Σύγκρουση τάξεων στη Ζάκυνθο

• Ενα πρώιμο νεοελληνικό έργο, το οποίο έχει επιρροές από τον ευρωπαϊκό διαφωτισμό
• Του Σπυρου Παγιατακη, Η Καθημερινή, 6/11/2011

• ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΜΑΤΕΣΙΣ "Ο βασιλικός", σκην.: Σπύρος Ευαγγελάτος. Θέατρο: Εθνικό, Νέα Σκηνή

Το ελληνικό θέατρο χρωστάει πολλά στον σκηνοθέτη Σπύρο Ευαγγελάτο. Με μια σπάνια παιδεία στον μουσικοθεατρικό χώρο, με διδασκαλίες που έχουν μείνει θρυλικές, με αξιοθαύμαστη διάρκεια –το 2012 κλείνουν πενήντα χρόνια από την ίδρυση της «Νεοελληνικής Σκηνής» του, την οποία ακολούθησε το ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ– ο ακαδημαϊκός Ευαγγελάτος είναι μοναδική περίπτωση για το θέατρό μας.

Και κάτι σημαντικό: Παρ’ όλο που παρακολούθησε από τα νεανικά του χρόνια το γερμανικό θέατρο, ποτέ του δεν παρασύρθηκε από μια «τευτονική σχολή» όπως οι μεγαλύτεροι –και φευ! – και οι άφθονοι νεότεροί του ντόπιοι σκηνοθέτες, που έσπευσαν να παπαγαλίσουν από τον Μαξ Ράινχαρντ μέχρι τους σύγχρονους Γερμανούς Ταλχάιμερ, Μάρταλερ, Κάστορφ κ. λπ. κ. λπ. Ο Ευαγγελάτος ανήκει σ’ αυτούς που δεν συνηθίζουν να θυσιάζουν τον συγγραφέα για να προβάλουν σε πρώτο πλάνο τις ανατρεπτικές τους σκηνοθετικές ικανότητες. Και όπως δεν υπέκυψε στη μόδα των ανατρεπτικών «αναδομήσεων», απέκτησε μοιραία τη φήμη ενός μάλλον συντηρητικού σκηνοθέτη.

Μοντέρνο έργο με "παλιό κοστούμι"

Τι είναι η πατρίδα μας; Για να απαντήσει κανείς στο ερώτημα του ποιητή, αλλά και στον προβληματισμό που θέτει το Εθνικό Θέατρο, κατά την καλλιτεχνική περίοδο 2011-13, οφείλει να αναρωτηθεί: τι ήταν η πατρίδα μας; Μόνον έτσι ίσως προεικάσει την απάντηση και στο τελικό ερώτημα: τι θα είναι, τελικά, η πατρίδα μας;
Γι’ αυτό και από χθες επιστρέφει σε ένα εμβληματικό κείμενο της νεοελληνικής δραματουργίας: τον Βασιλικό, έργο του Αντωνίου Μάτεση, του Ζακύνθιου λογίου, φίλου του Διονυσίου Σολωμού (και του Σπυρίδωνος Τρικούπη), που γράφτηκε στα τέλη της Επανάστασης και λίγο πριν τη σύσταση του νεοελληνικού κράτους, στα 1829-30.
Πρόκειται για ένα έργο που απηχεί, αλλά και συμπυκνώνει, τα πολιτικο-ιδεολογικά αιτήματα του αιώνα των Φώτων, καθώς και τις αναζητήσεις του για μια άλλη μορφή δράματος: Με αφορμή μια ερωτική ιστορία, ανάμεσα στον Φιλιππάκη, νέο κατώτερης τάξης, και την κόρη του ευγενή Δαρείου Ρονκάλα, ο Μάτεσης ξεδιπλώνει την σύγκρουση της παλιάς συντηρητικής αριστοκρατίας με την αναδυόμενη αστική κοινωνία και τις φιλελεύθερες ιδέες που τη συνέχουν.