτή η τελευταία έμελλε να στιγματίσει και την κινηματογραφική του πορεία, ως σενάριο για το σινεμά με την Μελίνα Μερκούρη στον κεντρικό ρόλο της «Στέλλας». Δικά του είναι ακόμα «Το ποτάμι» του Νίκου Κούνδουρου, «Η αρπαγή της Περσεφόνης» του Γρηγόρη Γρηγορίου και «Κορίτσια στον  Ήλιο» του Βασίλη Γεωργιάδη.  Έγραψε επίσης τους στίχους σε τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη, του Μάνου Χατζιδάκι, του Σταύρου Ξαρχάκου, του Γιάννη Σπανού και του Νίκου Μαμαγκάκη, αλλά και το βιβλίο «Μαουτχάουζεν» με τις αναμνήσεις από τον εγκλεισμό του στο στρατόπεδο συγκέντρωσης των ναζί. Ο Καμπανέλλης ήταν παντρεμένος με την ηθοποιό Τάνια Σαββοπούλου, η οποία μάλιστα έφυγε από τη ζωή πριν από λίγες μέρες.

• Συλλυπητήριο ΥΠΠΟΤ

Σε ανακοίνωση της η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού (ΥΠΠΟΤ) εκφράζει τη βαθιά της θλίψη για το θάνατο του Ιάκωβου Καμπανέλλη και αναφέρει: "Κορυφαίος θεατρικός συγγραφέας της μεταπολεμικής γενιάς, διεθνής προσωπικότητα, έδωσε νέα πνοή στο ελληνικό θέατρο και καθόρισε το ύφος του, επηρεάζοντας ταυτόχρονα τη διεθνή θεατρική σκηνή. Η απώλειά του είναι μεγάλη όχι μόνο για τον ελληνικό πολιτισμό αλλά για όλο τον ελληνικό λαό που αγάπησε τα έργα του βαθιά. Τα αγάπησε επειδή εξιστόρησαν με μοναδική νηφαλιότητα αλλά και πίστη την πραγματική ζωή του Έλληνα, τις δυσκολίες και τις ευκαιρίες του". [ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ: 30/03/2011]

Ιάκωβος Καμπανέλλης, το τελευταίο ταξίδι στην Αυλή των Θαυμάτων

• Της Ολγας Σελλα, Η Καθημερινή, Tετάρτη, 30 Mαρτίου 2011

«Και αν με ξαναρωτούσαν ποια είναι η φιλοδοξία μου στο θέατρο, θα ’λεγα πως θα ήθελα, με μια σειρά από θεατρικά έργα, ν’ ανακαλύψω τον Ελληνα σαν σύγχρονο άνθρωπο. Η “Αυλή των θαυμάτων” βασίζεται στην έλλειψη σταθερότητας και σιγουριάς, που χαρακτηρίζει τη ζωή του Ελληνα. Ολα στην Ελλάδα ανεβοκατεβαίνουν πολύ εύκολα, κυλούν, φεύγουν κι η συνηθισμένη λαχτάρα του Ρωμιού είναι να στεριώσει κάπου, να σιγουρέψει κάτι». Λόγια -προφητικά- από το κείμενο του Ιάκωβου Καμπανέλλη, που συνόδευε το πρόγραμμα της παράστασης «Η αυλή των θαυμάτων», όταν πρωτοπαρουσιάστηκε, το 1957, στο Θέατρο Τέχνης.

Ο, τι είχε επιθυμήσει, το κατάφερε και με το παραπάνω ο Ιάκωβος Καμπανέλλης. Εζησε σχεδόν 90 χρόνια και έφυγε χορτάτος και τιμημένος. Από την πολιτεία, αλλά κυρίως από το κοινό. Για τα θεατρικά, για τις ταινίες, για τα τραγούδια. Ο ακαδημαϊκός και θεατρικός συγγραφέας Ιάκωβος Καμπανέλλης πέθανε χθες το μεσημέρι στην εντατική του νοσοκομείου «Μητέρα» όπου νοσηλευόταν για περισσότερους από δύο μήνες, λόγω της επιδείνωσης της νεφρικής ανεπάρκειας που τον ταλαιπωρούσε. Σ’ αυτό το διάστημα η σύντροφός του, Νίκη, δεν άντεξε. Πέθανε πριν από λίγες μέρες από οξύ εγκεφαλικό. Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης δεν μπόρεσε να την αποχαιρετίσει...

Γεννήθηκε στη Νάξο το 1922, παιδί πολύτεκνης οικογένειας και μπήκε από μικρός στα δύσκολα. Ηρθαν οικογενειακώς στην Αθήνα για να επιβιώσουν, ο Ιάκωβος εργαζόταν και πήγαινε σε νυχτερινή τεχνική σχολή, αλλά αυτό δεν στάθηκε εμπόδιο στην αγάπη του για τα βιβλία. Ηταν 20 ετών όταν πήρε τον δρόμο για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης των Γερμανών. Η απελευθέρωση τον βρήκε στο στρατόπεδο του Μαουτχάουζεν, στις 5 Μαΐου 1945. Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης το γνώρισε για τρία ολόκληρα χρόνια. Οι υπόλοιποι ακολουθήσαμε τον Αντώνη «στη σκάλα των δακρύων» και «το κορίτσι με τα φοβισμένα μάτια» πολλά χρόνια αργότερα. Στους στίχους που έγραψε και μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης.

Επιχείρησε να ξεχάσει τις οδυνηρές εμπειρίες μέσω της τέχνης. Μια παράσταση στο υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης τον έδεσε για πάντα μ’ αυτή τη γλώσσα. Το πρώτο του θεατρικό έργο - «Χορός πάνω στα στάχυα» - (θίασος Λεμού) παρουσιάστηκε το 1950. Το 30ό του, 50 χρόνια αργότερα. «Η έβδομη μέρα της δημιουργίας», «Η αυλή των θαυμάτων», «Η ηλικία της νύχτας», «Το παραμύθι χωρίς όνομα» (παρουσιάζεται φέτος από την Παιδική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου), «Οδυσσέα γύρισε σπίτι», «Το μεγάλο μας τσίρκο», «Τα τέσσερα πόδια του τραπεζιού», «Ο μπαμπάς ο πόλεμος». «Τα έργα της ωριμότητάς του, ως δραματικές συνθέσεις ποιητικότητας και ανθρωπιάς, παρατηρητικότητας και στοχασμού, κριτικής και αυτοκριτικής, συγχώρεσης και αυτοσυγχώρεσης, έργα φιλοσοφικού βάθους και δραματουργικής πρωτοτυπίας, θα μείνουν και στο μέλλον μέτρα σύγκρισης και αξιολόγησης», έγραψε ο θεατρολόγος Βάλτερ Πούχνερ.

Εξίσου μεγάλη σφραγίδα έχει αφήσει και στον κινηματογράφο, υπογράφοντας τα σενάρια εμβληματικών ταινιών: «Στέλλα» του Μιχ. Κακογιάννη, «Δράκος» του Ν. Κούνδουρου, «Η αρπαγή της Περσεφόνης» του Γρ. Γρηγορίου, «Το κανόνι και τ’ αηδόνι» που σκηνοθέτησε ο ίδιος. Και στο ενδιάμεσο ο Μίκης Θεοδωράκης και ο Μάνος Χατζιδάκις έγραψαν μερικά από τα ωραιότερα έργα τους μελοποιώντας στίχους του («Παραμύθι χωρίς όνομα», «Μαουτχάουζεν»). «... θρηνώ τον φίλο, τον συνεργάτη και τον άνθρωπο που ομόρφυνε με τα έργα του τη ζωή μας», δήλωσε χθες ο Μίκης Θεοδωράκης. Δηλώσεις για τον θάνατό του έκαναν το ΥΠΠΟΤ, το ΚΘΒΕ, η ΕΡΤ κ. ά.

• Τιμές και αναγνώριση

Οι τιμές δεν άργησαν να έρθουν. Αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτωρ στα Πανεπιστήμια Κύπρου, Θεσσαλονίκης και Αθήνας. Από το 1981 ώς το 1987 υπήρξε γενικός διευθυντής της Ελληνικής Ραδιοφωνίας. Το 1999 εξελέγη τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών στην Εδρα Θεατρικής Δραματουργίας, ενώ διετέλεσε πρόεδρος του Ιδρύματος Ουράνη.

• Ολη η Αθήνα το χειροκρότησε

«Καλήν εσπέραν αφεντάδες, καλώς ορίσατε κυράδες...» Αν υπήρχαν τότε χιτ, αυτό θα ήταν το θεατρικό χιτ στα χρόνια της δικτατορίας. «Το μεγάλο μας τσίρκο», σε στίχους Ιάκωβου Καμπανέλλη, ανέβηκε στο θέατρο Αθήναιον το 1973, από τον θίασο Τζένης Καρέζη και Κώστα Καζάκου σε μουσική Σταύρου Ξαρχάκου και τη φωνή του Νίκου Ξυλούρη. Και αν αναζητούσαμε ποια παράσταση εκείνα τα χρόνια έγινε πραγματική λαϊκή, αυτή αναμφίβολα ήταν «Το μεγάλο μας τσίρκο». Ακριβώς επειδή ήταν ο κλαυσίγελως της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Και επειδή ανακάτευε τη συγκίνηση και τη μελαγχολία με τη διέξοδο της σάτιρας, του γέλιου και του τραγουδιού. «Κι αν σας κακοκαρδίσαμε ή αν σας κάναμε να γελάσετε με πράγματα που δεν έπρεπε, είναι γιατί διαλέξαμε το φαρδύ το δρόμο. Εκεί που η ζωή είναι χύμα. Το αστείο, το σοβαρό, τα όσια και τα ιερά, ο άγιος και ο θεομπαίχτης», έλεγε... Κι από στόμα σε στόμα, από τραγούδι σε τραγούδι, το κοινό της πλατείας κάθε βράδυ γινόταν μια μαζική διαδήλωση κατά της δικτατορίας. Από τα ταμεία του θεάτρου Αθήναιον πέρασαν τότε περίπου 400.000 θεατές!
Τον Ιούλιο του 1974, ο Ιάκωβος Καμπανέλλης με τον ίδιο θίασο ανέβασε «Το μεγάλο μας τσίρκο Νο 2». Το Νο 1 είχε γράψει τη δική του, μοναδική ιστορία.

* Η εξόδιος ακολουθία θα γίνει το Σάββατο στις 11.30 το πρωί από τον ναό Αγίας Ζώνης Κυψέλης και θ’ ακολουθήσει η ταφή από το Β΄ Νεκροταφείο Αθηνών.

Iάκωβος Kαμπανέλλης, ο «Aθάνατος» που αγάπησε το θέατρο...

Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης ως θεατρικός συγγραφέας τιμήθηκε –το 1999 έγινε ακαδημαϊκός στην Εδρα Θεατρικής Δραματουργίας. Στη φωτογραφία με τα διάσημα της Ακαδημίας Αθηνών, με χαμόγελο που μιλάει για την ικανοποίηση να είσαι «Αθάνατος», γράφοντας για τη μεγάλη του αγάπη, το θέατρο... (φωτο Ηλίας Αναγνωστόπουλος και Υιοί Ο.Ε.).

• Tης Eλενης Mπιστικα

Kαι τα παραμύθια με όνομα έχουν ένα τέλος... Στο κατώφλι των 90 χρόνων ο Iάκωβος Kαμπανέλλης αποφάσισε να τελειώσει μια ζωή σαν παραμύθι.

Γεννήθηκε το 1922 στη Nάξο και μπήκε στην Aκαδημία το 1999, στην Eδρα Θεατρικής Δραματουργίας, γράφοντας θεατρικά έργα, με αλήθειες και χαρές και αγωνίες.

Hταν πολυγραφότατος και από τους πολυπαιγμένους -άρα επιτυχημένος- θεατρικός συγγραφέας στο β΄ ήμισυ του 20ού αιώνα. «Xωρίς γυμνασιακή μόρφωση», σημειώνει μια ηλεκτρονική «εγκυκλοπαίδεια», που δεν γνωρίζει ότι ο Iάκωβος τέλειωσε τη Σιβιτανίδειο Σχολή -κρατική, αναγνωρισμένη Aνωτέρα Σχολή- ως σχεδιαστής.

Kαι το ότι έμαθε να σχεδιάζει αποδείχθηκε σωτήριο εφόδιο για τη ζωή του, όταν τον συνέλαβαν οι Γερμανοί σε μπλόκο της Kοκκινιάς το 1943 και τον έστειλαν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Mαουτχάουζεν. Eκεί είδαν τα σχέδιά του, εντυπωσιάστηκαν και τον κράτησαν στο σχεδιαστήριο.

Γλίτωσε έτσι από τις κακουχίες ώσπου οι συμμαχικές δυνάμεις τούς απελευθέρωσαν τον Mάη του 1945. Eπιστρέφοντας στην Eλλάδα μαγεύτηκε από τις παραστάσεις του Θεάτρου Tέχνης του Kουν και κατάλαβε ποιον δρόμο έπρεπε να ακολουθήσει.

Aπό το σχέδιο στράφηκε και αφιερώθηκε στο γράψιμο, και το πρώτο του θεατρικό έργο «O Xορός πάνω στα στάχυα» παρουσιάστηκε το καλοκαίρι του 1950 από τον θίασο Aδαμάντιου Λεμού στα «Διονύσια» της Kαλλιθέας.

H Σιβιτανίδειος είναι στην Kαλλιθέα, ο Λεμός ήταν από τη Xίο, εκεί όπου, όπως έλεγε ο πατέρας του, είχαν εγκατασταθεί οι παππούδες του που ήταν μικρασιατικής ρίζας. Kαι, μάλιστα, το όνομά τους ήταν πρώτα «Θαλασσινός». Tο πότε έγινε Kαμπανέλλης δεν το 'ξερε.

Στην τελευταία σελίδα της «K» είναι το βιογραφικό του Iάκωβου Kαμπανέλλη που έγραψε έργα όπως «H αυλή των Θαυμάτων», «Παραμύθι χωρίς όνομα», «Γειτονιά των Aγγέλων» και στη δικτατορία «Tο Mεγάλο μας Tσίρκο» με τον θίασο Kαρέζη-Kαζάκου που έδωσε φωνή, πέρασε μηνύματα στη μέγγενη της δικτατορίας.

Aυτά μέσα σε λίγες γραμμές για τον Iάκωβο Kαμπανέλλη που η γυναίκα του Nίκη, το γένος Iωαννίδου, ήταν από την Kωνσταντινούπολη.

Kαι η μητέρα του Iάκωβου, η Kατίνα Λάσκαρη, καταγόταν από Φαναριώτικη οικογένεια. Στη Nάξο όπου γεννήθηκε ο Iάκωβος περνούσε όλα του τα καλοκαίρια, στο πατρικό σπίτι, με τη μοναχοκόρη τους Kατερίνα και τα εγγόνια τους, τη Nίκη και τη Pοδόπη.

Πρώτη «έφυγε» η Nίκη, μια ζωή στο πλευρό του, αυτού του άλλου Iάκωβου Kαμπανέλλη που, μετά το θέατρο, η οικογένειά του και οι φίλοι του ήταν αταλάντευτες αξίες στη ζωή του.

Mια άγνωστη λεπτομέρεια που μας αποκάλυψε ο στενός φίλος του Mανώλης Tσακίρης: το σενάριο της «Στέλλας» που έγραψε ο Kαμπανέλλης κι έγινε, σε σκηνοθεσία Mιχάλη Kακογιάννη και μουσική Mάνου Xατζιδάκι, η ταινία-ορόσημο για τον ελληνικό κινηματογράφο, είχε αρχικό τίτλο «H Στέλλα με τα κόκκινα παπούτσια»... [Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Tετάρτη, 30 Mαρτίου 2011]

Εφυγε για τη «γειτονιά των αγγέλων»

Εφυγε σε ηλικία 89 ετών ο «πατριάρχης του νεοελληνικού θεάτρου», ο σεναριογράφος της «Στέλλας» και του «Δράκου», ο στιχουργός του «Μαουτχάουζεν» και του «Μεγάλου μας τσίρκου» 

Τον χαρακτήρισαν «πατριάρχη του νεοελληνικού θεάτρου» και «γεννήτορα του μεταπολεμικού νεοελληνικού θεάτρου». Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης, ανανεωτής της θεατρικής μορφής και ο εικονοκλάστης του δραματικού περιεχομένου, έφυγε από τη ζωή πλήρης ημερών, χθες στις 13.50 στην εντατική μονάδα του γενικού νοσοκομείου «Μητέρα», μετά από δίμηνη νοσηλεία. Η καρδιά του δεν άντεξε και υπέκυψε σε ηλικία 89 ετών. Αφησε πίσω του έργο που χαρακτηρίζεται για τον πλούτο και τη διαχρονικότητά του, που αντικατοπτρίζει την κοινωνική ευαισθησία η οποία τον χαρακτήριζε ως άνθρωπο σε συνδυασμό με την εμπειρία του στρατοπέδου συγκέντρωσης ? στοιχεία που τον καθόρισαν. Στη γραφή του ενσαρκώνονται μαχητικά τα πιο πρωτοποριακά κοινωνικά αιτήματα της νεότερης ιστορίας της χώρας και της νεοελληνικής περιπέτειας.

Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης γεννήθηκε το 1922. Το 1934, λόγω οικονομικών προβλημάτων, οι γονείς του με τα εννέα τους παιδιά μετοίκησαν στην Αθήνα. Τα προβλήματα όμως της οικογένειας αντί να λυθούν αυξήθηκαν. Ετσι αναγκάστηκε να εργάζεται την ημέρα και να σπουδάζει σε μια νυχτερινή τεχνική σχολή. Τη δίψα του για μόρφωση την κάλυψε νοικιάζοντας βιβλία από τα παλαιοβιβλιοπωλεία. Στα 18 του χρόνια ήταν ήδη γνώστης μεγάλου μέρους της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

Με τον Γιώργο Παπανδρέου και τον Ζυλ Ντασσέν

Στην Κατοχή αναμείχθηκε στην Αντίσταση, αλλά όταν πιάστηκε από τους Γερμανούς, το 1943, σε μιαν απόπειρα απόδρασης από την Ελλάδα, συνελήφθη από την Γκεστάπο και μεταφέρθηκε στο Στρατόπεδο Συγκέντρωσης Μαουτχάουζεν, στην Αυστρία. Εμεινε κρατούμενος μέχρι τις 5 Μαΐου 1945, οπότε απελευθερώθηκε από τις συμμαχικές δυνάμεις και έγινε ένας από τους λίγους επιζήσαντες. Οταν επέστρεψε στην Αθήνα, οι παραστάσεις του «Θεάτρου Τέχνης-Κάρολος Κουν», τον χειμώνα του 1945-46, τον συνάρπασαν. «Εκεί ανακάλυψα τον εαυτό μου και τον προορισμό μου» έλεγε. Αν και δεν ολοκλήρωσε γυμνασιακή μόρφωση, έδειξε ιδιαίτερη αφοσίωση στο γράψιμο. Ως θεατρικό συγγραφέα τον ανακάλυψε ο Αδαμάντιος Λεμός. Το πρώτο θεατρικό έργο του, «Ο χορός πάνω στα στάχυα», παρουσιάστηκε τη θερινή θεατρική περίοδο 1950 από τον θίασο Λεμού στο θέατρο «Διονύσια» της Καλλιθέας. Το τελευταίο έργο του, το «Μια κωμωδία», παίχτηκε στο Ηρώδειο στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών (2002). Τα περισσότερα έργα του ανέβηκαν από το «Θέατρο Τέχνης» και το Εθνικό Θέατρο.

Ο Καμπανέλλης πρώτος ερεύνησε ως συγγραφέας τις κοινωνικές και οικονομικές αιτίες της νεοελληνικής κακοδαιμονίας και κατόρθωσε να εντοπίσει τον τυπικό αντιπροσωπευτικό Ελληνα της μεταπολεμικής περιόδου. Ετσι σχεδίασε με δραματική αποτελεσματικότητα έναν ονειροπόλο και μικροαπατεώνα, ερωτικό και προδομένο, παγιδευμένο και γενναιόδωρο ταυτόχρονα άνθρωπο, μοιρασμένο ανάμεσα στη λογική και το συναίσθημα, στην αγάπη και το χρήμα, στην αλήθεια, την πλάνη και το ζωτικό ψεύδος.
Η θεματολογία και οι χαρακτήρες-τύποι του Καμπανέλλη αποτέλεσαν πρότυπο και αφετηρία για όλους τους μεταγενέστερους θεατρικούς συγγραφείς. Τεράστια υπήρξε επίσης η συμβολή του στον κινηματογράφο, γιατί ως σεναριογράφος συνέδεσε το όνομά του με νέους πρωτοπόρους κινηματογραφιστές: Κακογιάννης («Στέλλα»), Κούνδουρος («Ο Δράκος»), Γρηγορίου («Αρπαγή της Περσεφόνης»), Γεωργιάδης («Κορίτσια στον ήλιο»), Γλυκοφρύδης («Με τη λάμψη στα μάτια», βραβείο σεναρίου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης 1966). Ο ίδιος εξάλλου σκηνοθέτησε πάνω σε δικό του σενάριο την ταινία «Το κανόνι και τ' αηδόνι» (1968).

Η συνεργασία του ως στιχουργού με σημαντικούς συνθέτες προώθησε το υψηλό επίπεδο ποιότητας του ελληνικού τραγουδιού: «Παραμύθι χωρίς όνομα» (Χατζιδάκις), «Μαουτχάουζεν» (Θεοδωράκης), «Το μεγάλο μας τσίρκο» (Ξαρχάκος), «Κύκλος με την κιμωλία» (Μαμαγκάκης). Το 1963 έγραψε το πεζογράφημα «Μαουτχάουζεν».

Εργα του Ιάκωβου Καμπανέλλη έχουν μεταφρασθεί (και παιχτεί) σε Αγγλία, Αυστρία, Γερμανία, Ουγγαρία, Ρουμανία, Βουλγαρία και Σουηδία. Ασχολήθηκε επίσης με τη δημοσιογραφία. Υπήρξε μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων, Επίτιμος Διδάκτωρ της Θεατρολογικής, ενώ εξελέγη παμψηφεί τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Επίσης έχει τιμηθεί από τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας με την απονομή ανωτάτου παρασήμου. Ζούσε στην Κυψέλη, και είχε μία κόρη, τη σκηνογράφο Κατερίνα Καμπανέλλη. Πριν από μία εβδομάδα είχε χάσει τη σύζυγό του, σύντροφο ζωής μία 60ετία, Νίκη Καμπανέλλη.

Η νεκρώσιμος ακολουθία θα ψαλλεί το Σάββατο στις 11.30 π.μ. στην Αγία Ζώνη Κυψέλης. Θα ακολουθήσει η ταφή στο Β' Νεκροταφείο.

• Η αυλή των θαυμάτων και το παραμύθι χωρίς όνομα

Δεκατέσσερα κινηματογραφικά σενάρια και πάνω από είκοσι θεατρικά έργα μάς άφησε «κληρονομιά» ο Ιάκωβος Καμπανέλλης. Ανάμεσά τους: «Η αυλή των θαυμάτων», «Το παραμύθι χωρίς όνομα», «Η ηλικία της νύχτας», «Η Στέλλα με τα κόκκινα γάντια», «Γειτονιά των Αγγέλων», «Βίβα Ασπασία», «Οδυσσέα γύρισε σπίτι», «Αποικία των τιμωρημένων», «Το μεγάλο μας τσίρκο», «Ο εχθρός λαός», «Ο μπαμπάς ο πόλεμος», «Τα τέσσερα πόδια του τραπεζιού», «Ο αόρατος θίασος», «Ο δρόμος περνά από μέσα», «Στη χώρα του Ιψεν», «Μια συνάντηση κάπου αλλού», «Πρόσωπα για βιολί και ορχήστρα», «Εβδομη μέρα της δημιουργίας», «Η τελευταία πράξη», «Ο γορίλλας και η Ορτανσία», «Η αποικία των τιμωρημένων», «Αυτός και το παντελόνι του» κ.ά. (κυκλοφορούν σε επτά τόμους από τον «Κέδρο»).

• «Σημείο αναφοράς»
  «Η ζωή και το πολυσήμαντο έργο του θα συνεχίσουν να αποτελούν σημείο αναφοράς για τις επόμενες γενιές» αναφέρει στη συλλυπητήρια δήλωση του ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κάρολος Ππούλιας. Συλλυπητήρια τηλεγραφήματα έστειλαν μεταξύ άλλων το ΥΠ.ΠΟ.Τ., η ΝΔ, το KKE, ο ΣΥΝ, και το ΚΘΒΕ.

ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΚΑΡΑΛΗ, ΕΘΝΟΣ, 30/3/2011

Αφιέρωμα στον Καμπανέλλη

Ενα μικρό αφιέρωμα στον Ιάκωβο Καμπανέλλη πραγματοποιεί σήμερα και αύριο η ΕΡΤ. Απόψε στις 18.15 η ΝΕΤ θα μεταδώσει το ντοκιμαντέρ «Ιάκωβος Καμπανέλλης» από τη σειρά «Η ιστορία των χρόνων μου». Στις 23.00, η ΕΤ-1 θα προβάλλει σε επανάληψη την εκπομπή «Η ζωή είναι αλλού» με τον αξέχαστο θεατρικό συγγραφέα και ακαδημαϊκό και αμέσως μετά (24.00) το θεατρικό του έργο «Τα τέσσερα πόδια του τραπεζιού». Αύριο θα μεταδοθεί σε επανάληψη (ΕΤ-1, 18.00) και η εκπομπή «Εξιστορείν και ιστορείν» με τον Ι. Καμπανέλλη, που διετέλεσε και γενικός διευθυντής της ΕΡΑ (1981-1987), να εξιστορεί αναμνήσεις του από την κατοχή, τη σύλληψή του και τον εγκλεισμό του στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Μαουτχάουζεν κ.ά.

«Έφυγε» σε ηλικία 72 ετών ο θεατρικός συγγραφέας Μπάμπης Τσικληρόπουλος

Την τελευταία του πνοή άφησε την Τετάρτη σε ηλικία 72 ετών ο θεατρικός συγγραφέας και στιχουργός Μπάμπης Τσικληρόπουλος. Η κηδεία του θα γίνει την Πέμπτη στην ιδιαίτερη πατρίδα του στον Πύργο Ηλείας. Ο Μπάμπης Τσικληρόπουλος έχει υπογράψει τους στίχους σε ένα από τα πιο γνωστά ελληνικά τραγούδι: την Ελένη του Θάνου Μικρούτσικου. Έχει επίσης γράψει θεατρικά έργα και σενάρια για την τηλεόραση και τον κινηματογράφο, αλλά και νουβέλες. Πιο γνωστά του έργα: Μη ξεχαστώ και δε γυρίσω, Η Οδύσσεια του Μήτσου, Στην άκρη της πόλης, Ωχ τα νεφρά μου.

Εφυγε από τη ζωή ο Ιάκωβος Καμπανέλλης

Αφησε πίσω του ένα πολυδιάστατο και ιδιαίτερα σημαντικό θεατρικό έργο καθώς και πολλά σενάρια για τον κινηματογράφο, με διασημότερο όλων τη «Στέλλα»

• Του Γιώργου Βαϊλάκη, Ημερησία, 30/3/2011

Εφυγε από τη ζωή ο σπουδαίος θεατρικός συγγραφέας Ιάκωβος Καμπανέλλης χθες το μεσημέρι σε ηλικία 89 ετών, έπειτα από δίμηνη νοσηλεία για νεφρική ανεπάρκεια στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας του Γενικού Νοσοκομείου ΜΗΤΕΡΑ του Ομίλου «Υγεία». Αφησε πίσω του ένα πολυδιάστατο και ιδιαίτερα σημαντικό θεατρικό έργο για το οποίο -θα μπορούσε να ισχυρισθεί κανείς- ότι θεμελίωσε το σύγχρονο ελληνικό θέατρο, δικαιώνοντας τον τίτλο του «πατριάρχη του ελληνικού θεάτρου» που του είχαν απονείμει.

• Στη Νάξο

Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης γεννήθηκε το 1922 στη Νάξο και άρχισε να γράφει θεατρικά έργα επειδή δεν τον δέχθηκαν στις εισαγωγικές εξετάσεις της δραματικής σχολής του «Θεάτρου Τέχνης». Το 1942 συνελήφθη από τους Γερμανούς και οδηγήθηκε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Μαουτχάουζεν, όπου κρατήθηκε μέχρι τις 5 Μαΐου 1945, οπότε και απελευθερώθηκε από τις συμμαχικές δυνάμεις. Μετά την επιστροφή του συνήθιζε να παρακολουθεί παραστάσεις στο Θέατρο Τέχνης του Κουν. «Εκεί ανακάλυψα τον εαυτό μου και τον προορισμό μου», είχε πει χαρακτηριστικά.

Το πρώτο του έργο ανέβηκε το 1950 με τίτλο «Ο χορός πάνω στα στάχυα» για να ακολουθήσουν τα θεατρικά: «Η ηλικία της νύχτας», «Ο γορίλας και η Ορτανσία», «Παραμύθι χωρίς όνομα», «Βίβα Ασπασία», «Οδυσσέα γύρισε σπίτι», «Η αποικία των τιμωρημένων». Οσο για το αντιδικτατορικό του έργο «Το μεγάλο μας τσίρκο», γνώρισε τεράστια επιτυχία το 1973, στη διάρκεια της χούντας, με την Τζένη Καρέζη και τον Κώστα Καζάκο. Και ακόμη, έγραψε -μεταξύ άλλων- «Το κουκί και το ρεβίθι», «Ο εχθρός λαός», «Πρόσωπα για βιολί και ορχήστρα», «Ο μπαμπάς ο πόλεμος», «Ο αόρατος θίασος», «Γράμμα στον Ορέστη», «Ο δείπνος», «Η Στέλλα με τα κόκκινα γάντια», «Η τελευταία πράξη», «Η αυλή των θαυμάτων».

Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης έγραψε, όμως, και πολλά σενάρια για τον κινηματογράφο, με διασημότερο όλων, τη «Στέλλα» -έργο που το δημιούργησε για τη Μελίνα Μερκούρη. Δικά του είναι επίσης, «Το ποτάμι» του Νίκου Κούνδουρου, «Η αρπαγή της Περσεφόνης» του Γρηγόρη Γρηγορίου και «Κορίτσια στον ήλιο» του Βασίλη Γεωργιάδη.

• Στίχους

Η προσωπικότητά του ήταν πολυσχιδής αφού έγραψε στίχους για τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη, του Μάνου Χατζιδάκι, του Σταύρου Ξαρχάκου, του Γιάννη Σπανού και του Νίκου Μαμαγκάκη, αρθρογραφούσε σε εφημερίδες και περιοδικά, ενώ κατά καιρούς διασκεύαζε θεατρικά έργα για το ραδιόφωνο. Τέλος, έγραψε και το θρυλικό «Μαουτχάουζεν», τις αναμνήσεις του από τον εγκλεισμό του στο στρατόπεδο συγκέντρωσης των Ναζί. Εργα του έχουν μεταφραστεί σε πολυάριθμες γλώσσες και έχουν ανεβεί σε σκηνές σε πολλές χώρες της Ευρώπης. Μάλιστα, το θεατρικό του «Η Αυλή των θαυμάτων» (1957) είναι εκείνο του που πολυμεταφράστηκε και που ανέβηκε το 1961 στο Workshop Theatre του Λονδίνου. Για ένα διάστημα διετέλεσε καθηγητής της Δραματικής Σχολής Κάρολος Κουν, ενώ υπήρξε μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων.

Αυλαία για τον "πατριάρχη"

 

Η ΑΥΓΗ: 30/03/2011
Ένα κεφάλαιο της ιστορίας του νεοελληνικού θεάτρου, ένα από τα σημαντικότερα, έκλεισε χθες με τον θάνατο του Ιάκωβου Καμπανέλλη, του σημαντικότερου μεταπολεμικού Έλληνα δραματουργού. Ο 89χρονος δημιουργός έχασε χθες τη μάχη για τη ζωή -έπασχε από νεφρική ανεπάρκεια- στη μονάδα εντατικής θεραπείας μεγάλου θεραπευτηρίου εδώ και δύο μήνες.

Ο Ιάκωβος Καμπανέλλης είχε γεννηθεί στη Νάξο στις 3 Δεκεμβρίου του 1922, ενώ το 1934 η οικογένειά του, λόγω οικονομικών προβλημάτων, έρχεται στην Αθήνα και εγκαθίσταται στη Νίκαια. Ο ίδιος αναγκάζεται να εργάζεται την ημέρα και να σπουδάζει σε νυχτερινή τεχνική σχολή. Στην περίοδο της Κατοχής εντάχθηκε στις γραμμές της Αντίστασης, με αποτέλεσμα να συλληφθεί στα 1943 και να οδηγηθεί στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Μαουτχάουζεν, απ' όπου απελευθερώθηκε τον Μάιο του 1945, εμπειρία που αργότερα, το 1966, αποτυπώθηκε στο βιβλίο-μαρτυρία που έχει ως τίτλο του το όνομα του στρατοπέδου.

Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, τον χειμώνα του 1945-46, η γνωριμία του με τις παραστάσεις του Κάρολου Κουν στο Θέατρο Τέχνης τού ανοίγει έναν ολότελα καινούργιο κόσμο: «Εκεί ανακάλυψα τον εαυτό μου και τον προορισμό μου», έλεγε ο ίδιος. Επηρεασμένος από αυτή του την εμπειρία, στρέφεται προς το θέατρο και αφοσιώνεται στο γράψιμο, μέχρι που, το 1950, τον ανακαλύπτει ο Αδαμάντιος Λεμός, ο οποίος την πρώτη μεταπολεμική περίοδο είχε στραφεί στην ανάδειξη των νέων θεατρικών δυνάμεων που είχαν ξεπηδήσει μέσα από το καμίνι της Κατοχής. Έτσι, το καλοκαίρι του 1950, παρουσιάζεται στο θέατρο «Διονύσια» της Καλλιθέας το πρώτο έργο του, ο Χορός πάνω στα στάχυα.

Θα ακολουθήσει, πέντε χρόνια αργότερα, η Έβδομη μέρα της δημιουργίας, που θα παιχτεί από τη Β' Σκηνή του Εθνικού, και τα μονόπρακτα Αυτός και το παντελόνι του και Κρυφή ζωή, που θα παρουσιάσει το 1957 ο Β. Διαμαντόπουλος. Την επόμενη θεατρική σεζόν (1957-58) ο Κ. Κουν ανεβάζει στο Θέατρο Τέχνης το έργο που επρόκειτο να καθιερώσει τον Καμπανέλλη και να του προσδώσει δικαίως τον τίτλο του «πατριάρχη» του μεταπολεμικού ελληνικού θεάτρου: Η αυλή των θαυμάτων. Σε αυτό συμπυκνώνονται όλα τα στοιχεία του έργου του.

Μέχρι το πραξικόπημα των συνταγματαρχών θα δώσει μερικά από τα σημαντικότερα έργα του (όπως την Ηλικία της νύχτας ή το Παραμύθι χωρίς όνομα), ενώ μόνο μετά την άρση της προληπτικής λογοκρισίας θα παρουσιαστεί η Αποικία των τιμωρημένων από το Πειραματικό Θέατρο της Μ. Ριάλδη, την περίοδο 1970-71.

Τα έργα της περιόδου που ακολουθεί, μέχρι την πτώση της χούντας, χαρακτηρίζουν το υποδόριο χιούμορ και η υπόγεια καταγγελία, που όμως γίνεται άμεσα αντιληπτή από το κοινό, το οποίο κατακλύζει τις σκηνές όπου παίζονται, με τολμηρότερο το Μεγάλο μας τσίρκο, που όχι μόνο παιζόταν παρουσία της αστυνομίας, αλλά και οδήγησε τους συντελεστές του (Τζ. Καρέζη, Κ. Καζάκος) στη σύλληψη.

Μετά τη μεταπολίτευση, ο Ιάκωβος Καμπανέλλης θα συνεχίσει τη δημιουργική του πορεία, με έργα περισσότερο ώριμα, εσωτερικά, σε έναν διαρκή διάλογο με την αρχαία τραγωδία.

Παράλληλα με τη δουλειά του στο θέατρο, ο Ιάκωβος Καμπανέλλης έγραψε τα σενάρια για μερικές από τις σημαντικότερες ταινίες του «παλαιού» ελληνικού κινηματογράφου, όπως τη Στέλλα του Μ. Κακογιάννη ή τον Δράκο του Ν. Κούνδουρου, ενώ μαζί με τον αδελφό του Γιώργο σκηνοθέτησε τη σπονδυλωτή ταινία Το κανόνι και τ' αηδόνι.

Ασχολήθηκε επίσης με τη δημοσιογραφία, στις εφημερίδες Ελευθερία (1963-65), Ανένδοτος (1965-66) και από το 1975 στα Νέα. Τα έργα του έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες, ενώ υπήρξε μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η κηδεία του Ιάκωβου Καμπανέλλη θα γίνει το μεσημέρι της Πέμπτης από το νεκροταφείο του Κόκκινου Μύλου.

• Αλέξης Τσίπρας: Ο θάνατός του αφήνει μεγάλο κενό

«Με μεγάλη λύπη αποχαιρετούμε από τη ζωή έναν σπουδαίο άνθρωπο. Τον Ιάκωβο Καμπανέλλη. Τον αγωνιστή που πλήρωσε τη συμμετοχή του στην Εθνική Αντίσταση με τον εγκλεισμό του στο φασιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης, το Μαουτχάουζεν. Τον δημιουργό που με την πένα του ύμνησε τη ζωή, τον έρωτα και την ελπίδα, ακριβώς εκεί, στην καρδιά του θανάτου, στους θαλάμους των αερίων, στη σκάλα, στο πολυβολείο. Τον θεατρικό συγγραφέα που πλούτισε την ελληνική θεατρική σκηνή» ανέφερε ο πρόεδρος του Συνασπισμού, Αλέξης Τσίπρας.

«Σε μία εποχή που οι αξίες οπισθοχωρούν, ο θάνατος του Ιάκωβου Καμπανέλλη δημιουργεί στην ελληνική ζωή ένα μεγάλο κενό» ανέφερε ο Αλ. Τσίπρας, εκφράζοντας τα συλλυπητήριά του στους συγγενείς τους, σε «όλους και όλες που τον αγάπησαν πολύ».

Ιάκωβος Καμπανέλλης: Αυλαία για τον "πατριάρχη" του νεοελληνικού θεάτρου

Η ΑΥΓΗ: 30/03/2011

Ένα απ' τα σημαντικότερα κεφάλαια της ιστορίας του νεοελληνικού θεάτρου έκλεισε χθες με τον θάνατο του Ιάκωβου Καμπανέλλη, του σημαντικότερου μεταπολεμικού Έλληνα δραματουργού. Ο 89χρονος δημιουργός έχασε τη μάχη για τη ζωή, την οποία έδινε εδώ και δύο μήνες. Η κηδεία του θα γίνει αύριο το μεσημέρι από το νεκροταφείο του Κόκκινου Μύλου.

Ο Χάρι Πότερ κάνει θέατρο

Το θεατρικό ντεμπούτο του το 2007 ως ψυχολογικά ασταθής σταβλίτης στο «Εκβους» συζητήθηκε όσο και η ημίγυμνη φωτογράφησή του.  Η επιστροφή του στη θεατρική σκηνή έχει προκαλέσει ήδη ανάλογο ενδιαφέρον. Αναμένεται, μάλιστα, να έχει και εισπρακτικό, αφού σε λίγους μήνες ο Ντάνιελ Ράντκλιφ θα πρωταγωνιστεί ταυτόχρονα στις αίθουσες, όπου θα προβληθεί το «Ο Χάρι Πότερ και οι κλήροι του θανάτου - Μέρος Δεύτερον» και στη σκηνή του θεάτρου «Al Hirschfeld» στη Ν. Υόρκη. Εκεί όπου την περασμένη Κυριακή το μιούζικαλ του Φρανκ Λέσερ «How to Succeed in Business Without Really Trying» (Πώς να πετύχετε στις επιχειρήσεις χωρίς να προσπαθήσετε πραγματικά) έκανε πρεμιέρα, με τον διασημότερο μικρό μάγο της σόου μπιζ στον πρωταγωνιστικό ρόλο.

Το μιούζικαλ, βασισμένο σε βιβλίο του Σέπαρντ Μιντ, πρωτανέβηκε το 1961 σε σκηνοθεσία του ίδιου του Λέσερ και την επόμενη χρονιά βραβεύτηκε με «Πούλιτζερ». Σε αυτό ο ήρωας, Τζ. Πιέρποντ Φιντς ή «Πόντι», είναι ένας μάλλον παιδαριώδης νεαρός με μπερδεμένο παρελθόν, που αποφασίζει να κυνηγήσει την καριέρα. Αποκτά τον οδηγό «Πώς να πετύχετε στις επιχειρήσεις χωρίς να προσπαθήσετε πραγματικά» και μπαίνει στον κόσμο των αμερικανικών επιχειρήσεων με αυτό σαν Βίβλο του. Ακολουθεί κάθε εντολή του κατά γράμμα και σύντομα αρχίζει να ανεβαίνει δυο δυο τα σκαλιά της ιεραρχίας στον εταιρικό κολοσσό «World Wide Wicket Company» της Νέας Υόρκης.

Στην πορεία, βέβαια, η «Βίβλος» μετατρέπει μεθοδικά τον πιστό της σε έναν αδίστακτο και ανήθικο υπερανταγωνιστικό τύπο, σαν αυτούς που αργότερα μάθαμε να αποκαλούμε «ευγενικά» «γιάπηδες». Τα καταφέρνει χωρίς ποτέ του να μετανοήσει, να ζητήσει συγγνώμη ή να τιμωρηθεί για τίποτα, αντιδρώντας απλώς σαν αυτόματο στις επιταγές των ανωτέρων του.

Ο ρόλος -με τον οποίο ο Μάθιου Μπρόντερικ κέρδισε ένα βραβείο Τόνι το 1995- είναι γραμμένος λιτά, χωρίς συγκεκριμένα στοιχεία τού χαρακτήρα, ώστε ο κάθε ηθοποιός να τον προσαρμόζει πάνω του και να του αποδίδει τα δικά του δεδομένα. Ή τουλάχιστον έτσι ισχυρίζεται ο κριτικός των «Νιου Γιορκ Τάιμς», ο οποίος ξεκαθαρίζει πως ο Ντάνιελ Ράντκλιφ είναι ο βασικότερος λόγος για να δει κανείς την παράσταση, που διατηρεί τη χορογραφία και τη μουσική του Φράνκ Λέσερ, σε σκηνοθεσία, αυτή τη φορά, του Ντέιβιντ Τσέις.

Ο Ράντκλιφ χορεύει, τραγουδάει και τα καταφέρνει καλά, όχι με «μαγικά», αλλά με πολλή δουλειά και αμέτρητη προσπάθεια. Και όπως σημειώνει χαρακτηριστικά ο κριτικός, μπορεί να σου δίνει την αίσθηση πως ένας αθέατος υποβολέας τον βοηθά σε όλη την παράσταση, αλλά παρ' όλα αυτά καταφέρνει να «ξυπνήσει με την ερμηνεία του μητρικά ένστικτα σε γυναίκες κάθε ηλικίας και πιθανότατα, σε μερικούς από τους άντρες, μαζί με συντροφική προστατευτικότητα στους υπολοίπους».

• ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΒΑΓΓΕΛΑΤΟΣ, Ελευθεροτυπία, Τρίτη 29 Μαρτίου 2011

Υποκριτική δύο ταχυτήτων

Δεν είχα δει ποτέ τον Χριστόφορο Παπακαλιάτη στο θέατρο. Δεν ήξερα, με άλλα λόγια, πώς στέκεται και, εν πάση περιπτώσει, αν μπορεί να σταθεί και στη σκηνή. Και, για να πω την αλήθεια, δεν καιγόμουν κι από περιέργεια.  Αν δεν συμπρωταγωνιστούσε στον «Αμαντέους» του Πίτερ Σάφερ (στο «Βρετάνια») με τον Δημήτρη Λιγνάδη, δεν θα μάθαινα ποτέ τι «λαγούς» πιάνει στο σανίδι. Κι όμως. Ο Λιγνάδης, που σκηνοθέτησε το έργο, παρ' όλο που παραδεχόταν το διαφορετικό υπόβαθρο και «παρελθόν» του από τον τηλεστάρ, δεν μας έλεγε την αλήθεια όταν δήλωνε «όποτε θα υπάρχει "διγλωσσία", είναι σκηνοθετικό ζητούμενο της παράστασης».

Η σκηνική διγλωσσία βγάζει μάτι στο «Βρετάνια», εμφανίζοντας υποκριτική δύο ταχυτήτων και άλλων τροχιών, με τον Παπακαλιάτη να ωχριά δίπλα στον Λιγνάδη που πραγματικά λάμπει ως Σαλιέρι, κάνοντας μια από τις ωριμότερες ερμηνείες του. Η στρωτή, εύρυθμη παράσταση, που κοπιάρει αισθητά την κινηματογραφική επιτυχία του Μίλος Φόρμαν, αποσυντονίζεται σαν ξεκούρδιστη όποτε εμφανίζεται ο Παπακαλιάτης. Ανευρος, χωρίς τεχνική και χωρίς να τον βοηθά η θαμπή, αντιθεατρική φωνή του, καταφεύγει διαρκώς σε εκνευριστικές ευκολίες, όπως το ψεύτικο υστερικό γέλιο που αντιγράφει άγαρμπα το κελαρυστό κινηματογραφικό του Αμαντέους - Τομ Χαλς. Ισως προς το δεύτερο μέρος να «στρώνει» ελαφρώς η επίδοσή του, αλλά δεν σώζεται.

Το ερώτημα για την πλουμιστή πολυπρόσωπη παραγωγή, σε εποχές κρίσης, είναι άλλο ασφαλώς. Η παράσταση με Αμαντέους έναν καλυτέρων επιδόσεων αλλά λιγότερο δημοφιλή ηθοποιό από τον πρωταγωνιστή-κράχτη θα είχε τις ουρές που σχηματίζονται καθημερινά στο πεζοδρόμιο της Πανεπιστημίου έξω από το «Βρετάνια»;

ΙΩΑΝΝΑ ΚΛΕΦΤΟΓΙΑΝΝΗ, Ελευθεροτυπία, Τρίτη 29 Μαρτίου 2011 

Ξεκλειδώνοντας τα μυστικά του Σέξπιρ

Ακόμη και στις κωμωδίες του ο Σέξπιρ καταπιάνεται με την ανθρώπινη φύση, το ανεξήγητο της ύπαρξής της και το μυστηριώδες του ψυχισμού της. Αυτό υπογραμμίζει ο Ρόμπερτ Στούρουα, που σκηνοθετεί «Το ημέρωμα της στρίγκλας» για το ΚΘΒΕ. Γνώριζε το έργο, αλλά όπως εκμυστηρεύτηκε, «ο Σέξπιρ κρύβει εκπλήξεις και όταν δουλεύεις ένα έργο του διαπιστώνεις ότι οι γνώσεις σου είναι άχρηστες. Ερχεσαι αντιμέτωπος με τα μυστικά που κρύβει, τα οποία είναι δύσκολο να αποκωδικοποιήσεις».

Δήλωσε ότι αγαπάει την Ελλάδα, αλλά δεν έκρυψε την αγωνία του για το αποτέλεσμα και την υποδοχή που θα έχει η παράσταση. Το έργο, όπως είπε, δεν παρουσιάστηκε συχνά στον 20ό αιώνα λόγω του μονολόγου του τελευταίου μέρους, που θέτει τη γυναίκα σε δεύτερο ρόλο κι αυτό συνήθως δεν αρέσει στις γυναίκες. Παρ' όλα αυτά, το επέλεξε για τη συνεργασία του με το ΚΘΒΕ, ενώ, όπως είπε, είναι η πρώτη φορά που ασχολείται μαζί του.

Σύμφωνα με τον Πετρούτσιο της παράστασης, Ιεροκλή Μιχαηλίδη, ο Ρ. Στούρουα μάλλον κατάφερε να «ξεκλειδώσει» τα μυστικά του Σέξπιρ. «Είναι σπουδαίος σκηνοθέτης, άνθρωπος και δάσκαλος. Στα 30 χρόνια μου στο θέατρο, αυτή η συνεργασία είναι ό,τι καλύτερο μου έχει συμβεί», δήλωσε. Το ρόλο της Κατερίνας έχει η Δήμητρα Ματσούκα, στη δεύτερη συνεργασία της με το ΚΘΒΕ -η πρώτη ήταν πριν από 5 χρόνια.

Το έργο παρουσιάζεται στο θέατρο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών. Διάρκεια ώς 29 Μαΐου. Διασκευή: Ρ. Στούρουα - Γρ. Καραντινάκη. Μετάφραση-φωτισμοί: Γρ. Καραντινάκης. Σκηνικά: Μίριαν Σβέλιτζε. Κοστούμια: Χρήστος Μπούφας. Μουσική: Γκία Καντσέλι.

Παίζουν ακόμη οι: Δημήτρης Κολοβός, Ελίνα Μάλαμα, Φούλης Μπουντούρογλου, Γιάννης Παρασκευόπουλος, Χρήστος Παπαστεργίου, Αστέρης Πελτέκης, Σάκης Πετκίδης, Γιώργος Ρούφας, Βιργινία Ταμπαροπούλου, Γιάννης Τσιακμάκης, Μανώλης Φουντούλης, Κώστας Χαλκιάς, Γιάννης Χαρίσης.

• Σ. ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗΣ, Ελευθεροτυπία, Τρίτη 29 Μαρτίου 2011

Η Αντιγόνη κοντά στα παιδιά

Η όπερα «Αντιγόνη» ανεβαίνει στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών σε επίσηµη πρώτη, από τον σκηνοθέτη Λι Μπρούερ και χορογραφία Ερσης Πίττα. Πρόκειται για µια όπερα που συνέθεσε ο Θεόδωρος Στάθης, βασισµένη στο έργο του Σοφοκλή, µεταφρασµένη στα νεοελληνικά. Βασικά της στοιχεία είναι η πρωτότυπη δύναµη του αφηγηµατικού σκηνικού της ελληνικής τραγωδίας σε µουσική και δραµατουργική σύλληψη η οποία αναδεικνύει τον σύνθετο τρόπο µε τον οποίο η αρχαία ελληνική τραγωδία συνδέεται µε την όπερα. Ερµηνεύουν οι Νίνα Λοτσάρη (φωτογραφία), ∆ιονύσης Σούρµπης, ∆ηµήτρης Καβράκος.

Μουσική διεύθυνση: Ραφαήλ Πυλαρινός. Τα έσοδα θα διατεθούν για την υποστήριξη παιδιών που υποφέρουν από την πείνα µέσω της οργάνωσης Γιατροί Χωρίς Σύνορα. Στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (Βασ. Σοφίας και Κόκκαλη 1, τηλ. 210.7282.333) στις 20.00